Books
PDF

सूर्य नारायण — the cover
प्रकाशक र अस्वीकरण

प्रकाशक

विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय

अहमदाबाद आश्रमको ठेगाना

Vishwa Parivartak Ishwariya Vidhyalay c/o Paramshanti Bhawan Chenpur, Near Chenpur Bus Stand New Ranip Road Ahmedabad, Gujarat – 382470

सर्वाधिकार © २०२६ विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय सर्वाधिकार सुरक्षित। अनुमतिबिना यसको कुनै पनि भाग छाप्न वा नक्कल गर्न पाइने छैन।

"ज्ञान दान महा दान"

(ज्ञान बाँड्नु नै सबैभन्दा ठूलो दान हो)

सबैसँग जति सकिन्छ त्यति बाँड्नुहोस्।

— बापूजी दशरथभाई पटेल

अस्वीकरण / सामग्रीको स्रोत

यो पुस्तक बापूजी दशरथभाई पटेलका आध्यात्मिक प्रवचनहरूबाट प्रेरित भएर विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालयको परमशान्ति टोलीले आफैं जम्मा गरेको, सम्पादन गरेको र प्रकाशन गरेको हो। कुन कुरा राख्ने, कसरी बुझाउने, कुन शब्द छान्ने र कसरी प्रस्तुत गर्ने — यी सबै कुरा पूरै परमशान्ति टोलीको काम र जिम्मेवारी हो। बापूजीले यो पुस्तक आफैं लेख्नुभएको, जाँच्नुभएको वा स्वीकृत गर्नुभएको छैन, र यसभित्रका कुराहरूको सम्पादकीय, कानुनी वा प्रकाशकीय जिम्मेवारी उहाँको छैन।

AI को प्रयोग: यस पुस्तकको आध्यात्मिक सार AI ले बनाएको होइन। AI उपकरणहरू व्याकरण मिलाउन, कुरा स्पष्ट पार्न र ढाँचा मिलाउन मात्र प्रयोग गरिएका हुन्। सम्पादनको पूरा जिम्मेवारी परमशान्ति टोलीको हो।

कानुनी अस्वीकरण: यी कुराहरू केवल आध्यात्मिक र जानकारीका लागि, असल नियतले बाँडिएका हुन्। यी चिकित्सकीय, कानुनी, आर्थिक वा मनोवैज्ञानिक सल्लाह होइनन्। यसलाई कसरी बुझ्ने र यसअनुसार के गर्ने भन्ने कुराको पूरा जिम्मेवारी पाठक आफैंको हुनेछ। यस पुस्तकको प्रयोगबाट हुने कुनै पनि परिणामका लागि बापूजी, परमशान्ति टोली वा विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय कोही पनि जिम्मेवार हुने छैनन्।

सबै आस्थाप्रति सम्मान: यो पुस्तक केवल आध्यात्मिक उन्नतिका लागि हो। यो कुनै पनि धर्म, आस्था, जात, समुदाय, देश, सरकार, लिङ्ग, वंश, परम्परा, संस्था वा व्यक्ति — जीवित वा बितिसकेका — का विरुद्ध लेखिएको होइन, न त तिनको आलोचना गर्ने वा तिनलाई चोट पुर्‍याउने उद्देश्य नै राख्छ। सबै मार्ग र सबै आस्थाहरूको गहिरो सम्मान गरिन्छ।

कुनै सम्बन्ध छैन: यो पुस्तक विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय (परमशान्ति) ले आफैं प्रकाशित गरेको हो। यो अरू कुनै पनि संस्था वा निकायसँग जोडिएको छैन, तिनको समर्थन पाएको छैन, न त तिनको प्रतिनिधित्व नै गर्छ।

बापूजीको परिचय

बापूजी (पूरा नाम: बापूजी दशरथभाई पटेल, जसलाई युवा पुस्ताले मायाले "दादाजी" पनि भन्छन्) को जन्म सन् १९५६ मा गुजरातको मेहसाणा जिल्लाको अखज नामक सानो गाउँमा भएको थियो। तर उहाँको बाल्यकाल मेहसाणा जिल्लाकै अम्बासन नामक अर्को गाउँमा बित्यो।

जीवनको सुरुको कालमा उहाँ धेरै सफल वकिल हुनुहुन्थ्यो। पछि उहाँले आफ्नो जीवन परम आध्यात्मिक सत्यलाई आफैं अनुभव गर्न र मानिसहरूको भलाइका लागि यो दिव्य ज्ञान अगाडि ल्याउनमा लगाउनुभयो। आज यो परम ज्ञान सच्चा साधकहरूका लागि आफ्नो अन्तिम गन्तव्यसम्म पुग्ने बाटो देखाउने बत्ती बनेको छ। पृथ्वीका आत्माहरूलाई आफ्नो मूल घर फर्कने बाटो देखाउने यो परम आध्यात्मिक ज्ञान अहिलेको समयमा आउनु नै सबैभन्दा ठूलो दिव्य शक्तिको आशीर्वाद हो।

धेरै गरिब परिवारमा हुर्केर र कठिन परिस्थितिहरू झेल्दाझेल्दै पनि बापूजीमा यो दुःख र पीडाले भरिएको संसारलाई अझ राम्रो ठाउँ बनाउने गहिरो चाहना थियो। छ वर्षको सानै उमेरमा उहाँले बारम्बार ईश्वरलाई सोध्नुभयो — मानिसहरूको दुःख देखेर पनि ईश्वर किन चुप बस्नुहुन्छ? मानव दुःखको अन्त्य गर्ने यही बलियो चाहनाले नै उहाँलाई जीवनको पछिल्लो चरणमा आध्यात्मिकताको सबैभन्दा माथिल्लो स्तरमा पुर्‍यायो।

बाल्यकालमै बापूजी आफ्नो सुख–सुविधाको वास्ता नगरी घण्टौंसम्म खेतमा एक्लै बस्नुहुन्थ्यो। गरिबीका कारण उहाँ जुत्ता–चप्पलबिना खाली खुट्टा हिँड्नुहुन्थ्यो र प्रायः काँडाले घोचिनुहुन्थ्यो। धेरैपटक उहाँ खेतमा अबेरसम्म बस्नुहुन्थ्यो र घर फर्कने बाटोमा सूक्ष्म जगतका (आँखाले नदेखिने संसारका) जीवहरूसँग भेट हुन्थ्यो। यी अनुभवहरूले सूक्ष्म जगतका आत्माहरूसँग कुरा गर्ने उहाँको रुचि जगाए।

बापूजी सानै उमेरदेखि साहसी हुनुहुन्थ्यो, र यही साहसले उहाँलाई धेरै अप्ठ्याराहरू पार गर्न मद्दत गर्‍यो। चार्टर्ड एकाउन्टेन्सी (CA) को पढाइसँगसँगै उहाँले आफ्नो खर्च चलाउन ट्युसन कक्षाहरू पढाउनुभयो। पछि उहाँले कानुनमा स्नातक (LLB) पूरा गर्नुभयो र अहमदाबादका एक प्रसिद्ध वकिल बन्नुभयो।

सन् १९९७ मा उहाँले दुःख र अव्यवस्थाले भरिएको यस मृत्युलोकलाई अमरत्वको शाश्वत दिव्य संसारमा बदल्ने मिसनका साथ अहमदाबादको चेनपुरमा विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय नामक आध्यात्मिक संस्था खोल्नुभयो। "माँ" भनेर प्रेमले चिनिने श्रीमती सुषमा टण्डनले यस महान् दिव्य मिसनमा बापूजीसँगै काम गर्नुभयो।

यस मिसनलाई पूरा गर्न बापूजीले आफ्नो सबै साधन र सम्पत्ति यही दिव्य उद्देश्यमा लगाएर नथाकी मेहनत गर्नुभयो। त्यस बेला उहाँ आराम नगरी लगातार १८ घण्टासम्म आध्यात्मिक प्रवचन दिनुहुन्थ्यो। यी प्रवचनहरूमा उहाँले दिव्य ज्ञानका सबैभन्दा माथिल्ला तहहरू बुझाउनुभयो — जुन उहाँले अतिचेतन अवस्थामा (साधारण चेतनाभन्दा माथिको अवस्थामा) गहिरो ध्यान र दिव्य दृष्टिबाट आफैं देख्नुभएको र अनुभव गर्नुभएको थियो। यो ज्ञान साधारण मानव मनको कल्पनाभन्दा धेरै पर छ।

बापूजीका शिक्षाहरूमा धेरै विषय समेटिएका छन् — विभिन्न तहका दिव्य सिर्जनहारहरूका प्रकारहरू; हाम्रो सौरमण्डल, आकाशगंगा र युनिभर्स कसरी बने; र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण — मल्टिभर्स र त्यसभन्दा परका सत्यहरूको अलौकिक ज्ञान। उहाँको ज्ञान धेरै गहिरो छ र यो "बेहदका आत्माहरू" भनिने उच्च स्तरका साधकहरूका लागि हो। बापूजीका अनुसार यी बेहदका आत्माहरूले नै यस मृत्युलोकलाई शाश्वत दिव्य लोकमा बदल्ने मुख्य भूमिका खेल्नेछन्।

हाल बापूजी लामो समयसम्म गहिरो ध्यान र समाधिमा लीन रहनुहुन्छ। उहाँ अतिचेतन अवस्थामा आफ्नो अलौकिक मिसनमा लगातार लीन रहनुभएकाले कसैसँग भेट्नुहुन्न।

प्रस्तावना

हरेक बिहान सूर्य उदाउँछ र संसारलाई न्यानोपन र प्रकाशले भरिदिन्छ। हामीमध्ये धेरैजसो यो कुरा चुपचाप स्वीकार गर्छौं — सूर्य कसले बनायो, यो किन बनाइयो, वा ट्रिलियनौं वर्षदेखि कहिल्यै नरोकिई यो कसरी चम्किरहेको छ भनेर सोध्दैनौं।

यस पुस्तकमा यिनै प्रश्नहरूको उत्तर छ — बापूजी दशरथभाई पटेलले आफ्नो दिव्य दृष्टि र अतिचेतन ज्ञानबाट प्रकट गर्नुभएअनुसार। बापूजी सूर्यको उत्पत्ति, यसको केन्द्रमा रहेको परम अग्नि, भगवान् नारायणसँग यसको सम्बन्ध र सूर्य रहने समयका ती विशाल ब्रह्माण्डीय चक्र बुझाउनुहुन्छ।

यो ज्ञान यन्त्र वा समीकरणबाट आउँदैन। यो प्रत्यक्ष भित्री अनुभवबाट आउँछ — त्यही अनुभव, जुन बापूजी दशकौंदेखि साधकहरूसँग निःशुल्क बाँड्दै आउनुभएको छ। यसपछिका पानाहरूले त्यही जीवित ज्ञानलाई जस्ताको तस्तै प्रस्तुत गर्छन् — हरेक सच्चा पाठकका लागि, जति सकिन्छ त्यति सरल र स्पष्ट रूपमा।

यी पाना हतार नगरी बिस्तारै पढ्नुहोस्। हरेक शिक्षालाई तपाईँको चेतनामा शान्तसँग बस्न दिनुहोस्।

"ज्ञान दान महा दान"

(ज्ञान बाँड्नु नै सबैभन्दा ठूलो दान हो)

सबैसँग जति सकिन्छ त्यति बाँड्नुहोस्।

— बापूजी दशरथभाई पटेल

अध्याय

१

सूर्य कसले बनाएको हो?

सूर्य नारायणको आत्मा परम अग्निका कोषहरूले बनेको छ।

हामीले हरेक दिन देख्ने सूर्य साधारण कल्पनाभन्दा पनि धेरै पुरानो छ। तैपनि थोरैले मात्र यो प्रश्न सोधेका छन्: यसलाई कसले बनायो, र किन?

बापूजीका अनुसार, सूर्यलाई भगवान् नारायणले बनाउनुभएको हो — लक्ष्मी र नारायणको संयुक्त दिव्य रूप, जसलाई विष्णु भनिन्छ। हाम्रो ब्रह्माण्डमा तीन महान् दिव्य सत्ता हुनुहुन्छ: सिर्जना गर्नुहुने ब्रह्मा, पालना गर्नुहुने विष्णु र संहार गर्नुहुने शंकर। नारायणका रूपमा विष्णुले नै सूर्यलाई अस्तित्वमा ल्याउनुभयो।

नारायणले आफ्नै आत्माभित्रबाट एउटा मात्र कोष लिनुभयो — परम अग्निको एउटा कोष — र त्यसलाई एउटा दिव्य इच्छाका साथ सृष्टिमा राख्नुभयो: पृथ्वीलाई उज्यालो पार्ने र त्यसमाथिको जीवनलाई धान्ने इच्छा। त्यही क्षणदेखि सूर्यको अग्नि बल्न कहिल्यै रोकिएको छैन।

यही कारणले सूर्यलाई सूर्य नारायण भनिन्छ। यो नारायणकै रचना भएकाले यसले त्यही दिव्य नाम बोकेको छ। यो तारा मात्र होइन। यो एउटा जीवित दिव्य सत्ता हो — नारायणको आत्माबाट सोझै जन्मेको एउटा रूप।

"नारायणले आफ्नै आत्माबाट एउटा कोष लिनुभयो — परम अग्निको एउटा कोष — र त्यही एउटा कोषबाट सूर्यको जन्म भयो।"

— बापूजी

सूर्य नारायणको आत्मा परम अग्निका कोषहरूले बनेको छ। सूर्यको प्रकाश परम प्रकाशबाट उत्पन्न हुँदैन। यो परम अग्निबाट उत्पन्न हुन्छ। अग्निले प्रकाश उत्पन्न गर्छ — र परम अग्निको त्यही कोषबाट ट्रिलियनौं ब्रह्माण्डीय वर्षदेखि प्रकाश बाहिरतिर फैलिँदै आएको छ। यी वर्ष अर्को अध्यायमा वर्णन गरिएको ब्रह्माको समयरेखाअनुसार नापिएका हुन्।

अध्याय

२

सूर्यको उमेर

सूर्य आफू बनेदेखि नै लगातार बलिरहेको छ।

आज हामीले देख्ने सूर्य असाध्यै पुरानो छ। बापूजी यसको उमेर ब्रह्माको समयको ब्रह्माण्डीय नापबाट बुझाउनुहुन्छ।

ब्रह्माको आयु ब्रह्माण्डीय वर्षमा नापिन्छ। ब्रह्माको एक वर्ष मानिसको हिसाबमा ३१ ट्रिलियन, १०४ अर्ब वर्ष बराबर हुन्छ। ब्रह्माको पूरा आयु १०० ब्रह्माण्डीय वर्ष हो, जुन पृथ्वीमा करिब ३११ ट्रिलियन वर्ष बराबर हुन्छ।

ब्रह्माको सृष्टिको सुरुमा, पहिलो दस ब्रह्माण्डीय वर्षसम्म, सूर्यको कुनै आवश्यकता थिएन। सुरुको यस समयमा ब्रह्माले सात परम सत्ता — सात परम पुरुष — रच्नुभयो, जसले आफ्नो पालोमा सात ब्रह्माण्डीय लोक रचे। बिस्तारै यी परम पुरुषहरू चेतनामा तल झर्दै गए, देवता बने र अन्त्यमा मानिसको रूप लिन थाले। तिनीहरू पृथ्वीमा झर्दा यो ग्रह पूरै अँध्यारोले ढाकिएको थियो।

त्यसबेला प्रकाश चाहियो। त्यसैबेला भगवान् विष्णुले पृथ्वीलाई उज्यालो पार्न सूर्य नारायणलाई रच्नुभयो।

यो ब्रह्माका करिब चालीस ब्रह्माण्डीय वर्षअघि भएको हो। एक ब्रह्माण्डीय वर्ष पृथ्वीका ३१ ट्रिलियन, १०४ अर्ब वर्ष बराबर भएकाले, सृष्टिबारेको यस आध्यात्मिक ज्ञानमा प्रकट भएअनुसार सूर्यको उमेर ट्रिलियनौं ब्रह्माण्डीय वर्षसम्म फैलिएको छ। ब्रह्माको एउटा पूरा परार्ध — पचास ब्रह्माण्डीय वर्ष — सकिइसकेको छ। हामी अहिले दोस्रो परार्धमा छौं, र यसका १ अर्ब ९८ करोड वर्ष बितिसकेका छन्।

सूर्य आफू बनेदेखि नै लगातार बलिरहेको छ। पृथ्वी हरेक कल्पको अन्त्यमा नष्ट भएर फेरि बन्छ, तर सूर्य बदलिँदैन। यो धेरै कल्पभरि टिकिरहन्छ र ब्रह्माको पूरा आयुको एकदम अन्त्यसम्म रहिरहन्छ।

"सूर्य बदलिँदैन। हरेक कल्पमा पृथ्वी त विलीन हुन्छ, तर सूर्य ती सबै कल्पभरि टिकिरहन्छ।"

— बापूजी

अध्याय

३

सूर्यको सुरुको काम — पृथ्वीका लागि प्रकाश

सृष्टिको एकदम सुरुको चरणमा, सूर्य नारायणको रचना भर्खरै भएको बेला, अरू कुनै ग्रह थिएनन्।

सृष्टिको एकदम सुरुको चरणमा, सूर्य नारायणको रचना भर्खरै भएको बेला, अरू कुनै ग्रह थिएनन्। पृथ्वी मात्र थियो। सूर्य यही एउटा ग्रहलाई प्रकाश दिनका लागि मात्र थियो।

हाम्रा प्राचीन शास्त्रहरूले सूर्य नारायण सात घोडाले तान्ने रथमा बसेर पृथ्वीको चारैतिर घुम्नुहुन्थ्यो भनेर बताउँछन्। यो प्रतीकको भाषा मात्र थिएन। बापूजी यो कुरा पुष्टि गर्नुहुन्छ: यस एकदम सुरुको ब्रह्माण्डीय कालखण्डमा — सौरमण्डलको अहिलेको परिक्रमा–व्यवस्था तय हुनुभन्दा धेरै अघि — सूर्य पृथ्वीको चारैतिर घुम्थ्यो, र ग्रहलाई उज्यालो राख्न आफ्नो अग्नि फैलाउँथ्यो। यो सृष्टिको सुरुवातको ब्रह्माण्डीय व्यवस्था थियो। अहिलेको व्यवस्था त्यसपछिका अनगिन्ती ब्रह्माण्डीय कालखण्डहरूमा बन्यो।

"शास्त्रों में लिखा है — सूर्य नारायण देवता का सात घोड़े वाला एक रथ था और धरती के चारों ओर घूमते थे।"

"अर्थ: शास्त्र भन्छन् — सूर्य नारायणको सात घोडाको एउटा रथ थियो, र उहाँ पृथ्वीको चारैतिर घुम्नुहुन्थ्यो।"

— बापूजी

समय बित्दै जाँदा र दिव्य जीवहरू बिस्तारै चेतनामा तल झर्दै पृथ्वीमा मानिसको रूप लिँदै जाँदा, अग्नि, वायु र आकाश — यी तीन तत्त्व बिस्तारै आकार लिन थाले। परम अग्निबाट एउटा सूक्ष्म प्रकाश निस्कन थाल्यो। यो प्रकाश बिस्तारै सूक्ष्मबाट स्थूलमा बदलियो, र सूर्यले देखिने भौतिक प्रकाश फैलाउन थाल्यो।

सूर्यको तेज बढ्दै जाँदा, र ब्रह्माण्डीय कालखण्डहरूमा थप ग्रहहरू बन्न थालेपछि, सूर्य पृथ्वीबाट झन्–झन् टाढा सर्दै गयो। यो संयोग थिएन। यो मिलाउने एउटा प्राकृतिक प्रक्रिया थियो — धेरै तापले पृथ्वीको जीवन जलेर नसकियोस् भनेर सूर्य ठीक दूरीमा पुग्यो।

आज हामीले देख्ने सूर्य र पृथ्वीबीचको दूरी बन्न अर्बौं वर्ष लाग्यो, र यो मानिस र ग्रहको जीवन धान्न जे चाहिन्थ्यो, पूरै त्यसैअनुसार तय भयो।

अध्याय

४

परम अग्निदेखि स्थूल प्रकाशसम्म

सूर्य सधैं आज जसरी बल्छ, त्यसरी बलेको थिएन।

सूर्य सधैं आज जसरी बल्छ, त्यसरी बलेको थिएन। यसको अग्नि ट्रिलियनौं वर्षदेखि एउटा प्रक्रियाबाट बदलिँदै आएको छ, जसलाई बापूजी धेरै स्पष्ट रूपमा वर्णन गर्नुहुन्छ।

सुरुमा सूर्यले शुद्ध परम अग्नि फैलाउँथ्यो। यो सूक्ष्म, आदि अग्नि थियो — हामीले चिनेको भौतिक आगोभन्दा धेरै फरक। यही परम अग्निबाट एउटा सूक्ष्म प्रकाश निस्कियो र पृथ्वीभरि फैलियो।

बिस्तारै, सृष्टिमा तीन स्थूल तत्त्व — अग्नि, वायु र आकाश — आकार लिन थालेपछि, सूर्यको अग्निको स्वभाव बदलियो। सूक्ष्म परम अग्नि स्थूल अग्निमा बदलिन थाल्यो। सूर्यको अग्निले अन्तरिक्षबाट वायु र आकाश तान्न, तिनलाई जलाउन र थप अग्निमा बदल्न थाल्यो। यही प्रक्रियाले धेरै लामो समयमा सूर्यलाई झन्–झन् ठूलो बनायो।

आज विज्ञानले जुन हाइड्रोजन जलेको देख्छ — जसमा हाइड्रोजन हिलियममा बदलिन्छ — त्यो आध्यात्मिक दृष्टिमा अझ ठूलो ब्रह्माण्डीय प्रक्रियाको एउटा रूप हो। वायु तत्त्व सूर्यको अग्निको सम्पर्कमा आउँदा जल्छ र थप अग्निमा बदलिन्छ। सूर्यको गुरुत्वको तानले अन्तरिक्षबाट वायु तत्त्व तान्छ, र यो इन्धन सूर्यको आफ्नै अग्निमा थपिन्छ।

सूर्य ठूलो हुँदै जाँदा र यसको गुरुत्वको शक्ति बढ्दै जाँदा, नजिकै बन्दै गरेका ग्रहहरूले यसको परिक्रमा गर्न थाले। धेरै नजिक आएका केही ग्रहहरू भित्र तानिए र जले। अरू — जस्तै नेप्च्युन, प्लुटो र युरेनस — टिकिरहन सूर्यको बढ्दो तापबाट टाढा, झन्–झन् बाहिरतिर सर्दै गए।

ब्रह्माको पहिलो परार्धमा आजभन्दा धेरै बढी ग्रह थिए। ब्रह्माण्डीय कालखण्डहरूमा अनगिन्ती ग्रह बने र नष्ट भए। आज हामीले चिनेका नौ ग्रह ट्रिलियनौं वर्षको ब्रह्माण्डीय परिवर्तनपछि बाँकी रहेका ग्रह हुन्।

"अन्तरिक्षबाट वायु तानेर, त्यसलाई जलाएर र अग्निमा बदलेर सूर्य झन्–झन् ठूलो हुँदै जान्छ। ट्रिलियनौं वर्षदेखि यसले यही गरिरहेको छ।"

— बापूजी

अध्याय

५

सनस्पट — प्राचीन शास्त्रमा भनिएका दागहरू

सूर्यको पूरै सतहभरि अग्नि एकनासले बल्दैन।

आधुनिक विज्ञानले सूर्यको सतहमा कालो धब्बा देख्छ र तिनलाई सनस्पट भन्छ। प्राचीन भारतीय शास्त्रहरूले तिनलाई सूर्य कलंक — सूर्यका दागहरू — भन्छन्।

बापूजी यी धब्बाको स्वभाव विज्ञानले देख्ने कुराभन्दा पर पुगेर बुझाउनुहुन्छ। सूर्यको पूरै सतहभरि अग्नि एकनासले बल्दैन। केही ठाउँ यस्ता छन्, जहाँ अग्नि तत्त्व पुग्दैन। ती ठाउँमा शून्य हुन्छ — अग्नि नै नभएको अवस्था। चारैतिर दन्किरहेको अग्निले घेरिएका यी शून्यका ठाउँहरू कालो धब्बाजस्ता देखिन्छन्।

"शास्त्रों के हिसाब से सूर्य कलंक निकलते हैं।"

"अर्थ: शास्त्रअनुसार सूर्यमा सूर्य कलंक — सनस्पट — देखा पर्छन्।"

— बापूजी

यी ठाउँबाट सौर्य ज्वाला फुट्दा शक्तिशाली ऊर्जाहरू अन्तरिक्षमा बाहिरतिर छुट्छन्। यी ऊर्जाले आफू पुग्ने ग्रहहरूलाई — पृथ्वीलाई पनि — असर गर्छन्। सञ्चारका साधनहरू ठप्प हुन सक्छन्, बिजुलीमा गडबडी आउन सक्छ, र ग्रहमा ऊर्जाहरूको सन्तुलन बिग्रन्छ। यो नयाँ ज्ञान होइन। शास्त्रहरूले यी असरलाई धेरै पहिले नै चिनेका थिए।

बापूजी यी कालो ठाउँहरूको अर्को आयाम पनि देखाउनुहुन्छ। प्राचीन युगमा अरू लोकका देवताहरू सूर्यसम्म यात्रा गर्थे। सूर्य नारायणको पूरै एउटा दिव्य वंश छ — महाभारतका महान् योद्धा कर्ण उहाँका छोरा थिए। यमुना र यमदेव पनि उहाँका दिव्य सन्तानमध्ये हुनुहुन्छ। दिव्य जीवहरू सूर्यभित्र पस्दा, तिनीहरू पसेको ठाउँबाट अग्नि बाहिरतिर उर्लन्थ्यो र ग्रहहरूतिर बग्थ्यो।

अध्याय

६

डार्क इनर्जी, ब्ल्याक होल र परम प्रकाश

विज्ञानले डार्क इनर्जी र डार्क म्याटरलाई युनिभर्स चलाउने अदृश्य शक्तिका रूपमा बताउँछ।

विज्ञानले डार्क इनर्जी र डार्क म्याटरलाई युनिभर्स चलाउने अदृश्य शक्तिका रूपमा बताउँछ। यन्त्रहरूले तिनलाई सोझै पत्ता लगाउन सक्दैनन् — तिनको असरबाट मात्र तिनलाई थाहा पाइन्छ। विज्ञानलाई ती अँध्यारो देखिन्छन्।

बापूजी आध्यात्मिक दृष्टिकोणबाट बुझाउनुहुन्छ: भौतिक यन्त्रलाई जुन डार्क इनर्जीजस्तो देखिन्छ, त्यो भित्री दृष्टिमा परम प्रकाश हो। यो परम प्रकाश पाँच स्थूल तत्त्वभन्दा यति धेरै परको फ्रिक्वेन्सीमा काम गर्छ कि कुनै पनि भौतिक यन्त्रले त्यसलाई समात्न सक्दैन। हाम्रा क्यामेरा र यन्त्रहरू पाँच तत्त्वले बनेका हुनाले तिनले यो परम प्रकाश समात्न सक्दैनन्। तिनलाई यो अँध्यारो देखिन्छ।

"वो डार्क एनर्जी क्या है? वही परम लाइट परम प्रकाश है।"

"अर्थ: डार्क इनर्जी के हो? त्यो परम प्रकाश नै हो।"

— बापूजी

विज्ञानले ब्ल्याक होल भन्ने कुरामा पनि यस्तै तुलना गर्न सकिन्छ। हरेक आकाशगंगाको केन्द्रमा बापूजीले महा परमधाम भन्नुहुने ठाउँ छ — परम प्रकाश र परम शक्तिको ठूलो सघन भण्डार, जुन ८ देखि १२ कला (आ–आफ्नो युनिभर्सको सिर्जनहारको आत्मिक शक्ति) को तीव्रतामा काम गर्छ। यो महा परमधाम भौतिक यन्त्रलाई कालो देखिन्छ, किनकि यसको प्रकाश सबै स्थूल साधनको फ्रिक्वेन्सीको दायराभन्दा पर छ। भौतिक विज्ञानले जहाँ हरेक आकाशगंगाको केन्द्रमा महाविशाल ब्ल्याक होल रेकर्ड गर्छ, आध्यात्मिक दृष्टिले त्यही केन्द्रलाई महा परमधामका रूपमा चिन्छ।

भौतिक रूपमा हेर्दा जहाँ खालीपन मात्र देखिन्छ, त्यहाँ आध्यात्मिक दृष्टिले परम प्रकाश र परम तत्त्वको भण्डार देखाउँछ। यस भित्री बुझाइमा, यो त्यस्तो ठाउँ हो, जहाँ स्थूल सृष्टि फेरि आफ्नो सूक्ष्म मूलमा विलीन हुन्छ।

"विज्ञानले जहाँ ब्ल्याक होल देख्छ, त्यहाँ आध्यात्मिक दृष्टिले महा परमधाम देखाउँछ — सबै यन्त्रको पहुँचभन्दा परको, परम प्रकाशको विशाल सघन भण्डार।"

— बापूजी

अध्याय

७

एलियन जीव र सूर्य

हामी कलियुगमा छौं — तर त्योभन्दा पनि ठूलो कुरा, पूरै मल्टिभर्स एउटा ठूलो परिवर्तनका लागि तयार भइरहेको छ।

बापूजी प्रकट गर्नुहुन्छ: सूर्यलाई एलियन जीवहरूले नजिकबाट नियालिरहेका छन् — यी विकसित आत्माहरू हुन्, जो मल्टिभर्सको यो असाधारण समयमा के भइरहेको छ भनेर हेर्न धेरै टाढा रहेका आकाशगंगा, युनिभर्स र महा युनिभर्सबाट यात्रा गरेर आउँछन्।

यी जीवहरू ठूला यानमा यात्रा गर्छन् — जसलाई हामी UFO भन्छौं — र ती यान पाँच स्थूल तत्त्वले बनेका हुँदैनन्। ती परम प्रकाशले बनेका हुन्छन्। परम प्रकाशले बनेका हुनाले ती भौतिक क्यामेरा र यन्त्रमा अँध्यारो देखिन्छन्। ती सूर्यको नजिक कालो धब्बा वा अँध्यारा ठाउँका रूपमा देखा पर्छन्।

यी यान सूर्यको भित्री भाग हेर्न सूर्यभित्र पस्दा विस्थापन गराउँछन्। ती पसेको ठाउँबाट सूर्यको अग्नि बाहिरतिर उर्लन्छ। अग्निको यो उर्लाइ अन्तरिक्षमा बाहिर बग्छ र आफ्नो बाटोमा पर्ने ग्रहहरूलाई असर गर्न सक्छ। विज्ञानले जहाँ सौर्य हावा र कोरोनल मास इजेक्सन रेकर्ड गर्छ, त्यहाँ आध्यात्मिक दृष्टिले यही घटनामा अर्को भित्री आयाम थप्छ।

यी जीवहरू हाम्रो सूर्य हेर्न यति धेरै टाढाबाट किन आउँछन्? किनकि यो एउटा विशेष समय हो। हामी कलियुगमा छौं — तर त्योभन्दा पनि ठूलो कुरा, पूरै मल्टिभर्स एउटा ठूलो परिवर्तनका लागि तयार भइरहेको छ। हाम्रोभन्दा पर रहेका आकाशगंगा, युनिभर्स र महा युनिभर्सका जीवहरू के भइरहेको छ भनेर हेरिरहेका छन् र त्यसको अध्ययन गरिरहेका छन्।

"पूरा मल्टीवर्स परिवर्तन होने वाला है। इसलिए सूर्य भी परम शांति में स्थित है।"

"अर्थ: पूरै मल्टिभर्स परिवर्तन हुन लागेको छ। त्यसैले सूर्य पनि परम शान्तिमा स्थिर रहेको छ।"

— बापूजी

अध्याय

८

ब्रह्माको ब्रह्माण्डीय समयरेखा

सूर्य ब्रह्माको सय ब्रह्माण्डीय वर्षको एकदम अन्त्यसम्म टिकिरहनेछ।

सूर्यको उमेर र ब्रह्माण्डको अवस्था थाहा पाउन, बापूजीले बुझाउनुभएअनुसार हामीले ब्रह्माको ब्रह्माण्डीय समयरेखा बुझ्नुपर्छ।

ब्रह्माको एक दिन

ब्रह्माको १ दिन = १४ मन्वन्तर।

१ मन्वन्तर = ७१ युगान्तर।

१ युगान्तर = चार युगको एउटा चक्र: सत्ययुग, त्रेतायुग, द्वापरयुग र कलियुग।

त्यसैले ब्रह्माको एक दिनमा चार युगका १,००० चक्र हुन्छन्। पृथ्वीको वर्षको हिसाबमा ब्रह्माको एक दिन ४ अर्ब ३२ करोड वर्ष बराबर हुन्छ, र ब्रह्माको रात पनि त्यत्तिकै लामो हुन्छ — यसरी एउटा पूरा दिन र रात पृथ्वीका ८ अर्ब ६४ करोड वर्ष हुन्छ।

ब्रह्माको एक वर्ष

ब्रह्माको एक वर्ष पृथ्वीका ३१ ट्रिलियन, १०४ अर्ब वर्ष बराबर हुन्छ।

ब्रह्माको पूरा आयु

ब्रह्माको पूरा आयु १०० ब्रह्माण्डीय वर्ष हो, जुन पृथ्वीका करिब ३११ ट्रिलियन वर्ष बराबर हुन्छ।

हामी अहिले कहाँ छौं?

हामी ब्रह्माको दोस्रो परार्धको सुरुमा छौं। पहिलो परार्ध — पहिलो पचास ब्रह्माण्डीय वर्ष — सकिइसकेको छ। पचास ब्रह्माण्डीय वर्षलाई एक ब्रह्माण्डीय वर्षले (पृथ्वीका ३१ ट्रिलियन, १०४ अर्ब वर्ष) गुणा गर्दा १,०५५ खर्ब वर्ष बितिसकेका छन् भन्ने हुन्छ। त्यत्तिकै १,०५५ खर्ब वर्ष अझै बाँकी छन्।

दोस्रो परार्धका १ अर्ब ९८ करोड वर्ष मात्र बितेका छन्। हामी ब्रह्माको दोस्रो परार्ध, पहिलो दिन, सातौं मन्वन्तर, अट्ठाइसौं युगान्तर, कलियुगमा छौं। सूर्य ब्रह्माको सय ब्रह्माण्डीय वर्षको एकदम अन्त्यसम्म टिकिरहनेछ।

"१,०५५ खर्ब वर्ष बितिसके। र १,०५५ खर्ब वर्ष अझै बाँकी छन्। सूर्यको अगाडि अझै लामो आयु छ।"

— बापूजी

अध्याय

९

प्रलय र अन्तिम अग्नि

यसरी, स्थूल सृष्टि पाइला–पाइला गर्दै आफ्नो सूक्ष्म मूलमा फर्कन्छ।

हरेक कल्पको अन्त्यमा सूर्य नष्ट हुँदैन। पृथ्वी र तीन लोक विलीन हुन्छन् — तर सूर्य टिकिरहन्छ। तैपनि, ब्रह्माको पूरा आयुको एकदम अन्त्यमा एउटा ठूलो प्रलय हुन्छ।

त्यसबेला निर्गुण निराकार ब्रह्म — निराकार, गुणरहित, परम ब्रह्माण्डीय शक्ति, जसलाई कसैकसैले निराकार शिव पनि भन्छन्, र जसको शक्ति बिस्तारै घट्दै गएको छ — सूर्यभित्र पस्नुहुन्छ। सूर्यभित्र उहाँले काल अग्नि, अर्थात् ब्रह्माण्डीय कालको अग्नि उत्पन्न गर्नुहुन्छ। यो अग्निले पूरै ब्रह्माण्ड, तीन लोक र तिनभित्रका सबै कुरा जलाउँछ, र सबै सृष्टिलाई खरानीमा बदलिदिन्छ।

यो बेला, यस अन्तिम चरणमा, सूर्यले आफैं पनि यस्तो रूप लिन्छ, जसलाई भौतिक यन्त्रले ब्ल्याक होलका रूपमा देख्ने थियो। यसको स्थूल अग्नि निभ्छ र त्यसको ठाउँ परम अग्निले लिन्छ। र परम अग्नि जुनसुकै भौतिक यन्त्रलाई डार्क इनर्जीजस्तो देखिन्छ।

त्यसपछि बिस्तारै परिवर्तनको प्रक्रिया सुरु हुन्छ। स्थूल ब्रह्माण्ड पहिले अग्निमा, त्यसपछि परम अग्निमा विलीन हुन्छ। परम अग्निबाट बाँकी अंश परम आकाशमा पस्छ। परम आकाशबाट यो परम महातत्त्व, अर्थात् परम मूल तत्त्वमा जान्छ। र त्यहाँबाट सबै कुरा परम प्रकाशमा समाहित हुन्छ।

यसरी, स्थूल सृष्टि पाइला–पाइला गर्दै आफ्नो सूक्ष्म मूलमा फर्कन्छ। अनि सृजन र विसर्जनको यही प्रक्रिया अनगिन्ती ब्रह्माण्डहरूमा एकैसाथ, कहिल्यै नरोकिई चलिरहेको छ।

"इसी तरह अनंत कोटि ब्रह्मांडों का जो सृजन विसर्जन होता रहता है।"

"अर्थ: यसरी अनगिन्ती ब्रह्माण्डहरूको सृजन र विसर्जन कहिल्यै नरोकिई चलिरहन्छ।"

— बापूजी

अध्याय

१०

मल्टिभर्स र अनन्त सूर्य

रातमा हामीले आकाशतिर हेरेर तारा देख्दा, हामीले देख्ने हरेक तारा एउटा सूर्य हो।

हाम्रो ब्रह्माण्डमा एउटा सूर्य छ। यो बापूजीका शिक्षाहरूको एउटा मूल सिद्धान्त हो। हरेक ब्रह्माण्डमा एउटा सूर्य हुन्छ, र त्यही सूर्य त्यो केन्द्र हो, जसको वरिपरि पूरै सौरमण्डल र ग्रहहरूको सबै जीवन घुम्छ।

रातमा हामीले आकाशतिर हेरेर तारा देख्दा, हामीले देख्ने हरेक तारा एउटा सूर्य हो। र हरेक सूर्यको आफ्नै एउटा ब्रह्माण्ड हुन्छ। सृष्टिमा जति तारा छन्, त्यति नै ब्रह्माण्ड छन्।

"रात को जो सितारे देखते हैं, वो सब सूर्य है। तो जितने सितारे हैं, इतने ब्रह्मांड हैं।"

"अर्थ: रातमा तपाईँले देख्ने तारा — ती सबै सूर्य हुन्। जति तारा छन्, त्यति नै ब्रह्माण्ड छन्।"

— बापूजी

हरेक युनिभर्समा — हरेक परम महाब्रह्माण्डमा — अनगिन्ती सूर्य र अनगिन्ती आकाशगंगाहरू छन्। हरेक युनिभर्समा आफ्नै धेरै ठूलो संख्यामा आकाशगंगाहरू हुन्छन्, र हरेक आकाशगंगाको आफ्नै सूर्य, आफ्नै सौरमण्डल र आफ्नै सृष्टि हुन्छ।

मल्टिभर्सको यो ज्ञान विशाल छ, र बापूजीले यसलाई धेरै प्रवचनमा बाँड्नुभएको छ। मल्टिभर्सको बनावट — एउटा–एउटा ब्रह्माण्डदेखि महाब्रह्माण्डसम्म, महाब्रह्माण्डदेखि परम महाब्रह्माण्ड (महा युनिभर्स)सम्म र त्योभन्दा पर — बुझेपछि सबै सृष्टिको जगमा रहेको एकता स्पष्ट हुन्छ।

यही ब्रह्म ज्ञान हो, आत्म ज्ञान हो — आत्मा र सृष्टिको ज्ञान। चेतना गहिरिँदै जाँदा, व्यक्तिगत आत्मा र अनन्त सृष्टिबीचका सीमाहरू विलीन हुन्छन्। पूरै सृष्टि प्रकाश, अग्नि र चेतनाको एउटा विशाल परिवारका रूपमा देखिन्छ, जुन लगातार गतिमा छ।

"आकाशमा जति तारा छन्, त्यति नै ब्रह्माण्ड छन्। हरेक तारा एउटा सूर्य हो, र हरेक सूर्यले आफ्नै सृष्टि बोकेको छ।"

— बापूजी

बापूजीका अनमोल वचनहरू

"नारायणले आफ्नै आत्माबाट परम अग्निको एउटा कोष लिनुभयो, र त्यही एउटा कोषबाट सूर्यको जन्म भयो, अनि त्यसबेलादेखि यो बलिरहेको छ।"

— बापूजी

"सूर्य नारायणको आत्मा परम अग्निका कोषहरूले बनेको छ — परम प्रकाशका होइन, परम अग्निका।"

— बापूजी

"सूर्य बदलिँदैन। हरेक कल्पमा पृथ्वी त विलीन हुन्छ, तर सूर्य ती सबै कल्पभरि टिकिरहन्छ।"

— बापूजी

"भौतिक यन्त्रलाई जुन डार्क इनर्जीजस्तो देखिन्छ, त्यो आध्यात्मिक दृष्टिमा परम प्रकाश हो, जसलाई कुनै पनि स्थूल यन्त्रले समात्न सक्दैन।"

— बापूजी

"विज्ञानले जहाँ महाविशाल ब्ल्याक होल देख्छ, त्यहाँ आध्यात्मिक दृष्टिले महा परमधाम देखाउँछ — परम प्रकाश र परम शक्तिको विशाल भण्डार।"

— बापूजी

"पूरै मल्टिभर्स बदलिन लागेको छ। र त्यसैले सूर्य परम शान्तिमा रहन्छ।"

— बापूजी

"ब्रह्माको पहिलो परार्धदेखि १,०५५ खर्ब वर्ष बितिसके। र १,०५५ खर्ब वर्ष अझै बाँकी छन्।"

— बापूजी

"रातमा आकाशमा तपाईँले जति तारा देख्नुहुन्छ — त्यति नै ब्रह्माण्ड छन्। हरेक तारा एउटा सूर्य हो।"

— बापूजी

शब्दावली

१. अग्नि तत्त्व (Agni Tattva)

सृष्टिका पाँच स्थूल तत्त्वमध्ये एक।

२. आत्मा (Atma)

शरीरमा बस्ने चेतन ऊर्जाको एउटा बिन्दु।

३. आत्म ज्ञान (Atma Gyan)

आत्माको ज्ञान; ब्रह्माण्डीय बुझाइतिर लैजाने आफूलाई चिन्ने ज्ञान।

४. बेहद (Behad)

सीमाभन्दा पर; साधारण सृष्टिभन्दा परको अलौकिक लोक।

५. ब्रह्मा (Brahma)

ब्रह्माण्डको दिव्य सिर्जनहार; उहाँको आयुले ब्रह्माण्डीय समयरेखा तय गर्छ।

६. ब्रह्म ज्ञान (Brahma Gyan)

सृष्टि र यसका सबै आयामहरूको परम ज्ञान।

७. ब्रह्माण्ड (Brahmaand)

एउटा सूर्य, एउटा पृथ्वी र यसका सबै लोक समेटिएको एउटा पूरा सृष्टि।

८. हद (Had)

सीमाभित्रको लोक; सीमामा बाँधिएको सृष्टि, बेहदको उल्टो।

९. कला (Kala)

दिव्य शक्ति नाप्ने एकाइ; कला जति धेरै, ब्रह्माण्डीय शक्ति त्यति नै ठूलो।

१०. काल अग्नि (Kal Agni)

कालको अग्नि; ब्रह्माको आयुको अन्त्यमा ब्रह्माण्डलाई विलीन गराउने सबैभन्दा ठूलो अग्नि।

११. कल्प (Kalpa)

ब्रह्माको एउटा ब्रह्माण्डीय दिन; सृजन र विसर्जनको एउटा पूरा चक्र, पृथ्वीका ४ अर्ब ३२ करोड वर्ष बराबर।

१२. कल्प प्रलय (Kalpa Pralaya)

एउटा कल्पको अन्त्यमा हुने तीन लोकको प्रलय।

१३. कलियुग (Kali Yuga)

चार युगको एउटा चक्रको चौथो र अन्तिम युग; अहिलेको युग।

१४. महाब्रह्माण्ड (Maha Brahmaand)

एउटा ठूलो युनिभर्स वा आकाशगंगा; अनगिन्ती ब्रह्माण्ड समेटिएको विशाल बनावट।

१५. महा परमधाम (Maha Paramdham)

आकाशगंगाको केन्द्रमा रहेको परमधाम; परम प्रकाशको विशाल सघन भण्डार।

१६. मन्वन्तर (Manvantara)

ब्रह्माण्डीय समयको एउटा एकाइ; ब्रह्माको एक दिनमा चौध मन्वन्तर हुन्छन्।

१७. मल्टिभर्स (Multiverse)

अस्तित्वमा रहेका सबै युनिभर्स, आकाशगंगा र महा युनिभर्सको पूरा समूह।

१८. नारायण (Narayan)

दिव्य पालनहार; विष्णुको अर्को नाम; सूर्य नारायणलाई रच्नुहुने।

१९. निर्गुण निराकार ब्रह्म (Nirguna Nirakar Brahma)

गुणरहित, निराकार परम ब्रह्माण्डीय शक्ति, जसलाई निराकार शिव पनि भनिन्छ।

२०. परम अग्नि (Param Agni)

आदि अग्नि, जसबाट सूर्य बनाइएको हो।

२१. परम आकाश (Param Akash)

स्थूल आकाश तत्त्वभन्दा परको एउटा सूक्ष्म आयाम।

२२. परम प्रकाश (Param Prakash)

कुनै पनि स्थूल यन्त्रको फ्रिक्वेन्सीभन्दा परको एउटा दिव्य प्रकाश।

२३. परम पुरुष (Param Purusha)

ब्रह्माले सृष्टिको सुरुमा रच्नुभएका सात परम सत्तामध्ये एक।

२४. परम शान्ति (Param Shanti)

अन्तिम स्थिरता र संसारभन्दा परको अवस्था।

२५. परम तत्त्व (Param Tattva)

सारा सृष्टिको सबैभन्दा सूक्ष्म जग।

२६. परमधाम (Paramdham)

रचिएको सृष्टिभन्दा परको सबैभन्दा माथिल्लो दिव्य लोक।

२७. परार्ध (Parad)

ब्रह्माको आयुको आधा; पचास ब्रह्माण्डीय वर्ष, पृथ्वीका करिब १,०५५ खर्ब वर्ष बराबर।

२८. प्रलय (Pralaya)

सृष्टि आफ्नो स्रोतमा फर्कने ब्रह्माण्डीय प्रक्रिया।

२९. समाधि (Samadhi)

अतिचेतन अवस्थामा लीन भएको स्थिति; ध्यानमा दिव्यतासँगको गहिरो मिलन।

३०. शंकर (Shankar)

दिव्य संहारक; ब्रह्माण्डका तीन महान् ब्रह्माण्डीय सत्ता (त्रिदेव) मध्ये एक।

३१. सूर्य कलंक (Surya Kalank)

सनस्पट; प्राचीन शास्त्रमा वर्णन गरिएका, सूर्यको सतहका कालो दागहरू।

३२. सूर्य नारायण (Surya Narayan)

सूर्यको दिव्य सत्ता; नारायणले परम अग्निको एउटा कोषबाट रच्नुभएको।

३३. त्रिदेव (Tridev)

तीन महान् दिव्य सत्ता: ब्रह्मा (सिर्जनहार), विष्णु (पालनहार) र शंकर (संहारक)।

३४. विष्णु (Vishnu)

ब्रह्माण्डको दिव्य पालनहार; नारायण नै; सूर्य नारायणलाई रच्नुहुने।

३५. योग (Yog)

दिव्यतासँग मिलन र आत्म अनुभूतितिर लैजाने आध्यात्मिक अभ्यास।

३६. युगान्तर (Yugantar)

चार युगको एउटा पूरा चक्र; एक मन्वन्तरमा ७१ युगान्तर हुन्छन्।

आगामी चलचित्र

PARAMSHANTI: ANTIM PARAM SATYA

परमशान्ति — अन्तिम परम सत्य

बापूजी दशरथभाई पटेलबारेको एक आध्यात्मिक चलचित्र

प्रस्तुतकर्ता: विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय

आध्यात्मिक चलचित्र आउँदैछ

2026

Soon… THE WORLD WILL KNOW

बापूजी दशरथभाई पटेलको दिव्य जीवन, यात्रा र परम सत्यको अनुभूतिमा आधारित एउटा आगामी आध्यात्मिक जीवनी चलचित्र। यस चलचित्रले बापूजीको असाधारण बाटो पछ्याउँछ — मानवजातिको दुःखबारे ईश्वरलाई प्रश्न गर्ने एक युवा आत्मादेखि परम शान्तिको सबैभन्दा ठूलो आध्यात्मिक अनुभूतिसम्म — अन्तिम परम सत्य: अन्तिम, सबैभन्दा ठूलो सत्य।

COMING SOON....

हामीसँग जोडिनुहोस्

बापूजी र परमशान्ति परिवारसँग यो यात्रा जारी राख्नुहोस्। दैनिक लाइभ सत्र, निर्देशनसहित गराइने ध्यान र बापूजीका भिडियो शिक्षाहरू — निःशुल्क र सबैका लागि खुला।

इमेल

anant@paramshanti.org

ankur@paramshanti.org

वेबसाइट

www.paramshanti.org

www.paramshantiblogs.org

युट्युब च्यानल

youtube.com/@BapujiDashrathbhaiPatel

youtube.com/@maakadivyasandesh7661

youtube.com/@spiritualpodcastwithanant

youtube.com/@paramshantimeditation

फेसबुक

facebook.com/discoveryofnewworldcom

facebook.com/bapujidashrathbhaipatel

इन्स्टाग्राम

instagram.com/bapujidashrathbhaipatel

instagram.com/spiritualpodcastwithanant

instagram.com/paramshanti.motivation

X (ट्विटर)

x.com/bapujiofficial

x.com/sakshipatel85

x.com/anant982511

व्हाट्सएप च्यानल

व्हाट्सएप च्यानल १

व्हाट्सएप च्यानल २

सबै प्रमुख प्लेटफर्ममा उपलब्ध

यो पुस्तक र बापूजी दशरथभाई पटेलका अरू शीर्षकहरू सबै प्रमुख अनलाइन इ–बुक प्लेटफर्म र पुस्तक पसलमा उपलब्ध छन्। पूरा पुस्तकालय र निःशुल्क डाउनलोडका लागि www.paramshantiblogs.org हेर्नुहोस्।

गुगल प्ले स्टोरमा चाँडै आउँदै

हाम्रा परमशान्ति एपहरू चाँडै गुगल प्ले स्टोरमा उपलब्ध हुनेछन्। पर्खनुहोस्।

ठेगाना

Vishwa Parivartak Ishwariya Vidhyalay

c/o Paramshanti Bhawan, Chenpur

Near Chenpur Bus Stand, New Ranip Road

Ahmedabad, Gujarat – 382470, India

Vishwa Parivartak Ishwariya Vidhyalay

www.paramshanti.org