प्रकाशक र अस्वीकरण
प्रकाशक
विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय
अहमदाबाद आश्रमको ठेगाना
Vishwa Parivartak Ishwariya Vidhyalay c/o Paramshanti Bhawan Chenpur, Near Chenpur Bus Stand New Ranip Road Ahmedabad, Gujarat – 382470
सर्वाधिकार © २०२६ विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय सर्वाधिकार सुरक्षित। अनुमतिबिना यसको कुनै पनि भाग छाप्न वा नक्कल गर्न पाइने छैन।
"ज्ञान दान महा दान"
(ज्ञान बाँड्नु नै सबैभन्दा ठूलो दान हो)
सबैसँग जति सकिन्छ त्यति बाँड्नुहोस्।
— बापूजी दशरथभाई पटेल
अस्वीकरण / सामग्रीको स्रोत
यो पुस्तक बापूजी दशरथभाई पटेलका आध्यात्मिक प्रवचनहरूबाट प्रेरित भएर विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालयको परमशान्ति टोलीले आफैं जम्मा गरेको, सम्पादन गरेको र प्रकाशन गरेको हो। कुन कुरा राख्ने, कसरी बुझाउने, कुन शब्द छान्ने र कसरी प्रस्तुत गर्ने — यी सबै कुरा पूरै परमशान्ति टोलीको काम र जिम्मेवारी हो। बापूजीले यो पुस्तक आफैं लेख्नुभएको, जाँच्नुभएको वा स्वीकृत गर्नुभएको छैन, र यसभित्रका कुराहरूको सम्पादकीय, कानुनी वा प्रकाशकीय जिम्मेवारी उहाँको छैन।
AI को प्रयोग: यस पुस्तकको आध्यात्मिक सार AI ले बनाएको होइन। AI उपकरणहरू व्याकरण मिलाउन, कुरा स्पष्ट पार्न र ढाँचा मिलाउन मात्र प्रयोग गरिएका हुन्। सम्पादनको पूरा जिम्मेवारी परमशान्ति टोलीको हो।
कानुनी अस्वीकरण: यी कुराहरू केवल आध्यात्मिक र जानकारीका लागि, असल नियतले बाँडिएका हुन्। यी चिकित्सकीय, कानुनी, आर्थिक वा मनोवैज्ञानिक सल्लाह होइनन्। यसलाई कसरी बुझ्ने र यसअनुसार के गर्ने भन्ने कुराको पूरा जिम्मेवारी पाठक आफैंको हुनेछ। यस पुस्तकको प्रयोगबाट हुने कुनै पनि परिणामका लागि बापूजी, परमशान्ति टोली वा विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय कोही पनि जिम्मेवार हुने छैनन्।
सबै आस्थाप्रति सम्मान: यो पुस्तक केवल आध्यात्मिक उन्नतिका लागि हो। यो कुनै पनि धर्म, आस्था, जात, समुदाय, देश, सरकार, लिङ्ग, वंश, परम्परा, संस्था वा व्यक्ति — जीवित वा बितिसकेका — का विरुद्ध लेखिएको होइन, न त तिनको आलोचना गर्ने वा तिनलाई चोट पुर्याउने उद्देश्य नै राख्छ। सबै मार्ग र सबै आस्थाहरूको गहिरो सम्मान गरिन्छ।
कुनै सम्बन्ध छैन: यो पुस्तक विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय (परमशान्ति) ले आफैं प्रकाशित गरेको हो। यो अरू कुनै पनि संस्था वा निकायसँग जोडिएको छैन, तिनको समर्थन पाएको छैन, न त तिनको प्रतिनिधित्व नै गर्छ।
बापूजीको परिचय
बापूजी (पूरा नाम: बापूजी दशरथभाई पटेल, जसलाई युवा पुस्ताले मायाले "दादाजी" पनि भन्छन्) को जन्म सन् १९५६ मा गुजरातको मेहसाणा जिल्लाको अखज नामक सानो गाउँमा भएको थियो। तर उहाँको बाल्यकाल मेहसाणा जिल्लाकै अम्बासन नामक अर्को गाउँमा बित्यो।
जीवनको सुरुको कालमा उहाँ धेरै सफल वकिल हुनुहुन्थ्यो। पछि उहाँले आफ्नो जीवन परम आध्यात्मिक सत्यलाई आफैं अनुभव गर्न र मानिसहरूको भलाइका लागि यो दिव्य ज्ञान अगाडि ल्याउनमा लगाउनुभयो। आज यो परम ज्ञान सच्चा साधकहरूका लागि आफ्नो अन्तिम गन्तव्यसम्म पुग्ने बाटो देखाउने बत्ती बनेको छ। पृथ्वीका आत्माहरूलाई आफ्नो मूल घर फर्कने बाटो देखाउने यो परम आध्यात्मिक ज्ञान अहिलेको समयमा आउनु नै सबैभन्दा ठूलो दिव्य शक्तिको आशीर्वाद हो।
धेरै गरिब परिवारमा हुर्केर र कठिन परिस्थितिहरू झेल्दाझेल्दै पनि बापूजीमा यो दुःख र पीडाले भरिएको संसारलाई अझ राम्रो ठाउँ बनाउने गहिरो चाहना थियो। छ वर्षको सानै उमेरमा उहाँले बारम्बार ईश्वरलाई सोध्नुभयो — मानिसहरूको दुःख देखेर पनि ईश्वर किन चुप बस्नुहुन्छ? मानव दुःखको अन्त्य गर्ने यही बलियो चाहनाले नै उहाँलाई जीवनको पछिल्लो चरणमा आध्यात्मिकताको सबैभन्दा माथिल्लो स्तरमा पुर्यायो।
बाल्यकालमै बापूजी आफ्नो सुख–सुविधाको वास्ता नगरी घण्टौंसम्म खेतमा एक्लै बस्नुहुन्थ्यो। गरिबीका कारण उहाँ जुत्ता–चप्पलबिना खाली खुट्टा हिँड्नुहुन्थ्यो र प्रायः काँडाले घोचिनुहुन्थ्यो। धेरैपटक उहाँ खेतमा अबेरसम्म बस्नुहुन्थ्यो र घर फर्कने बाटोमा सूक्ष्म जगतका (आँखाले नदेखिने संसारका) जीवहरूसँग भेट हुन्थ्यो। यी अनुभवहरूले सूक्ष्म जगतका आत्माहरूसँग कुरा गर्ने उहाँको रुचि जगाए।
बापूजी सानै उमेरदेखि साहसी हुनुहुन्थ्यो, र यही साहसले उहाँलाई धेरै अप्ठ्याराहरू पार गर्न मद्दत गर्यो। चार्टर्ड एकाउन्टेन्सी (CA) को पढाइसँगसँगै उहाँले आफ्नो खर्च चलाउन ट्युसन कक्षाहरू पढाउनुभयो। पछि उहाँले कानुनमा स्नातक (LLB) पूरा गर्नुभयो र अहमदाबादका एक प्रसिद्ध वकिल बन्नुभयो।
सन् १९९७ मा उहाँले दुःख र अव्यवस्थाले भरिएको यस मृत्युलोकलाई अमरत्वको शाश्वत दिव्य संसारमा बदल्ने मिसनका साथ अहमदाबादको चेनपुरमा विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय नामक आध्यात्मिक संस्था खोल्नुभयो। "माँ" भनेर प्रेमले चिनिने श्रीमती सुषमा टण्डनले यस महान् दिव्य मिसनमा बापूजीसँगै काम गर्नुभयो।
यस मिसनलाई पूरा गर्न बापूजीले आफ्नो सबै साधन र सम्पत्ति यही दिव्य उद्देश्यमा लगाएर नथाकी मेहनत गर्नुभयो। त्यस बेला उहाँ आराम नगरी लगातार १८ घण्टासम्म आध्यात्मिक प्रवचन दिनुहुन्थ्यो। यी प्रवचनहरूमा उहाँले दिव्य ज्ञानका सबैभन्दा माथिल्ला तहहरू बुझाउनुभयो — जुन उहाँले अतिचेतन अवस्थामा (साधारण चेतनाभन्दा माथिको अवस्थामा) गहिरो ध्यान र दिव्य दृष्टिबाट आफैं देख्नुभएको र अनुभव गर्नुभएको थियो। यो ज्ञान साधारण मानव मनको कल्पनाभन्दा धेरै पर छ।
बापूजीका शिक्षाहरूमा धेरै विषय समेटिएका छन् — विभिन्न तहका दिव्य सिर्जनहारहरूका प्रकारहरू; हाम्रो सौरमण्डल, आकाशगंगा र युनिभर्स कसरी बने; र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण — मल्टिभर्स र त्यसभन्दा परका सत्यहरूको अलौकिक ज्ञान। उहाँको ज्ञान धेरै गहिरो छ र यो "बेहदका आत्माहरू" भनिने उच्च स्तरका साधकहरूका लागि हो। बापूजीका अनुसार यी बेहदका आत्माहरूले नै यस मृत्युलोकलाई शाश्वत दिव्य लोकमा बदल्ने मुख्य भूमिका खेल्नेछन्।
हाल बापूजी लामो समयसम्म गहिरो ध्यान र समाधिमा लीन रहनुहुन्छ। उहाँ अतिचेतन अवस्थामा आफ्नो अलौकिक मिसनमा लगातार लीन रहनुभएकाले कसैसँग भेट्नुहुन्न।
प्रस्तावना
"ज्ञान दान महा दान"
(ज्ञान बाँड्नु नै सबैभन्दा ठूलो दान हो)
सबैसँग जति सकिन्छ त्यति बाँड्नुहोस्।
— बापूजी दशरथभाई पटेल
यो पुस्तक दुई ठूला रहस्य भेटिने ठाउँमा उभिएको छ — शिवको स्वरूप र ब्ल्याक होल भन्ने घटना। सयौं वर्षदेखि भारतभरि शिवको स्वरूपलाई सृष्टिको सबैभन्दा उच्च सिर्जनहार र संहारकका रूपमा पुजिँदै आएको छ। दशकौंदेखि ब्ल्याक होल आधुनिक विज्ञानका लागि पूरै अन्तरिक्षकै सबैभन्दा रहस्यमय र चाख लाग्दो वस्तु बनेको छ। यी दुई रहस्य वास्तवमा एउटै सत्य हुन् भनेर अहिलेसम्म कसैले देखाउन सकेको छैन।
बापूजी दशरथभाई पटेलले तीस वर्षभन्दा बढी समयसम्म दिनुभएका आफ्ना प्रवचनहरूमा ठ्याक्कै यही कुरा प्रकट गर्नुभएको छ। सृष्टिको हरेक ब्ल्याक होल शिवको काम हो। सुरुमा एउटा सूर्य बाल्नुहुने निराकार सिर्जनहार नै आफ्नो ब्रह्माण्डीय समय आएपछि त्यही सूर्यभित्र प्रवेश गर्नुहुन्छ र पूरै सौरमण्डललाई समेट्ने ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। शिव ब्ल्याक होलभन्दा फरक हुनुहुन्न। ब्ल्याक होल शिवभन्दा फरक होइन। दुवै एउटै सत्ता हुन् — उहाँको अनन्त चक्रका दुई फरक चरणमा।
यो पुस्तकले यही एउटा सम्बन्धबारे बापूजीका शिक्षाहरूलाई क्रम मिलाएर, नयाँ पाठकले पनि सजिलै बुझ्ने रूपमा एकै ठाउँमा जम्मा गर्छ। हरेक अध्यायले शिव–ब्ल्याक होलको सम्बन्धलाई एउटा फरक कोणबाट हेर्छ। हामी सिक्छौं — शिवले पहिले एउटा सौरमण्डल कसरी रच्नुहुन्छ, उहाँको शक्ति किन बिस्तारै घट्दै जान्छ, उहाँले सूर्यभित्र परम अग्नि ठ्याक्कै कुन क्षणमा बाल्नुहुन्छ, आफ्नै ब्ल्याक होलभित्र बसिरहँदा उहाँलाई के हुन्छ, र अन्त्यमा उहाँ कसरी तङ्ग्रिनुहुन्छ र नयाँ सृष्टि सुरु गर्नुहुन्छ।
हामी अझ ठूलो तहको क्रम पनि सिक्छौं। शिवभन्दा माथि महाशिव हुनुहुन्छ — एउटा पूरै आकाशगंगाको महान् सिर्जनहार। उहाँको विसर्जन गर्ने रूप महाकाल — महान् संहारक — हो, जसको वर्णन प्राचीन शास्त्रहरूमा छ। महाशिवभन्दा माथि परम महाशिव हुनुहुन्छ — एउटा युनिभर्सको सबैभन्दा उच्च सिर्जनहार। यी माथिल्ला सत्तामध्ये हरेकले धेरै गुणा ठूलो आकारका ब्ल्याक होलहरू बनाउनुहुन्छ। यी सबै ब्ल्याक होलहरू अन्त्यमा त्यो अन्तिम ठूलो घटनातिर लैजान्छन्, जसलाई बापूजी महाकाल प्रलय भन्नुहुन्छ।
बापूजीको सधैंको सिद्धान्तअनुसार यो पुस्तक ज्ञान दानका रूपमा अर्पण गरिएको छ — सबैभन्दा ठूलो दानका रूपमा ज्ञान बाँड्ने काम। शिव, ब्ल्याक होल, अनि सुरु र अन्त्य नभई निरन्तर चलिरहने सृष्टि र विसर्जनको ब्रह्माण्डीय नृत्यबारे सबैभन्दा गहिरो सत्य खोज्ने हरेक आत्मासम्म यो पुस्तक पुगोस्।
पहिलो पटक पढ्ने पाठकका लागि एउटा टिपोट
यदि बापूजी दशरथभाई पटेलका आध्यात्मिक शिक्षाहरूसँग यो तपाईँको पहिलो भेट हो भने, स्वागत छ।
यस पुस्तकमा तपाईँले केही यस्ता शब्द भेट्नुहुनेछ, जुन तपाईँका लागि नयाँ हुन सक्छन् — जस्तै शिव, महाशिव, काल अग्नि र महा परमधाम। यी हरेक शब्द पहिलो पटक आउने ठाउँमै बुझाइएको छ, र पुस्तकको पछाडिको शब्दावलीमा फेरि बुझाइएको छ। यो पुस्तक पढेर बुझ्न तपाईँले अध्यात्म, विज्ञान वा संस्कृतबारे पहिल्यै केही जानेको हुनुपर्दैन।
तपाईँलाई केवल एक घण्टा शान्त समय र तयार मन चाहिन्छ।
यो पुस्तकले हाम्रो सृष्टिका सबैभन्दा ठूला रहस्यहरूमध्ये दुईवटाबारे सबैभन्दा गहिरो आध्यात्मिक सत्य खोल्छ — भारतीय अध्यात्ममा पुजिने शिवको स्वरूप, र आधुनिक विज्ञानले पत्ता लगाएको ब्ल्याक होल। यी दुई छुट्टाछुट्टै रहस्य होइनन् भनेर बापूजीका शिक्षाहरूले देखाउँछन्। यी दुई फरक कोणबाट हेरिएको एउटै सत्य हुन्।
बिस्तारै पढ्नुहोस्। जहाँ मन लाग्छ, त्यहाँ रोकिनुहोस्। आवश्यक परे शब्दावलीमा फर्कनुहोस्।
यहाँको सत्य धैर्यवान् छ। यसले तपाईँलाई पर्खिनेछ।
अध्याय
१
शिव — हरेक ब्ल्याक होलपछाडिको लुकेको हात
ब्ल्याक होल किन प्रकृतिको संयोग होइन, दिव्य काम हो

आधुनिक विज्ञानले ब्ल्याक होल छन् भन्ने कुरा पक्का गरिसकेको छ। दूरबीनहरूले तिनको फोटो खिचेका छन्। समीकरणहरूले तिनको पिण्ड नापेका छन्। तैपनि एउटा प्रश्न विज्ञानको पहुँचभन्दा बाहिरै छ। ब्ल्याक होल कसले बनाउँछ? यहीँ र अहिले नै एउटा सूर्य भित्रतिर फर्कियोस् र पूरै अँध्यारो क्षेत्र बनोस् भनेर कुन सचेत शक्तिले तय गर्छ?
बापूजीले तीस वर्षभन्दा बढी समयदेखि यो प्रश्नको जवाफ दिँदै आउनुभएको छ। जवाफ सरल छ, धेरै पुरानो छ, र अचम्मको छ। सृष्टिको हरेक ब्ल्याक होल एउटै सत्ताको काम हो, र त्यो सत्ताको एउटा नाम छ। त्यो सत्तालाई शिव भनिन्छ।
बापूजीले भन्नुहुने शिव
यहाँ हामी होसियार हुनुपर्छ। शिव शब्दले मानिसको मनमा धेरै चित्र ल्याउँछ — कैलाश पर्वतमा बस्नुभएको जटाधारी रूप, ब्रह्माण्डीय ताण्डव नाच्नुहुने नर्तक, पार्वतीको पति। बापूजी यी परम्परागत रूपहरूलाई नकार्नुहुन्न। तर उहाँले सिकाउनुहुने शिव यी रूपहरूभन्दा अझ मूल सत्ता हुनुहुन्छ।
बापूजीको ज्ञानमा शिव एउटा सौरमण्डलको निराकार सिर्जनहार आत्मा हुनुहुन्छ। हाम्रो सूर्य, हाम्रो पृथ्वी र सबै ग्रहलाई सबैभन्दा पहिले अस्तित्वमा ल्याउनुहुने भित्री सत्ता उहाँ नै हुनुहुन्छ। आफ्नो मूल अवस्थामा उहाँ सबैभन्दा उच्च दिव्य प्रकाशको एउटा बिन्दु हुनुहुन्छ — जसलाई बापूजी परम प्रकाश (सबैभन्दा उच्च दिव्य प्रकाश) भन्नुहुन्छ। सृष्टिको हरेक सौरमण्डलमा आफ्नै शिव हुनुहुन्छ। हाम्रो सौरमण्डलमा हाम्रै शिव हुनुहुन्छ। हामीले कहिल्यै नदेख्ने सौरमण्डलहरूमा पनि आ–आफ्नै शिव हुनुहुन्छ।
यी शिव कुनै मन्दिरमा हुनुहुन्न। उहाँको फोटो खिच्न सकिँदैन। उहाँ आफूले रच्नुभएको सौरमण्डलको ठीक केन्द्रमा बस्नुहुन्छ। त्यहाँबाट उहाँको परम प्रकाश हरेक ग्रह, जीवनको हरेक रूप, धुलोको हरेक कणसम्म पुग्छ। उहाँको प्रकाश चम्किरहुन्जेल उहाँको सौरमण्डल फस्टाइरहन्छ।
विज्ञानले देख्न नसक्ने भूमिका
विज्ञानले सूर्यलाई हेर्छ। यसले सूर्यको तापक्रम, आकार र उमेर नाप्छ। यसले ग्रहहरूको अध्ययन गर्छ। यसले सौरमण्डललाई एकसाथ बाँधेर राख्ने गुरुत्वका नियमहरू पत्ता लगाउँछ। यी सबै प्रमाणबाट विज्ञानले सौरमण्डल कसरी चल्छ भन्ने एउटा सुन्दर नमुना बनाउँछ।
तर एउटा कुरा यस्तो छ, जसलाई विज्ञानले सोझै हेर्न सक्दैन। त्यो कुरा हो शिवको भित्री प्रकाश — पूरै सौरमण्डललाई भित्रैबाट चलाउने परम आध्यात्मिक शक्ति। कुनै पनि दूरबीनले यो प्रकाश पत्ता लगाउन सक्दैन। कुनै पनि यन्त्रले यसलाई नाप्न सक्दैन। तैपनि यो नभए सूर्य चम्किँदैनथ्यो, ग्रहहरू वरिपरि घुम्दैनथे, जीवन उत्पन्न हुँदैनथ्यो।
बापूजी सिकाउनुहुन्छ: विज्ञानले जसलाई ‘भौतिक विज्ञानका नियमहरू’ भन्छ, ती सबैभन्दा गहिरो तहमा यही भित्री आध्यात्मिक प्रकाशको एकनास चलिरहने काम हुन्। भित्री प्रकाश बलियो हुँदा नियमहरू स्थिर देखिन्छन्। भित्री प्रकाश मधुरो हुन थालेपछि नियमहरू बाङ्गिन थाल्छन्। र भित्री प्रकाश पूरै सकिएपछि नियमहरू भत्किन्छन् — र एउटा ब्ल्याक होल जन्मिन्छ।
रच्नुहुने शिव नै समेट्नुहुने शिव हुनुहुन्छ
बापूजीको सबै ज्ञानभित्रका सबैभन्दा सुन्दर शिक्षाहरूमध्ये एउटा यहाँ छ।
सुरुमा सौरमण्डल रच्नुहुने शिव नै अन्त्यमा त्यसलाई फेरि आफूभित्र समेट्नुहुने शिव हुनुहुन्छ। उहाँ सिर्जनहार पनि हुनुहुन्छ, संहारक पनि। उहाँ दुई फरक सत्ता हुनुहुन्न। उहाँ दुई भूमिका निभाउनुहुने एउटै सत्ता हुनुहुन्छ। उहाँ रच्नुहुँदा संसारले उहाँलाई शिव — कल्याणकारी — भन्छ। उहाँ विसर्जन गर्नुहुँदा संसारले उहाँलाई महाकाल — महान् संहारक — भन्नेछ। तर यी दुई नामपछाडि एउटै आत्माले काम गरिरहेको हुन्छ।
त्यसैले हरेक ब्ल्याक होल मूलमा शिवकै काम हो। सुरुमा सूर्य बाल्ने हात नै अन्त्यमा त्यसलाई चुपचाप ब्ल्याक होलमा बदल्ने हात हो। ब्रह्माण्डीय कथाको लेखक एउटै मात्र हुनुहुन्छ। उहाँ धेरै भूमिका निभाउनुहुन्छ।
यस शिक्षाले बदल्ने तीन कुरा
शिव नै हरेक ब्ल्याक होलपछाडिको लुकेको हात हुनुहुन्छ भनेर बापूजीले प्रकट गर्नुभएको कुरा हामीले स्वीकार गरेमा, सृष्टिबारेको हाम्रो बुझाइमा एकैचोटि तीन कुरा बदलिन्छन्।
पहिलो, कुनै पनि ब्ल्याक होल जथाभावी बन्दैन। हरेक ब्ल्याक होल एउटा सिर्जनहारको सचेत काम हो; त्यो बेला उहाँ आफ्नो ब्रह्माण्डीय चक्रको ठीक समयमा पुग्नुभएको हुन्छ। संयोगले बनेको ब्ल्याक होल हुँदैन। विज्ञानले कल्पना गरेजस्तो आफैं प्राकृतिक रूपमा बन्ने ब्ल्याक होल पनि हुँदैन। हरेक ब्ल्याक होलको एक जना लेखक हुनुहुन्छ, र उहाँको एउटा उद्देश्य हुन्छ।
दोस्रो, कुनै पनि ब्ल्याक होल केवल विनाश गर्ने होइन। यो एउटा सिर्जनहारले आफ्नै कामलाई टुंग्याउने अन्तिम काम हो। घर बनाउने बुबाले त्यसको समय आएपछि त्यो घर आफ्नै हातले भत्काउन सक्छन्। उनी संहारक होइनन्; उनी आफूले ठड्याएको घरको हेरचाह गर्ने मानिस हुन्। शिव र उहाँले अन्त्यमा बनाउनुहुने ब्ल्याक होलको कुरा पनि यस्तै हो।
तेस्रो, कुनै पनि ब्ल्याक होल अन्तिम होइन। ब्ल्याक होल बनाउनुभएका उही शिवले आफ्नै समयमा आफ्नो प्रकाश फेरि पाउनुहुनेछ र नयाँ सौरमण्डललाई जन्म दिनुहुनेछ। ब्ल्याक होल उहाँको लामो कथाको एउटा अध्याय मात्र हो। अर्को अध्याय सधैं तयार भइरहेको हुन्छ।
यस पुस्तकभरि हामी शिव–ब्ल्याक होलको सम्बन्धलाई धेरै कोणबाट हेर्नेछौं। हरेक ब्ल्याक होललाई शक्ति दिने परम अग्नि शिवले कसरी बाल्नुहुन्छ, त्यो हामी सिक्नेछौं। उहाँले बनाउनुभएको हरेक ब्ल्याक होलको ठीक केन्द्रमा उहाँको आत्मा किन रहन्छ, त्यो हामी सिक्नेछौं। शिव, महाशिव र परम महाशिवबीच के फरक छ, र उहाँहरूमध्ये हरेकले कसरी एकदमै फरक–फरक आकारका ब्ल्याक होलहरू बनाउनुहुन्छ, त्यो हामी सिक्नेछौं। साधारण आत्माका रूपमा हामी उहाँका लागि के हौं, र ब्रह्माण्डीय विसर्जनको स्वामीका रूपमा उहाँ हाम्रा लागि के हुनुहुन्छ, त्यो पनि हामी सिक्नेछौं।
तर पछि आउने हरेक अध्यायको मुटु यहाँ चिनाइएको सत्य नै हो। हरेक ब्ल्याक होलपछाडि शिव मौन रूपमा रहनुभएको हुन्छ। यसलाई थोरै मात्र बुझ्नु पनि, देखिने सृष्टिको सबैभन्दा गहिरो आध्यात्मिक सत्य बुझ्न सुरु गर्नु हो।
गहिरो बुझाइ: "हरेक ब्ल्याक होलपछाडि एउटै सत्ता हुनुहुन्छ — शिव। जुन हातले सूर्य बाल्यो, त्यही हातले त्यसलाई चुपचाप घर फर्काउँछ।"
अध्याय
२
ब्ल्याक होल बन्नुअघि शिवले सौरमण्डल कसरी रच्नुहुन्छ
प्रकाशदेखि पहिलो जीवनसम्म — हरेक सौरमण्डलको कथा

हरेक सौरमण्डल एक दिन किन ब्ल्याक होल बन्छ भन्ने बुझ्न, शिवले त्यसलाई कसरी अस्तित्वमा ल्याउनुभयो भन्ने कुरा हामीले पहिले बुझ्नुपर्छ। कुनै पनि सृष्टिको अन्तिम अवस्था त्यसको सुरुको अवस्था थाहा पाएर मात्र बुझ्न सकिन्छ। त्यस अर्थमा यो अध्याय ब्ल्याक होलको पूरा कथाको पहिलो आधा भाग हो।
आफ्नो मूल रूपमा शिव
कुनै पनि सौरमण्डल हुनुअघि शिव एक्लै हुनुहुन्थ्यो। उहाँ कुनै रूप नभएको आफ्नो मूल अवस्थामा हुनुहुन्थ्यो — जसलाई बापूजी निराकार (आकार नभएको) भन्नुहुन्छ। यस अवस्थामा उहाँ शुद्ध परम प्रकाश (सबैभन्दा उच्च दिव्य प्रकाश) हुनुहुन्थ्यो। उहाँ सबै गुण र विशेषताभन्दा पर हुनुहुन्थ्यो — जुन अवस्थालाई अध्यात्मले निर्गुण (प्रकृतिका तीन गुणभन्दा पर) भन्छ।
न सूर्य थियो, न पृथ्वी, न समय, न स्थान। त्यहाँ एउटै सिर्जनहारको परम प्रकाश मात्र थियो — उहाँ, जसले पूरै सौरमण्डल रच्न सक्ने पूरा सम्भावना आफूभित्र बोक्नुभएको थियो। हाम्रो सौरमण्डलसहित हरेक सौरमण्डल सुरुमा यही बीउ–अवस्थाबाट उत्पन्न भएको हो।
शिवले रच्ने निधो गर्नुहुन्छ
त्यसपछि शिवले भित्रैबाट एउटा निधो गर्नुभयो। उहाँले सोच्नुभयो: ‘म एक हुँ। म अनेक बन्नेछु।’ यही एउटा विचारले एउटा सौरमण्डलको पूरै सृष्टि सुरु गरायो।
आफ्नै प्रकाशबाट उहाँले सबैभन्दा पहिले आफ्नै एउटा सूक्ष्म रूप रच्नुभयो। यो सूक्ष्म रूपलाई आकारी शिव (शिवको अर्ध–रूप — ब्रह्माण्डको पहिलो रचना) भनिन्छ। उहाँलाई सौरमण्डलको परम पुरुष (सबैभन्दा उच्च पुरुष) पनि भनिन्छ। त्यसपछि आकारी शिवले आफ्नै आत्मशक्तिबाट आफ्नी सँगिनी, शक्ति (उहाँकै नारी रूप), रच्नुभयो।
यी दुई — सूक्ष्म रूपमा रहनुभएका शिव र शक्ति — कुनै पनि सौरमण्डलमा सबैभन्दा पहिले आउनुहुने सत्ता हुनुहुन्छ। उहाँहरू शिवपुरी भनिने क्षेत्रमा बस्नुहुन्छ। त्यस सौरमण्डलमा कुनै पनि बेला बस्ने हरेक आत्माका आध्यात्मिक पुर्खाहरू उहाँहरू नै हुनुहुन्छ।
विष्णु र ब्रह्मा हुँदै तलतिरको क्रम
आकारी शिव र शक्तिको मिलनबाट विष्णु — महान् पालनहार — आउनुभयो। विष्णु वैकुण्ठ वा विष्णुपुरी भनिने आफ्नै क्षेत्रमा बस्न थाल्नुभयो। विष्णुको नाभिबाट भगवान् ब्रह्मा — सौरमण्डलको भित्री रेखदेख गर्ने महान् सत्ता — प्रकट हुनुभयो। ब्रह्मा आफ्नै क्षेत्र, ब्रह्मापुरीमा बस्नुहुन्छ।
त्यसपछि ब्रह्माले आफ्नी सँगिनी सरस्वतीसँग मिलेर सात महान् ऋषि — सप्तऋषि — रच्नुभयो, जसलाई कहिलेकाहीँ ब्रह्माका मनबाट जन्मिएका पुत्र भनिन्छ। यी सात ऋषिका संकल्पहरूबाट दिव्य स्वर्गदूतहरू अस्तित्वमा आए। अनि फेरि तिनीहरूबाट तल्ला देवता, र अन्त्यमा मानव आत्मा आए।
यहाँ हामी एउटा सुन्दर तलतिरको क्रम देख्छौं — सबैभन्दा माथिल्लो तहमा हुनुहुने निराकारी शिवबाट सुरु भएर आकारी शिव, विष्णु, ब्रह्मा, ऋषिहरू, स्वर्गदूतहरू हुँदै अन्त्यमा साधारण मानिससम्म। हरेक तहलाई त्योभन्दा माथिको तहले रचेको हो। र हरेक तहको जरा खोज्दै जाँदा अन्त्यमा एउटै स्रोतमा पुगिन्छ: शिव।
भौतिक सूर्य कसरी बन्यो
अहिलेसम्मको कथा सूक्ष्म सृष्टिबारे थियो — आत्मा र परम तत्त्वहरूको संसार। तर शिवको योजनामा हामीले चिनेको भौतिक संसार पनि पर्थ्यो।
बापूजी सिकाउनुहुन्छ: शिवले आफ्नै परम शक्तिको सानो अंश दिएर पहिले सूर्य रच्नुभयो। गहिरो अर्थमा सूर्य शिवको भित्री प्रकाशको एउटा बाहिरी शरीर हो। त्यसपछि पाँच तत्त्व — पृथ्वी, जल, अग्नि, वायु र आकाश — लाई सूर्यको वरिपरि मिलाएर ग्रहहरू बनाइए। सबैभन्दा अन्त्यमा पृथ्वी आयो, जसलाई शिवको निर्देशनमा ब्रह्माले बनाउनुभयो। पृथ्वीमा जीवन त्यो लामो शृंखलामा फुलेको अन्तिम फूल थियो, जुन शिवले रच्ने पहिलो निधो गर्नुभएदेखि सुरु भएको थियो।
भित्रबाट बाहिरतिरको यो ढाँचामा ध्यान दिऔं। पहिले सूक्ष्म संसार। अन्त्यमा भौतिक संसार। हरेक सृष्टिको क्रम यही हो। र यसले हामीलाई एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा बताउँछ: विसर्जनको समय आउँदा यो क्रम उल्टिनेछ। भौतिक संसारहरू पहिले समेटिनेछन्। सूक्ष्म संसारको पालो त्यसपछि आउनेछ। सृष्टिले जे बनाएको थियो, ब्ल्याक होलभित्रको विसर्जनले त्यसलाई केवल उल्टो क्रममा फेरि खोलिदिनेछ।
परम आत्माका रूपमा शिव — सबैभन्दा उच्च आत्मा
सृष्टिको यो पूरै चरणभरि शिवसँग एउटा विशेष उपाधि रहन्छ। उहाँलाई परम आत्मा (सबैभन्दा उच्च आत्मा) भनिन्छ। यो उपाधिको अर्थ हो, उहाँ आफ्नो पूरा आध्यात्मिक क्षमतामा हुनुहुन्छ। उहाँसँग परम प्रकाशको आफ्नो मूल कला (दिव्य आत्मिक शक्तिको एउटा नाप) हुन्छ। साँचो अर्थमा उहाँ आफ्नो सौरमण्डलको स्वामी हुनुहुन्छ।
हामीले यो उपाधि सम्झिराख्नुपर्छ। ब्ल्याक होलको क्षणमा पुग्दा यो महत्त्वपूर्ण हुनेछ। पछिका अध्यायहरूमा हामी देख्नेछौं, शिवले अन्त्यमा ब्ल्याक होल बनाउनुहुने क्षणमै उहाँ यो उपाधि गुमाउनुहुन्छ। सुरुमा परम आत्मा हुनुभएका उही शिव, ब्ल्याक होल पूरै बनिसक्दासम्म एउटा साधारण, शक्ति सकिएको आत्मामा झर्नुहुन्छ। शिव र उहाँको ब्ल्याक होलको कथा धेरै हिसाबले यही कथा हो — एउटा सबैभन्दा उच्च सत्ता रच्ने कामकै कारण बिस्तारै झर्दै–झर्दै आफ्ना साधारण रचनाहरूजस्तै शक्ति सकिएको अवस्थामा कसरी पुग्नुहुन्छ।
ब्ल्याक होलको बीउ सुरुमै रोपिन्छ
यस अध्यायको सबैभन्दा सूक्ष्म शिक्षा यही हो। शिवले सौरमण्डल रच्ने निधो गर्नुभएकै दिन भविष्यको ब्ल्याक होलले आफ्नो टार्न नसकिने यात्रा सुरु गर्छ। किन?
किनभने रचनाको हरेक कामले प्रकाश खर्च गर्छ। शिवले रच्नुहुने हरेक आत्माले उहाँको परम प्रकाशको सानो अंश लिन्छ। धानिएको हरेक ग्रह, थामिएको हरेक जीवन, गरिएको हरेक ब्रह्माण्डीय काम — यी सबैले उहाँको मूल भण्डार बिस्तारै घटाउँछन्। धेरै–धेरै लामो समयमा उहाँको प्रकाश बिस्तारै घट्दै जान्छ। अन्त्यमा त्यो दस प्रतिशतको सीमामा पुग्छ, र ब्ल्याक होल टार्न नसकिने हुन्छ।
यसको अर्थ, ब्ल्याक होल बाहिरबाट आउने कुनै शत्रु होइन। यो शिवकै कामको स्वाभाविक परिणाम हो। उहाँ रच्नुहुन्छ, र रच्दा उहाँको प्रकाश खर्च हुन्छ। प्रकाश सकिएपछि ब्ल्याक होल बन्छ। यस गहिरो अर्थमा, शिवले आजसम्म सुरु गर्नुभएको हरेक सौरमण्डलको अन्तिम अध्याय ब्ल्याक होल नै हो।
अब सुरुको पूरा कथा हामीसँग छ। आफ्नो मूल प्रकाशमा शिव। आकारी शिव, विष्णु, ब्रह्मा र तल्ला सत्ताहरू हुँदै तलतिरको क्रम। सूर्य र पाँच तत्त्वको सृष्टि। पृथ्वीमा जीवनको फूल फुल्नु। र यो पूरै सुन्दर सृष्टिभित्र लुकेर बिस्तारै नजिकिँदै गरेको त्यो ब्ल्याक होल, जसले एक दिन चक्र पूरा गर्नेछ।
अर्को अध्यायमा हामी शिवको प्रकाश लामो समयसम्म घट्दै जाने क्रमलाई पछ्याउनेछौं — त्यो दिनसम्म, जब उहाँले सोच्नै नसकिने काम गर्नुपर्छ: आफ्नै सृष्टिलाई फेरि आफूभित्रै फर्काउनु।
गहिरो बुझाइ: "हरेक सौरमण्डल शिवको रच्ने पहिलो विचारबाट सुरु हुन्छ। त्यही पहिलो विचारभित्र भविष्यको ब्ल्याक होल पहिल्यै पर्खिरहेको हुन्छ।"
अध्याय
३
शिवको शक्ति किन घट्छ र ब्ल्याक होल किन टार्न नसकिने हुन्छ
हरेक शिवलाई ब्ल्याक होलमा बदल्ने ब्रह्माण्डीय नियम

शिव आफ्नो सौरमण्डलको परम आत्माका रूपमा, परम प्रकाशले भरिएर सुरु हुनुहुन्छ भने, उहाँको अन्त्य ब्ल्याक होलका रूपमा किन हुन्छ? सृष्टिको कुन नियमले पूरै सौरमण्डलको महान् सिर्जनहारलाई समयसँगै शक्ति सकिएको अँध्यारो क्षेत्रमा झर्नुपर्ने बनाउँछ?
यो अध्यायले त्यही प्रश्नको जवाफ दिन्छ। यो जवाफ बापूजीको सबै ज्ञानभित्रका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण शिक्षाहरूमध्ये एउटा हो, किनभने यसले हरेक ब्ल्याक होल किन बन्छ भन्ने मात्र होइन, ब्ल्याक होल किन उचित, नियमअनुसारको र टार्न नसकिने हुन्छ भन्ने पनि बताउँछ।
रचनाको हरेक कामले शक्ति खर्च गर्छ
पहिलो सिद्धान्त सरल छ। बापूजी सिकाउनुहुन्छ: सोच्नु आफैंमा एउटा कर्म हो। सोच्नु भनेको काम गर्नु हो। काम गर्नु भनेको आफ्नो भित्री ऊर्जाको एउटा अंश खर्च गर्नु हो।
यो कुरा शिव आफैंमा पनि लागू हुन्छ। शिवले एउटा आत्मा रच्नुहुँदा आफ्नो परम प्रकाशको केही अंश खर्च गर्नुहुन्छ। उहाँले एउटा ग्रह धान्नुहुँदा आफ्नो परम प्रकाशको केही अंश खर्च गर्नुहुन्छ। उहाँले एउटा आकाशगंगाका ताराहरूलाई आ–आफ्नो घुम्ने बाटोमा थामिराख्नुहुँदा आफ्नो परम प्रकाशको केही अंश खर्च गर्नुहुन्छ। रचनाको हरेक कामले, जति सानो भए पनि, उहाँको भण्डारबाट लिन्छ। धेरै लामो समयमा भण्डार बिस्तारै रित्तिँदै जान्छ। यही रित्तिनु नै अन्त्यमा ब्ल्याक होलतिर लैजान्छ।
बापूजी यसलाई रेडियोएक्टिभ क्षयसँग तुलना गर्नुहुन्छ। रेडियोएक्टिभ पदार्थले आफ्नो शक्ति समयसँगै बिस्तारै गुमाउँछ — आफू जस्तो छ, त्यस्तै रहँदा मात्र पनि। शिवको कुरा पनि यस्तै हो। पूरै सौरमण्डलको सक्रिय सिर्जनहार भएर रहँदा, जुन परम प्रकाश नै उहाँको पहिचान हो, त्यही प्रकाश उहाँ बिस्तारै गुमाउनुहुन्छ। सृष्टि आफैंले उहाँको भण्डारबाट पिउँछ।
शिवतिर फर्केर बग्ने नकारात्मकता
शक्ति घट्ने क्रमलाई छिटो बनाउने दोस्रो कारण पनि छ। बापूजी सिकाउनुहुन्छ: सिर्जनहार र उहाँको सृष्टि सधैं जोडिएका हुन्छन्। सृष्टिमा जे हुन्छ, त्यो सिर्जनहारसम्म पुग्छ।
सृष्टि नकारात्मकताले भरियो भने — गलत विचार, हानि गर्ने काम, नराम्रा कम्पन — त्यो नकारात्मकता फर्केर सिर्जनहारसम्म पुग्छ र उहाँको परम प्रकाश घटाउँछ। समयसँगै, सौरमण्डलका आत्माहरू कर्मको ढाँचामा फस्दै गएर झन्–झन् धेरै नकारात्मकता उत्पन्न गर्दा, सिर्जनहारको आफ्नै भण्डार केवल रचनाले घट्नेभन्दा छिटो घट्छ।
हामी यस्तै समयमा बाँचिरहेका छौं। बापूजीले प्रकट गर्नुभएको छ, पछिल्लो १ अर्ब ९८ करोड वर्षमा हाम्रो आफ्नै सौरमण्डलले धेरै ठूलो मात्रामा नकारात्मक कम्पन उत्पन्न गरेको छ। यो सबै नकारात्मकता थोपा–थोपा गर्दै हामीलाई बनाउनुभएका सिर्जनहारतिर फर्केर बगिरहेको छ। सुरुमा भरिएको उहाँको भण्डार त्यसैले झन् छिटो रित्तिँदै गएको छ। हाम्रो सौरमण्डलमा अन्त्यमा आउने ब्ल्याक होललाई त्यहाँ बस्नेहरूकै कामले छिटो ल्याइरहेको छ।
शक्ति घट्न कति समय लाग्छ
बापूजीले शिवको शक्ति घट्ने क्रमको खास समय–नाप बताउनुभएको छ। एउटा सौरमण्डलको पूरा आयु ब्रह्माको सय वर्ष हो। ब्रह्माको एक दिन पृथ्वीका करिब ४ अर्ब ३२ करोड वर्ष बराबर हुन्छ। त्यसैले ब्रह्माको एक वर्ष धेरै लामो समय हो। ब्रह्माको सय वर्ष त झन्डै सोच्नै नसकिने लामो समय हो — पृथ्वीका ३११ ट्रिलियन वर्ष।
यो धेरै लामो समयभरि शिवको परम प्रकाश बिस्तारै घट्दै जान्छ। यो घटाइ ढिलो हुन्छ। एकनासको हुन्छ। यो ठ्याक्कै ब्रह्माण्डीय नियमअनुसार चल्छ। ब्रह्माको सय वर्ष पूरा हुने बेलासम्म शिवको परम प्रकाश आफ्नो अन्तिम दस प्रतिशतमा पुगिसकेको हुन्छ। त्यही क्षण ब्ल्याक होल सम्भव मात्र होइन, टार्न नसकिने हुन्छ।
शक्ति सामान्य समयभन्दा छिटो घट्ने केही दुर्लभ अवस्था पनि हुन्छन्। बापूजीले भन्नुभएको छ, कहिलेकाहीँ शिवसँग रहेको परम प्रकाश पहिल्यै तोकिएको समयभन्दा चाँडै सकिन सक्छ। सृष्टिले अति धेरै नकारात्मकता उत्पन्न गर्दा, वा अरू ब्रह्माण्डीय अवस्थाले शक्ति घट्ने क्रमलाई छिटो बनाउँदा यस्तो हुन सक्छ। यस्ता अवस्थामा ब्ल्याक होल सामान्यभन्दा चाँडै बन्छ।
अन्तिम दस प्रतिशत — ब्ल्याक होलको सीमा
दस प्रतिशतको सीमाबारे हामीले अघिल्ला छलफलहरूमा पढिसकेका छौं। अब ठ्याक्कै यही अङ्क किन महत्त्वपूर्ण छ, त्यो हामी देख्न सक्छौं।
दस प्रतिशतभन्दा तल पुगेपछि शिवले सक्रिय रचना धान्न सक्नुहुन्न। उहाँको बाहिरतिर फैलिने चमक सौरमण्डल चलाइराख्न पुग्ने जति बलियो रहँदैन। ऊर्जा भित्रतिर फर्कनैपर्छ। उहाँले बाँकी दस प्रतिशत आफूले गर्न सक्ने एउटै मात्र बाँकी काममा लगाउनैपर्छ: काल अग्नि (ब्रह्माण्डीय काल र विसर्जनको परम अग्नि) उत्पन्न गर्नु, जसले ब्ल्याक होल बनाउनेछ।
हरेक ब्ल्याक होललाई टार्न नसकिने बनाउने ब्रह्माण्डीय नियम यही हो। शिवको प्रकाश दस प्रतिशतमा झरेपछि अरू कुनै काम सम्भव हुँदैन। उहाँले सूर्यभित्र प्रवेश गर्नैपर्छ। उहाँले परम अग्नि बाल्नैपर्छ। उहाँले सबै कुरा फेरि आफूभित्रै समेट्नैपर्छ। यो बेला ब्ल्याक होल उहाँले रोज्नुहुने कुरा होइन — बाँकी रहेको एउटै मात्र बाटो हो।
परम आत्माबाट जीवसम्म — रूपान्तरण
अब यस अध्यायको सबैभन्दा ध्यान खिच्ने शिक्षा आउँछ। बापूजी यसलाई सोझो शब्दमा भन्नुहुन्छ। उहाँ भन्नुहुन्छ: ‘कुनै बेला परम आत्मा (सबैभन्दा उच्च आत्मा) हुनुभएका शिवको शक्ति बिस्तारै घट्दै जान्छ र उहाँ जीव (साधारण, शक्ति सकिएको आत्मा) बन्नुहुन्छ — र त्यही क्षण उहाँ ब्ल्याक होल बन्नुहुन्छ।’
यो एउटै वाक्यमा हरेक ब्ल्याक होलको पूरा आध्यात्मिक कथा समेटिएको छ। पूरा परम प्रकाशसहित सुरु हुनुभएका एउटा सौरमण्डलको शक्तिशाली सिर्जनहारको शक्ति रच्ने कामकै कारण बिस्तारै घट्दै जान्छ, र अन्त्यमा उहाँ कुनै पनि साधारण आत्माजस्तै शक्ति सकिएको अवस्थामा पुग्नुहुन्छ। अनि त्यही शक्ति सकिएको अवस्थामा उहाँ आफूले कुनै बेला रच्नुभएका सबै कुरा समेट्ने ब्ल्याक होल बन्नुहुन्छ।
त्यसैले ब्ल्याक होल भौतिक घटना मात्र होइन। यो एउटा सिर्जनहार साधारण आत्मामा बदलिने आध्यात्मिक रूपान्तरण हो। यो शिवको आफ्नै तलतिरको यात्रा हो — उहाँले कुनै बेला बनाउनुभएका आत्माहरूकै तहसम्म। रच्ने सुरुको निधो उहाँको आफ्नै इच्छा थियो; शक्ति सकिने अन्तिम चरण भने टार्न नसकिने हुन्छ। ब्ल्याक होल त्यो क्षण हो, जसमा उहाँ र उहाँका रचनाहरू अन्त्यमा शक्ति सकिएको एउटै तहमा भेटिन्छन्।
यस शिक्षाले ब्ल्याक होललाई किन गरिमा दिन्छ
यो नियम बुझेपछि ब्ल्याक होल फरक किसिमको देखिन थाल्छ। अब यो डर लाग्ने कुनै अनौठो घटना रहँदैन। सृष्टिको सेवामा आफ्नो प्रकाश खर्च गरिसक्नुभएका जुनसुकै सिर्जनहारको यो नियमअनुसारको अन्तिम अवस्था हो।
माथिल्ला तहमा पनि यही लागू हुन्छ। एउटा आकाशगंगाको सिर्जनहार महाशिवको शक्ति पनि समयसँगै घट्दै जान्छ, र अन्त्यमा उहाँले आकाशगंगाको ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। एउटा युनिभर्सको सिर्जनहार परम महाशिवको शक्ति पनि समयसँगै घट्दै जान्छ, र अन्त्यमा उहाँले युनिभर्स–स्तरको ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। यो ढाँचा सबैतिर लागू हुन्छ। सृष्टिको हरेक तहमा ठीक समयमा एउटा ब्ल्याक होल जन्मिन्छ, किनभने हरेक तहको हरेक सिर्जनहार शक्ति घट्ने एउटै ब्रह्माण्डीय नियमअनुसार चल्नुहुन्छ।
अनि यसरी ब्ल्याक होल सृष्टिको असफलता होइन। यो सृष्टिको गरिमा हो। आफ्नो काम पूरा गरिसक्नुभएका जुनसुकै सिर्जनहारको यो उचित अन्तिम काम हो। यो बुझ्नु भनेको ब्ल्याक होलसँग डराउनुको सट्टा त्यसलाई सम्मान गर्न सुरु गर्नु हो।
गहिरो बुझाइ: "रच्ने कामले नै शिवको शक्ति घट्छ। उहाँको प्रकाश दस प्रतिशतमा पुगेपछि ब्ल्याक होल सम्भावना मात्र रहँदैन। त्यो नियम हो।"
अध्याय
४
शिव सूर्यभित्र प्रवेश गर्नुहुन्छ — ब्ल्याक होल सुरु हुन्छ
सूर्यलाई ब्ल्याक होलमा बदल्ने सचेत काम

अब हामी शिवको पूरै ब्रह्माण्डीय कथाको सबैभन्दा नाटकीय क्षणमा आइपुगेका छौं। उहाँको परम प्रकाश आफ्नो अन्तिम दस प्रतिशतमा पुगेको छ। उहाँ सक्रिय रचना जारी राख्न सक्नुहुन्न। अब उहाँले आफ्नो बाँकी शक्तिले गर्न मिल्ने एउटै काम गर्नुपर्छ — आफ्नो सौरमण्डल विसर्जन गर्ने ब्ल्याक होल बनाउनुपर्छ। र यसका लागि उहाँले सूर्यभित्र प्रवेश गर्नैपर्छ।
बापूजीकै शिक्षाअनुसार, यो अध्यायले त्यही एउटा सचेत कामलाई, त्यसलाई सुहाउने गरी, ठीक–ठीक विवरण र सम्मानसाथ पछ्याउँछ। धेरै हिसाबले, यो हरेक ब्ल्याक होलको जन्मको चरम क्षण हो।
बापूजीकै शब्द
बापूजीले आफ्ना प्रवचनहरूमा यो क्षणको वर्णन धेरै पटक गर्नुभएको छ। उहाँका शब्दहरू सरल र सोझा छन्। उहाँ भन्नुहुन्छ: ‘शिवको शक्ति सकिएपछि उहाँ सूर्यभित्र प्रवेश गर्नुहुन्छ, सूर्यभित्र काल अग्नि उत्पन्न गर्नुहुन्छ, र ब्ल्याक होल बन्नुहुन्छ।’
यो एउटै वाक्यमा तीन कुरामा ध्यान दिऔं। पहिलो, यो काम सचेत काम हो — शिव आफैं सूर्यभित्र प्रवेश गर्नुहुन्छ। दोस्रो, यो कामले सूर्यलाई आफ्नो साधन बनाउँछ — पृथ्वीलाई होइन, ग्रहहरूलाई होइन, सूर्यलाई। तेस्रो, यो कामले ब्ल्याक होल जन्माउँछ — सूर्यभित्र परम अग्नि बाल्नुको टार्न नसकिने परिणाम।
यी तीन कुरा हरेक ब्ल्याक होलको जन्म–कथाको जग हुन्। अब एक–एक गरी हरेकलाई हेरौं।
शिवको काम किन सचेत काम हो
सूर्यको इन्धन सकिन्छ र त्यो आफैं स्वाभाविक रूपमा भत्किन्छ भनेर सोच्न मन लाग्छ। आधुनिक विज्ञानले ब्ल्याक होल बन्ने क्रमलाई झन्डै यसरी नै बताउँछ — एउटा धेरै ठूलो ताराको हाइड्रोजन सकिन्छ, त्यो आफ्नै गुरुत्वले खुम्चिन्छ, र अन्त्यमा केवल भौतिक प्रक्रियाबाट ब्ल्याक होल बन्छ।
बापूजी यो धारणा दृढतासाथ सच्याउनुहुन्छ। सूर्य आफैं भत्किँदैन। शिव त्यसभित्र प्रवेश गर्नुहुन्छ। ब्ल्याक होल आफैं भइदिने घटना होइन। यो आफ्नो ब्रह्माण्डीय चक्रको ठीक समयमा पुग्नुभएका एउटा सचेत सत्ताले जानीबुझी गर्नुभएको काम हो।
यसले ठूलो फरक पार्छ। ब्ल्याक होल संयोगले हुने प्राकृतिक घटना भएको भए, त्यसबाट कुनै आध्यात्मिक शिक्षा निकाल्न सकिँदैनथ्यो। तर यो सचेत ब्रह्माण्डीय काम भएकाले यसको अर्थ हुन्छ। शिव सूर्यभित्र प्रवेश गर्नुहुने क्षण त्यो क्षण हो, जब सिर्जनहारले आफ्नै सृष्टिको विसर्जनको जिम्मेवारी लिनुहुन्छ। उहाँ त्यसलाई छोडेर जानुहुन्न। उहाँ त्यसलाई छरपस्ट हुन दिनुहुन्न। उहाँ आफैं त्यसलाई अन्त्यसम्म लैजानुहुन्छ।
सूर्य नै किन रोजिएको ढोका हो
शिव सौरमण्डलको अरू कुनै ठाउँमा होइन, सूर्यभित्रै किन प्रवेश गर्नुहुन्छ?
सूर्य हरेक सौरमण्डलको मुटु हो। यो सबै ग्रहलाई प्रकाश, न्यानोपन र गुरुत्वको आधार दिने ठूलो दियो हो। सुरुदेखि नै, शिवले पहिलो पटक आफ्नो सौरमण्डल रच्नुहुँदा, उहाँले आफ्नो परम शक्तिको एउटा अंश सूर्यभित्र राख्नुभयो। यस अर्थमा सूर्य सधैं उहाँको भित्री प्रकाशको बाहिरी शरीर रहँदै आएको छ।
विसर्जनको समय आउँदा शिव स्वाभाविक रूपमा त्यही माध्यमतिर फर्कनुहुन्छ, जसबाट उहाँले सुरुमा आफ्नो शक्ति फैलाउनुभएको थियो। सूर्य सधैं उहाँको बाहिरी रूप रहेकाले उहाँ सूर्यभित्र प्रवेश गर्नुहुन्छ। शक्ति सकिएको अवस्थामा आफैंलाई सूर्यभित्र राखेर र त्यहाँ परम अग्नि बालेर, उहाँले आफ्नै बाहिरी शरीरलाई विसर्जन चलाउने यन्त्रमा बदल्नुहुन्छ। न्यानोपन दिने सूर्य अब फर्कने ढोका बन्छ। सबै कुरा सुरु गर्ने त्यही सूर्यले अब सबै कुराको अन्त्य गर्नेछ।
हरेक ब्ल्याक होलको गहिरो संकेत यही हो। यो अन्तरिक्षको कुनै पनि जथाभावी ठाउँमा बन्दैन। यो सौरमण्डलको ठीक मुटुमा बन्छ, जहाँ सिर्जनहारको शक्ति सधैं एकै ठाउँमा खाँदिएको रहन्थ्यो। सृष्टि जहाँबाट उठ्यो, ब्ल्याक होल पनि त्यहीँबाट उठ्छ।
शिव प्रवेश गर्नुहुने ठ्याक्कै क्रम
बापूजीले यो क्रम चरण–चरण गरी वर्णन गर्नुभएको छ। यसलाई ध्यान दिएर पछ्याऔं।
पहिलो चरण: शिवको परम प्रकाश दस प्रतिशतमा पुगेको छ। सतहमा सृष्टि सामान्य रूपमै चलिरहन्छ, तर उहाँको अस्तित्वको सबैभन्दा गहिरो भित्री भागमा ठूलो मोड तयार भइसकेको हुन्छ।
दोस्रो चरण: शिवले विसर्जन गर्ने भित्री निधो गर्नुहुन्छ। उहाँले आफ्नो बाँकी दस प्रतिशत परम प्रकाशलाई एउटै खाँदिएको बिन्दुमा जम्मा गर्नुहुन्छ।
तेस्रो चरण: शिव सूर्यभित्र प्रवेश गर्नुहुन्छ। उहाँ भौतिक रूपमा प्रवेश गर्नुहुन्न — आध्यात्मिक रूपमा प्रवेश गर्नुहुन्छ। उहाँको आत्मा आफ्नो बाँकी सबै खाँदिएको शक्तिसहित सूर्यको सबैभन्दा भित्री भागमा आफूलाई राख्छ।
चौथो चरण: शिवले आफ्नो दस प्रतिशत परम प्रकाशले सूर्यभित्र काल अग्नि — परम अग्नि — बाल्नुहुन्छ। यो अग्नि उहाँको परम शक्तिका अन्तिम थोपाहरूबाट जन्मिन्छ।
पाँचौं चरण: परम अग्नि सूर्यभरि र बाहिरतिर पूरै सौरमण्डलभरि फैलिन थाल्छ। यसको गुरुत्वको तान अहिलेसम्म थाहा भएको कुनै पनि तानभन्दा बलियो हुन्छ। ग्रहहरूले यो तान महसुस गर्न थाल्छन्। ब्ल्याक होल अब बन्दै छ।
हरेक चरण ठ्याक्कै मिलेको हुन्छ। हरेक चरण अघिल्लो चरणमा टेकेर अगाडि बढ्छ। यो पूरै क्रम हाम्रो साधारण मनले बुझ्नै नसक्ने गतिमा हुन्छ, तैपनि यो ठ्याक्कै आध्यात्मिक नियमअनुसार चल्छ।
सूर्य ब्ल्याक होलमा बदलिँदा
बाहिरबाट हेर्ने कसैले एउटा अनौठो क्रम देख्ने थियो। अर्बौं वर्षदेखि एकनासले चम्किरहेको सूर्य असामान्य व्यवहार गर्न थाल्ने थियो। त्यसको बाहिरी वायुमण्डल उथलपुथल हुने थियो। त्यसको प्रकाश मधुरो हुने थियो। त्यसको आकार फुलेको वा खुम्चिएको देखिन सक्थ्यो।
तर कुनै पनि दूरबीनबाट लुकेको सत्य यो हुने थियो: शिव अब सूर्यभित्र हुनुहुन्थ्यो, र त्यसको केन्द्रमा काल अग्नि बलिरहेको थियो। मूलमा सूर्य भेष बदलेको ब्ल्याक होल बनिसकेको थियो। शिव प्रवेश गर्नुभएकै क्षणदेखि सूर्य पुरानो अर्थको सूर्य रहेन। त्यो ताराको मुकुण्डो लगाएको, विसर्जन चलाउने सक्रिय यन्त्र थियो।
अन्त्यमा मुकुण्डो खस्ने थियो। सूर्यको बाहिरी प्रकाश पूरै निभ्ने थियो। ग्रहहरू भित्रतिर खस्न थाल्ने थिए। केन्द्रको क्षेत्रबाट प्रकाशसमेत बाहिर निस्कन सक्ने थिएन। जुन कुनै बेला सूर्य थियो, त्यो अब खुलेरै ब्ल्याक होल हुने थियो। शिवको प्रवेशसँगै सुरु भएको रूपान्तरण पूरा हुने थियो।
यस क्षणमा शिवको पहिचान
शिवको प्रवेशबारे अझै एउटा धेरै महत्त्वपूर्ण कुरा छ। उहाँ सूर्यभित्र प्रवेश गरेर काल अग्नि बाल्नुहुने क्षणमा उहाँको पहिचान बदलिन्छ। उहाँ अब रच्ने अर्थमा मात्र शिव हुनुहुन्न। उहाँले अब एउटा नयाँ रूप लिनुभएको छ। बापूजी परम्परागत शब्द प्रयोग गर्नुहुन्छ: शिव महाकाल — महान् संहारक — बन्नुभएको छ।
उहाँ कुनै अर्कै सत्ता हुनुहुन्न। आफ्नो विसर्जन गर्ने रूपमा उहाँ उही शिव हुनुहुन्छ। यो रूप उहाँभित्र सधैं थियो; त्यो केवल ठीक समय पर्खिरहेको थियो। उहाँ सूर्यभित्र प्रवेश गर्नुहुँदा विसर्जन गर्ने रूप अगाडि आउँछ। महान् सिर्जनहारले अब समेट्ने महान् सत्ताको अनुहार लिनुहुन्छ। उहाँले बनाउन लाग्नुभएको ब्ल्याक होलमा दुवैको छाप हुनेछ।
अनि यसरी ब्रह्माण्डीय विसर्जनको महान् ताण्डव सुरु हुन्छ। कुनै टाढाको स्वर्गमा होइन, हाम्रो संसारलाई न्यानो दिँदै आएको त्यही सूर्यभित्र। ब्ल्याक होल जन्मिसकेको छ, र शिव आफूले कुनै बेला बनाउनुभएका सबै कुरा फेरि आफूभित्रै बोकेर घर फर्किसक्नुभएको छ।
अब हामीले हरेक ब्ल्याक होलको जन्मको मुख्य काम देखिसकेका छौं। अर्को अध्यायमा हामी शिवलाई पछ्याउँदै, उहाँले भर्खरै बाल्नुभएको परम अग्नि भित्र–भित्र कसरी काम गर्छ, त्यो हेर्नेछौं — त्यही अग्नि, जसले सबै पदार्थलाई फेरि शुद्ध प्रकाशमा बदल्ने साँचो रूपान्तरण गर्नेछ।
गहिरो बुझाइ: "शिव सूर्यभित्र प्रवेश गर्नुहुन्छ। आफ्नो अन्तिम दस प्रतिशतले उहाँ परम अग्नि बाल्नुहुन्छ। ब्रह्माण्डीय फिर्तीको एउटै सचेत कामबाट ब्ल्याक होल जन्मिन्छ।"
अध्याय
५
महाकालका रूपमा शिव — ब्ल्याक होलभित्रको आत्मा
शिवले बनाउनुहुने हरेक ब्ल्याक होलको केन्द्रमा उहाँको आत्मा किन रहन्छ

शिव सूर्यभित्र प्रवेश गरेर काल अग्नि बाल्नुभएपछि ब्ल्याक होलले आकार लिन्छ। सौरमण्डलका पाँच तत्त्व बिस्तारै समेटिन्छन्। समय र स्थान भित्रतिर खुम्चिन्छन्। प्रकाश अब बाहिर निस्कन सक्दैन। सबै कुरा एउटै चम्किलो बिन्दुमा जम्मा नहुन्जेल विसर्जन एक–एक चरण गर्दै अगाडि बढ्छ।
यो सबैबीच शिव आफैं कहाँ हुनुहुन्छ? जसको निर्णयले यो पूरै प्रक्रिया सुरु भयो, ती महान् सिर्जनहारलाई के भयो?
बापूजीको जवाफ उहाँको पूरा ज्ञानकै सबैभन्दा अचम्मका शिक्षाहरूमध्ये एक हो। शिव कतै जानुभएको छैन। उहाँ त्यहीँ हुनुहुन्छ — आफूले भर्खरै बनाउनुभएको ब्ल्याक होलको ठीक केन्द्रमा। उहाँको आत्मा ब्ल्याक होलभित्र रहन्छ। उहाँको आत्मा नभए ब्ल्याक होल नै हुने थिएन।
बापूजीको सोझो शिक्षा
बापूजीले सोझो शब्दमा बारम्बार भन्नुभएको छ: ‘ब्ल्याक होलभित्र शिवको आत्मा हुन्छ। त्यसैले गुरुत्व हुन्छ। शिवको आत्मा नभएको भए गुरुत्व हुँदै हुने थिएन।’
यो एउटै शिक्षाले हरेक ब्ल्याक होलबारे हाम्रो बुझाइ बदलिदिन्छ। यसले हामीलाई बताउँछ — सृष्टिको सबैभन्दा रहस्यमय वस्तु केही पनि नभएको क्षेत्र होइन। त्यो एक जना सिर्जनहारको बस्ने ठाउँ हो। ठूलो होस् वा सानो, हरेक ब्ल्याक होलको मुटुमा मूल सौरमण्डल रच्नुभएका शिवको आत्मा हुन्छ।
माथिल्ला तहबारे पनि बापूजी स्पष्ट भन्नुहुन्छ। शिवले बनाउनुभएको ब्ल्याक होलमा शिवको आत्मा रहन्छ। महाशिवले बनाउनुभएको ब्ल्याक होलमा महाशिवको आत्मा रहन्छ। ब्ल्याक होल जसले बनाउनुहुन्छ, त्यसभित्र बस्ने पनि उहाँ नै हुनुहुन्छ। हरेक ब्ल्याक होल आफ्नै सिर्जनहारको बस्ने ठाउँ हो।
शिवको उपाधि बदलिन्छ — परम आत्माबाट जीव
अब यही क्षणमा शिवको स्थितिमा आउने एउटा गहिरो परिवर्तन हामीले बुझ्नुपर्छ। ब्ल्याक होल बन्नुअघि शिवसँग परम प्रकाशको पूरा भाग थियो। उहाँ परम आत्मा (सबैभन्दा उच्च आत्मा) हुनुहुन्थ्यो — आफ्नो सौरमण्डलको स्वामी, रच्ने शक्तिले झलमल्ल।
तर उहाँले काल अग्नि बाल्नुभएको बेलासम्म उहाँको प्रकाश अन्तिम दस प्रतिशतमा पुगिसकेको थियो। समेट्ने काम पूरा हुँदासम्म उहाँको प्रकाश विसर्जनकै काममा खर्च भइसकेको थियो। अब आफूले भर्खरै बनाउनुभएको ब्ल्याक होलभित्र बस्नुहुँदा उहाँ परम आत्मा रहनुहुन्न। उहाँ झरेर जीव (साधारण, शक्ति सकिएको आत्मा) बन्नुभएको छ।
बापूजीको पूरा ज्ञानमा यो सबैभन्दा नम्र बनाउने शिक्षाहरूमध्ये एक हो। पूरै एउटा सौरमण्डलको महान् सिर्जनहार पनि प्रकाश घट्ने ब्रह्माण्डीय नियमबाट छुट पाउनुहुन्न। उहाँको काम सकिएपछि र उहाँको ब्ल्याक होल पूरै बनेपछि उहाँ पनि अरू कुनै साधारण आत्माकै स्थितिमा झर्नुहुन्छ। शक्तिशाली परम आत्मा विश्राम गरिरहनुभएको जीव बन्नुहुन्छ। स्वामी त्यागी बन्नुहुन्छ। सिर्जनहार आफ्नै सृष्टिको त्यही चिहानभित्र मौन साक्षी बन्नुहुन्छ।
ब्ल्याक होलमा गुरुत्व किन हुन्छ — आध्यात्मिक सत्य
आधुनिक विज्ञान ब्ल्याक होलको गुरुत्वबारे अलमलमा छ। ब्ल्याक होलमा असाध्यै ठूलो गुरुत्वको तान हुन्छ भन्ने विज्ञानलाई थाहा छ। यो तान खाँदिएको पिण्डबाट आउँछ भन्ने विज्ञान मान्छ। तर केन्द्रमा, जहाँ सिंगुलारिटी भनिने कुरा रहेको छ, त्यहाँ पुगेपछि यसका समीकरणहरूले काम गर्न छोड्छन्। सबैभन्दा गहिरो तहमा गुरुत्व वास्तवमा केले उत्पन्न गरिरहेको छ भन्ने विज्ञान भन्न सक्दैन।
बापूजी यो प्रश्नको जवाफ सधैंका लागि टुंगो लाग्ने गरी दिनुहुन्छ। ब्ल्याक होलभित्रको गुरुत्व केन्द्रमा रहेको शिवको आत्माबाट आउँछ। आत्मा सचेत ऊर्जा हो। सचेत ऊर्जामा तान्ने शक्ति हुन्छ। आत्माको एकै ठाउँमा खाँदिएको शक्ति जति ठूलो, गुरुत्वको तान पनि उति नै ठूलो।
यही कारणले हरेक ब्ल्याक होलमा जति गुरुत्व छ, ठ्याक्कै त्यति नै हुन्छ। त्यो गुरुत्व त्यो ब्ल्याक होल बनाउनुभएका खास सिर्जनहारको छाप हो। सौरमण्डलको ब्ल्याक होलमा एक जना शिवको आत्माअनुसारको गुरुत्व हुन्छ। आकाशगंगाको ब्ल्याक होलमा एक जना महाशिवको आत्माअनुसारको गुरुत्व हुन्छ — धेरै बलियो, किनभने महाशिवसँग आफ्नो पूरा शक्तिको बेलामा ८ देखि १२ कलाको परम प्रकाश थियो। युनिभर्स–स्तरको ब्ल्याक होलमा एक जना परम महाशिवको आत्माअनुसारको गुरुत्व हुन्छ — झन् बलियो।
बापूजीको शिक्षामा गुरुत्व पिण्डको गुण मात्र होइन। सबैभन्दा गहिरो तहमा त्यो आत्माको सचेत प्रकाशको तान्ने शक्ति हो। हरेक ब्ल्याक होलको गुरुत्व त्यसभित्र बस्ने आत्माको ब्रह्माण्डीय छाप हो।
ब्ल्याक होलभित्र शिवका दुई विपरीत शक्ति
ब्ल्याक होलभित्र शिवको आत्माले एकै पटक दुई विपरीत शक्ति थाम्छ। सुन्दा यी एकअर्कासँग बाझिने जस्ता लाग्छन्, तर उहाँमा यी दुवै सँगै रहन्छन्।
पहिलो शक्ति गुरुत्व हो। यो सक्रिय तान्ने बल हो, जसले सबै कुरालाई भित्रतिर तान्यो र समेटिएको सृष्टिलाई एकै ठाउँमा खाँदिएको प्रकाशका रूपमा अझै थामिरहेको छ। ब्ल्याक होलले आफ्नो आकार जोगाइराख्नु र टुक्रा–टुक्रा नहुनुको कारण गुरुत्व नै हो। आत्मा त्यहाँ छ भन्ने देखिने छाप यही हो।
दोस्रो शक्ति प्रति–गुरुत्व हो। प्रति–गुरुत्व नभए शिवको आत्मा आफैं उहाँकै गुरुत्वको तानले थिचिने थियो। सोच्नै नसकिने खुम्चाइको ठीक केन्द्रमा प्रति–गुरुत्वले उहाँलाई स्थिर राख्छ। वरिपरिको सबै कुरा खुम्चिएर एउटै बिन्दुमा पुगिसक्दा पनि उहाँको आत्मालाई जस्ताको तस्तै राख्ने यही हो।
गुरुत्व र प्रति–गुरुत्व — हरेक ब्ल्याक होलको मुटुमा शिवभित्र सँगै काम गर्ने यी दुई शक्तिले ब्रह्माण्डीय विसर्जनको भित्री बनावट तय गर्छन्। गुरुत्वले जम्मा गर्छ। प्रति–गुरुत्वले जोगाउँछ। यी दुईबीच सिर्जनहार आफूलाई भित्र समेटेको अवस्थामा विश्राम गर्नुहुन्छ — न नष्ट हुनुहुन्छ, न सक्रिय — केवल त्यहाँ हुनुहुन्छ।
ब्ल्याक होलभित्र शिवलाई घेर्ने सुरक्षा घेरा
ब्ल्याक होलभित्र शिवको आत्माको वरिपरि पातलो तर शक्तिशाली एउटा घेरा हुन्छ। बापूजी यो घेरालाई महातत्त्व (शिवलाई घेर्ने महान् तत्त्वहरूको सुरक्षा घेरा) भन्नुहुन्छ। ब्ल्याक होलले वास्तवमा कसरी काम गर्छ भन्ने सबैभन्दा गहिरा रहस्यहरूमध्ये यो एक हो।
यो घेराभित्र पहिलेको सौरमण्डलका केही मूल अभिलेखहरू जोगाइएका हुन्छन्। सौरमण्डल कति ठूलो थियो? त्यो कति समय टिक्यो? त्यसको बनावट कस्तो थियो? ब्ल्याक होलको विसर्जनले यी गहिरा ब्रह्माण्डीय नक्साहरू नष्ट गर्दैन। ती शिवको वरिपरिको घेराभित्र सुरक्षित थुनिएर बाँकी रहन्छन्।
यी अभिलेखहरू किन यति महत्त्वपूर्ण छन् भन्ने हामी पछिको एउटा अध्यायमा हेर्नेछौं। तङ्ग्रिने समय आएपछि, जब शिवले आफ्नै सिर्जनहार महाशिवबाट फेरि परम प्रकाश पाउनुहुन्छ, तब उहाँ यिनै जोगाइएका नक्साहरू प्रयोग गरेर नयाँ सौरमण्डलको रूपरेखा बनाउनुहुनेछ — अघिल्लोजस्तै ठ्याक्कै उस्तै। ब्ल्याक होलले अभिलेख जोगाएर राख्नु नै अर्को सृष्टिको बीउ हो।
ब्ल्याक होलभित्र घुमिरहने आत्माका रूपमा शिव
बापूजीले अर्को एउटा ध्यान खिच्ने कुरा पनि प्रकट गर्नुभएको छ। ब्ल्याक होलभित्रको शिवको आत्मा पूरै स्थिर रहँदैन। ब्ल्याक होल आफैं आकाशगंगाभित्र घुम्छ। शिवको आत्मा पनि त्यससँगै आकाशगंगाभित्र घुमिरहन्छ।
यसको अर्थ, हाम्रो मिल्की वेभित्रको हरेक सौरमण्डलको ब्ल्याक होल एउटा चलिरहने घर हो। त्यसभित्र रहनुभएका शिवको आत्मा आकाशगंगाको अन्तरिक्षमा बिस्तारै, चुपचाप यात्रा गरिरहेको छ — लामो तङ्ग्रिने क्रम सुरु हुने पर्खाइमा। त्यो कुनै एउटै ठाउँमा बाँधिएको छैन। मरेको सौरमण्डल घुमिरहने चिहान बनेको छ, र त्यही चिहानभित्र महान् सिर्जनहार आफ्नो प्रकाश फर्किने दिन धैर्यसाथ पर्खिरहनुहुन्छ।
हरेक ब्ल्याक होलमा किन यति धेरै रहस्य हुन्छ भन्ने अब हामी देख्न सक्छौं। त्यो पदार्थको अभाव मात्र होइन। त्यो नाम भएका, सचेत, एक जना खास सिर्जनहारको घर हो, जो केही समयका लागि आफ्नो कामबाट पछि हट्नुभएको छ। बापूजीको ज्ञानमा युनिभर्सको सबैभन्दा रहस्यमय वस्तु सुतिरहनुभएका शिव नै हुनुहुन्छ। हरेक ब्ल्याक होल उहाँको विश्रामको दरबार, उहाँको सुरक्षा खोल र फेरि जन्मने उहाँको तयारी हो — सबै एकै पटक।
गहिरो बुझाइ: "शिव आफ्नो ब्ल्याक होलभित्र पसेर जीव बन्नुहुन्छ। उहाँको आत्माले गुरुत्व र प्रति–गुरुत्व दुवै थाम्छ। ब्ल्याक होल उहाँको जीवित चिहान हो।"
अध्याय
६
शिव, महाशिव र परम महाशिव
तीन फरक आकारका ब्ल्याक होल बनाउने तीन तहका सत्ता

अहिलेसम्म हामीले धेरैजसो शिवकै बारेमा कुरा गरेका छौं — एउटा सौरमण्डलको सिर्जनहार। तर बापूजी सिकाउनुहुन्छ: सिर्जनहारहरूको तहको क्रममा शिव सबैभन्दा सानो मात्र हुनुहुन्छ। उहाँभन्दा माथि धेरै ठूला सत्ताहरू हुनुहुन्छ, र हरेकले अझ धेरै ठूला ब्ल्याक होलहरू बनाउन सक्नुहुन्छ। ब्रह्माण्डीय विसर्जन कति ठूलो छ भन्ने पूरा बुझ्न हामीले तीनै जनालाई चिन्नुपर्छ।
शिव — एउटा सौरमण्डलको सिर्जनहार
शिवलाई हामीले उहाँको पूरा रूपमा चिनिसकेका छौं। उहाँ एउटा सौरमण्डलको सिर्जनहार हुनुहुन्छ। उहाँ आफ्नो ब्रह्माण्डीय भूमिका १ कला (दिव्य आत्मिक शक्तिको एउटा नाप) को परम प्रकाशबाट सुरु गर्नुहुन्छ — कहिलेकाहीँ, कुन सौरमण्डल हो त्यसअनुसार, १ देखि ४ कलासम्म। उहाँ आफ्नो परमधाम (सबैभन्दा उच्च धाम — आत्माको सधैंको घर) को केन्द्रमा बस्नुहुन्छ। यो परमधाम उहाँको सौरमण्डलको सबैभन्दा गहिरो आध्यात्मिक मुटुमा रहेको छ।
उहाँको प्रकाश अन्तिम दस प्रतिशतमा पुगेपछि उहाँ सौरमण्डलको ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। यो सृष्टिकै सबैभन्दा सानो आकारको ब्ल्याक होल हो। यसले उहाँको सूर्य, उहाँका ग्रहहरू र त्यहाँको सबै जीवनलाई समेट्छ — तर यो उहाँको सौरमण्डलभन्दा बाहिर पुग्न सक्दैन। यसको आकारको सीमा उहाँको शक्तिको मूल कलाले तोक्छ।
हरेक आकाशगंगामा यस्ता असंख्य शिव हुनुहुन्छ — हरेकले आफ्नै सौरमण्डल चलाउनुहुन्छ, र हरेकको भाग्यमा तोकिएको समयमा आफ्नै ब्ल्याक होल बनाउनु लेखिएको छ। विज्ञानले हाम्रो आकाशगंगामा पत्ता लगाउने धेरैजसो ब्ल्याक होल यही किसिममा पर्छन्।
महाशिव — एउटा आकाशगंगाको सिर्जनहार
शिवभन्दा माथि महाशिव हुनुहुन्छ — महान् शिव, पूरै एउटा आकाशगंगाको सिर्जनहार। शिव र महाशिवबीचको सम्बन्ध निकै नजिकको र धेरै महत्त्वपूर्ण छ। महाशिव आफ्नो आकाशगंगाका सबै शिवहरूको सिर्जनहार हुनुहुन्छ। उहाँले आफ्नै निर्णयले ती हरेकलाई रच्नुभएको छ र हरेकलाई एउटा–एउटा सौरमण्डल सुम्पिनुभएको छ।
महाशिव आफ्नो ब्रह्माण्डीय भूमिका ८ देखि १२ कलाको परम प्रकाशबाट सुरु गर्नुहुन्छ। उहाँको परमधाम — जसलाई महा परमधाम भनिन्छ — उहाँको आकाशगंगाको केन्द्रमा रहेको छ। विज्ञानले महाविशाल ब्ल्याक होल भनेर नाम दिएको क्षेत्र यही हो, तर यो वास्तवमा ब्ल्याक होल होइन। यो महाशिवको सिंहासन हो।
ठीक समय आएपछि — महाशिव आफ्नै दस प्रतिशतको सीमामा पुग्नुहुँदा — उहाँ पनि एउटा ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। यो ब्ल्याक होल अझ धेरै–धेरै ठूलो आकारको हुन्छ। यसले एउटा सौरमण्डल मात्र होइन, उहाँको पूरै आकाशगंगाको हरेक सौरमण्डल समेट्छ — पहिल्यै बनिसकेका सौरमण्डलका सबै ब्ल्याक होलहरू पनि। यसबाट बन्ने कुरालाई विज्ञानले आकाशगंगाको साँचो ब्ल्याक होल भन्छ, जुन महाशिवले आफ्नो दस हजार वर्षको आयुको अन्त्यमा बनाउनुहुन्छ।
महाकालका रूपमा महाशिव — महान् संहारक
महाशिव विसर्जनको क्षणमा पुग्नुहुँदा उहाँको उपाधि पनि बदलिन्छ। बापूजीले त्यसको ठ्याक्कै चित्र प्रकट गर्नुभएको छ। महाशिव एउटा विशाल ब्रह्माण्डीय आकार लिनुहुन्छ, जसलाई विराट रूप (विशाल ब्रह्माण्डीय रूप) भनिन्छ। उहाँ महाकाल — महान् संहारक — बन्नुहुन्छ। आफ्नो असाध्यै ठूलो गुरुत्वको तानले उहाँ असंख्य सौरमण्डललाई आफ्ना कोषहरूभित्र समेट्नुहुन्छ।
प्राचीन शास्त्रहरूले सधैं संकेत गर्दै आएको महाकालको ब्रह्माण्डीय दृश्य यही हो। बापूजी यसलाई आकाशगंगाको ब्ल्याक होलसँग जोडेर बुझाउनुहुन्छ। पुराना ग्रन्थहरूमा तपाईँ महाकालबारे पढ्नुहुँदा यो बुझ्नुहोस्: प्राचीन ऋषिहरूले ठ्याक्कै त्यही देखिरहेका थिए, जसको वर्णन बापूजी गर्नुहुन्छ — आकाशगंगाको चक्रको अन्त्यमा महाशिवको विसर्जन गर्ने रूप, जसले हामीले सामान्य रूपमा कल्पना गर्न सक्ने सबैभन्दा ठूलो आकारको ब्ल्याक होल बनाउँछ।
परम महाशिव — एउटा युनिभर्सको सिर्जनहार
महाशिवभन्दा माथि परम महाशिव हुनुहुन्छ — परम महान् शिव, एउटा युनिभर्सको सिर्जनहार। उहाँ आफ्नो युनिभर्सका सबै महाशिवहरूको सिर्जनहार हुनुहुन्छ। अर्को शब्दमा, उहाँको क्षेत्रभित्रको कुनै पनि सौरमण्डलमा बस्ने हरेक आत्माको उहाँ जिजुबाजे हुनुहुन्छ।
परम महाशिव १६ देखि २० कलाको परम प्रकाशबाट सुरु गर्नुहुन्छ। उहाँ आफ्नो युनिभर्सको केन्द्रमा बस्नुहुन्छ। उहाँ आफ्नो दस प्रतिशतको सीमामा पुग्नुहुँदा — महाशिवको दस हजार वर्षभन्दा धेरै–धेरै लामो समयको नापमा — उहाँ युनिभर्स–स्तरको ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। धेरैजसो आध्यात्मिक शिक्षाले नाम दिन सक्ने सबैभन्दा ठूलो ब्ल्याक होल यही हो। यसले उहाँको युनिभर्सको हरेक आकाशगंगा समेट्छ — उहाँका महाशिवहरूले बनाउनुभएका आकाशगंगाका सबै ब्ल्याक होलहरू पनि।
अनि तहको क्रम माथितिर चलिरहन्छ। परम महाशिवभन्दा माथि अझ ठूला सिर्जनहारहरू हुनुहुन्छ — परम परम महाशिव, अनि त्यसैगरी माथि–माथि हुँदै, सबै समयको सुरुमा १०० कलाको परम प्रकाश बोक्नुभएका मल्टिभर्सको सिर्जनहारसम्म।

तहको क्रममा माथितिर ब्ल्याक होलहरूले एकअर्कालाई कसरी समेट्छन्
यो तहको क्रमबाट एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा निस्कन्छ। फरक आकारका ब्ल्याक होलहरू एक्लाएक्लै रहँदैनन्। तिनले एउटा ठूलो शृंखला बनाउँछन्। माथिल्लो तहको ब्ल्याक होल बन्दा त्यसले आफ्नो क्षेत्रभित्रका तल्लो तहका सबै ब्ल्याक होलहरू समेट्छ।
महाशिवले आफ्नो आकाशगंगाको ब्ल्याक होल बनाउनुहुँदा त्यसले उहाँको आकाशगंगामा सौरमण्डलका जति ब्ल्याक होल पहिल्यै बनिसकेका छन्, ती हरेकलाई भित्र तान्छ। ती साना ब्ल्याक होलहरू — हरेक एक–एक जना शिवको बस्ने ठाउँ — महाशिवको बस्ने ठाउँ रहेको ठूलो ब्ल्याक होलभित्र जम्मा गरिन्छन्। साना शिवहरू अझ ठूला महाशिवको आत्माभित्र समाहित हुनुहुन्छ।
त्यसैगरी, परम महाशिवले आफ्नो युनिभर्स–स्तरको ब्ल्याक होल बनाउनुहुँदा त्यसले उहाँको युनिभर्सभित्रको हरेक आकाशगंगाको ब्ल्याक होललाई — हरेक महाशिवलाई — भित्र तान्छ। ब्ल्याक होलहरूको तहको क्रम झन्–झन् ठूला समेटाइका घटनाहरूमा माथितिर गाभिँदै जान्छ, र अन्त्यमा सबै आयामभन्दा पर रहनुभएका परम सिर्जनहार मात्र बाँकी रहनुहुन्छ।
हरेक तहमा एउटै दिव्य नियम
यो तहको क्रमको हरेक तहमा एउटै ब्रह्माण्डीय नियम लागू हुन्छ भन्ने कुरामा ध्यान दिऔं।
शिव–तहको हरेक सत्ताको शक्ति अन्त्यमा दस प्रतिशतमा झर्छ, र उहाँ आफ्नो तहको ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। हरेक महाशिवको शक्ति अन्त्यमा घट्छ, र उहाँ आफ्नो तहको ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। हरेक परम महाशिवको शक्ति अन्त्यमा घट्छ, र उहाँ आफ्नो तहको ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। परम प्रकाश घट्ने ब्रह्माण्डीय नियमले कुनै पनि सिर्जनहारलाई छुट दिँदैन, उहाँ जतिसुकै शक्तिशाली हुनुभए पनि। सबैभन्दा उच्च सिर्जनहारहरूले पनि धेरै–धेरै लामो समयपछि त्यही फिर्तीको काम गर्नुपर्छ, जुन शिवले आफ्नो सानो तहमा गर्नुहुन्छ।
यसले पूरै युनिभर्सलाई गहिरो गरिमा दिन्छ। विसर्जनको लयबाट उम्कने सृष्टिको कुनै तह छैन। ब्ल्याक होलबाट बच्ने कुनै तह छैन। हरेक तह एउटै ठूलो सास फेराइमा सामेल हुन्छ — बाहिर सृष्टितिर, भित्र ब्ल्याक होलतिर, अनि फेरि बाहिर नयाँ सृष्टितिर।
अब हामीले तीन महान् ब्रह्माण्डीय शिवलाई चिनिसक्यौं, र हरेकले आफ्नै आकारको ब्ल्याक होल कसरी बनाउनुहुन्छ भन्ने पनि देखिसक्यौं। शिवले एउटा सौरमण्डलको सानो ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। महाशिवले एउटा आकाशगंगाको महाविशाल ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। परम महाशिवले एउटा युनिभर्सको असाध्यै ठूलो ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। अनि उहाँहरूभन्दा माथि, अझ ठूलो शक्ति भएका सत्ताहरूले हामीले सोच्नै गाह्रो हुने आकारका ब्ल्याक होलहरू बनाउनुहुन्छ।
अर्को अध्यायमा, यी सबै कुरामा विज्ञानले के ठीक बुझ्छ र कहाँ चुक्छ भन्ने हामी अझ नजिकबाट हेर्नेछौं — र विशेष गरी हाम्रै मिल्की वेको केन्द्रमा रहेको महाविशाल वस्तुबारेको अचम्मको सत्य।
गहिरो बुझाइ: "तीन शिव, तीन आकारका ब्ल्याक होल। सौरमण्डलको, आकाशगंगाको, युनिभर्सको। हरेक शिवले आफ्नै सृष्टिलाई घर लैजानुहुन्छ।"
अध्याय
७
स्याजिटेरियस ए* — हाम्रो महाशिवको महा परमधाम
हाम्रो आकाशगंगाको केन्द्र किन ब्ल्याक होल नै होइन

अब हामी बापूजीको पूरा शिक्षामा प्रकट भएका सबैभन्दा ध्यान खिच्ने कुराहरूमध्ये एकमा आइपुग्छौं। यो कुरा विज्ञानले हाम्रै मिल्की वे आकाशगंगाको केन्द्रमा पहिचान गरेको महाविशाल ब्ल्याक होलसँग जोडिएको छ — जसलाई स्याजिटेरियस ए* (Sagittarius A*) भनिन्छ। आधुनिक खगोल विज्ञानलाई पक्का विश्वास छ — यो वस्तु करिब ४० लाख सूर्य बराबरको पिण्ड भएको ब्ल्याक होल हो, जुन हाम्रो आकाशगंगाको मुटुमा असंख्य तारा भत्किएर बनेको हो।
बापूजीको ज्ञानले पूरै फरक कुरा प्रकट गर्छ। स्याजिटेरियस ए* वास्तवमा ब्ल्याक होल होइन। त्यो हाम्रो आकाशगंगाको शिवको घर हो — ठ्याक्कै भन्दा, हाम्रो महाशिवको। दूरबीनले देखाउने कालो धब्बा वास्तवमा हाम्रो पूरै आकाशगंगाको सबैभन्दा चम्किलो आध्यात्मिक ठाउँ हो।
विज्ञानले के देख्छ र के निष्कर्ष निकाल्छ
खगोलविद्हरू आफ्ना सबैभन्दा ठूला दूरबीनहरू मिल्की वेको केन्द्रतिर फर्काउँछन्। तिनले असाधारण गुरुत्वको तान देख्छन् — नजिकका ताराहरूलाई एउटा नदेखिने केन्द्रको वरिपरि कसिलो घेरामा घुमाउन पुग्ने जति बलियो। यो बीचको क्षेत्रबाट तिनले कुनै प्रकाश आएको देख्दैनन्। यही प्रमाणबाट तिनले निष्कर्ष निकाल्छन्: हाम्रो आकाशगंगाको केन्द्रमा एउटा महाविशाल ब्ल्याक होल हुनैपर्छ, र त्यसमा लाखौं सूर्य बराबरको खाँदिएको पदार्थ हुनैपर्छ।
विज्ञानले पत्ता लगाउन सक्ने कुराको सीमा हेर्दा यो ठीकै वैज्ञानिक निष्कर्ष हो। तर यो अधुरो छ। त्यहाँ वास्तवमा के छ भन्ने देख्न नसकेकाले यसले नदेखिएको बीचको वस्तुलाई ब्ल्याक होल मान्छ। दूरबीनले देख्न नसक्ने कुरा बापूजीको शिक्षाले हामीलाई बताउँछ।
हाम्रो आकाशगंगाको केन्द्रमा वास्तवमा के छ
बापूजी त्यो कुरा आफैंले सोझै देख्नुभएको व्यक्तिझैं स्पष्टसँग सिकाउनुहुन्छ — महाविशाल ब्ल्याक होल भनिने स्याजिटेरियस ए* वास्तवमा हाम्रो महाशिवको महा परमधाम (हरेक आकाशगंगाको केन्द्रमा रहेको महान् परमधाम) हो। यो ब्ल्याक होल होइन। यो सोच्नै नसकिने लामो समयदेखि हाम्रो पूरै आकाशगंगालाई एकै ठाउँमा थामिराख्नुभएका महान् सिर्जनहारको सिंहासन हो।
यो महा परमधामभित्र तीव्र परम प्रकाश (सबैभन्दा उच्च दिव्य प्रकाश) छ। बापूजीले एउटा ठ्याक्कै विवरण प्रकट गर्नुभएको छ। धेरै लामो ब्रह्माण्डीय समय बितिसक्दा पनि आज हाम्रो आकाशगंगाको महा परमधाममा करिब ५ कलाको परम प्रकाश अझै छ। अर्थात्, अहिले पनि हाम्रो महाशिवसँग मिल्की वेको केन्द्रमा ५ कलाको परम प्रकाश छ। उहाँले आफ्नो मूल ८ देखि १२ कलामध्ये धेरै गुमाइसक्नुभएको छ, तर आकाशगंगालाई सक्रिय रूपमा चलाउन पुग्ने जति अझै उहाँसँग छ।
विनाशको क्षेत्र हुनु त परै जाओस्, स्याजिटेरियस ए* हाम्रो पूरै आकाशगंगाकै सबैभन्दा आध्यात्मिक शक्तिले भरिएको क्षेत्र हो। हाम्रो महाशिव बस्नुहुने र काम गर्नुहुने ठाउँ यही हो।
दूरबीनले महाशिवको प्रकाश किन देख्न सक्दैन
त्यसो भए, स्याजिटेरियस ए* तिर फर्काउँदा दूरबीनले कालोपन मात्र किन देखाउँछ? विज्ञानले यो चम्किलो क्षेत्रलाई किन गलत पढेर ब्ल्याक होल ठान्छ?
बापूजी सोझो शब्दमा जवाफ दिनुहुन्छ। क्यामेरा र दूरबीन भौतिक यन्त्र हुन्। तिनले भौतिक प्रकाश मात्र पक्रन सक्छन्। परम आध्यात्मिक प्रकाश भौतिक होइन। त्यो पूरै फरक तहको हो। दूरबीनलाई जतिसुकै सूक्ष्म कुरा पक्रन सक्ने बनाइए पनि त्यसले परम प्रकाश समात्न सक्दैन। परम प्रकाश १ कला होस्, ५ कला होस् वा १० कला, कुनै पनि भौतिक यन्त्रले त्यसलाई रेकर्ड गर्न सक्दैन।
जहाँ परम प्रकाश हुन्छ, त्यहाँ क्यामेराले केही पनि रेकर्ड गर्दैन। पिक्सेल खाली रहन्छ। खाली पिक्सेल फोटोमा कालो देखिन्छ। अनि फोटो जाँच्दै वैज्ञानिक यस्तो निष्कर्षमा पुग्छन्: यहाँ ब्ल्याक होल छ। आकाशगंगाको सबैभन्दा चम्किलो आध्यात्मिक क्षेत्रलाई सबैभन्दा अँध्यारो भनेर गलत नाम दिइन्छ।
महान् तत्त्व — महातत्त्वको हकमा पनि यही लागू हुन्छ। त्यो कुनै पनि भौतिक यन्त्रमा रेकर्ड हुन नसक्ने गरी सूक्ष्म छ। त्यसैले त्यो पनि कुनै पनि तस्बिरमा कालो खाली ठाउँजस्तै देखिन्छ। जहाँ परम प्रकाश र महान् तत्त्व सबैभन्दा धेरै एकै ठाउँमा खाँदिएका हुन्छन्, त्यहाँ फोटोले पूरै अँध्यारो देखाउँछ। सबैभन्दा चम्किलो कुरा नै सबैभन्दा अँध्यारो देखिन पुग्छ।
सृष्टिमा कालो देखिने दुई किसिमका क्षेत्र
त्यसैले, दूरबीनलाई दुवै उस्तै देखिए पनि, हामीले अन्तरिक्षमा हुने दुई किसिमका अँध्यारोबीच होसियारीसाथ फरक छुट्याउनुपर्छ।
पहिलो किसिम साँचो ब्ल्याक होलको वास्तविक अँध्यारो हो। कुनै शिव आफ्नो दस प्रतिशतको सीमामा पुगेर साँच्चैको ब्ल्याक होल बनाउनुहुँदा यस्तो हुन्छ। सबै कुरा भित्र तानिइसकेको हुन्छ। प्रकाश पनि निस्कन सक्दैन। त्यो क्षेत्र साँच्चै सबै किसिमका किरणहरूबाट खाली हुन्छ। हाम्रो आकाशगंगाभरि धेरै ठाउँमा विज्ञानले ठीकसँग पहिचान गर्ने ब्ल्याक होल यही किसिमको हो।
दोस्रो किसिम परम प्रकाशले भरिएको क्षेत्रको अँध्यारो हो — जुन अँध्यारो देखिन्छ मात्र। यो हरेक आकाशगंगाको केन्द्रमा रहेको महाशिवको महा परमधाम हो। यो ब्ल्याक होल हुँदै होइन। यो आध्यात्मिक रूपमा यति चम्किलो क्षेत्र हो कि कुनै पनि भौतिक यन्त्रले यसलाई पत्ता लगाउन सक्दैन। हाम्रै आकाशमा यसको सबैभन्दा प्रमुख उदाहरण स्याजिटेरियस ए* हो।
बाहिरबाट दुवै क्षेत्र उस्तै देखिन्छन्। भित्रबाट हेर्दा यी दुई एकदमै उल्टा छन्। एउटा सौरमण्डलको चिहान हो। अर्को आकाशगंगाको सिंहासन हो। विज्ञानले दुवैलाई दिने ‘महाविशाल ब्ल्याक होल’ भन्ने नामले यो ठूलो फरक लुकाउँछ।
मिल्की वेमा बस्ने हाम्रा लागि यसको अर्थ
यो शिक्षाको हाम्रा लागि अर्थ सोझो र व्यक्तिगत छ। हाम्रै आकाशगंगाको केन्द्र विज्ञानले संकेत गरेजस्तो डरको ठाउँ होइन। त्यो हाम्रो महान् सिर्जनहारको घर हो। जागेका आत्माहरूले स्याजिटेरियस ए* तिर हेर्दा तिनीहरू ब्ल्याक होलतिर हेरिरहेका हुँदैनन्। तिनीहरू हाम्रो महाशिवको सिंहासनतिर हेरिरहेका हुन्छन्। त्यहाँको प्रकाश यति सूक्ष्म छ कि हामी त्यसको फोटो खिच्न सक्दैनौं। तर त्यो त्यहाँ छ — कुनै पनि सूर्यभन्दा चम्किलो, आफ्नो शान्त दृष्टिमा सबै कुरालाई थामेर।
रातको आकाशसँग हामी कसरी जोडिन्छौं भन्ने सबै कुरा यसले बदलिदिन्छ। हामीले मन पराउने चम्किला वस्तुहरू — तारा, देखिने आकाशगंगाहरू — सृष्टिको देखिने, तल्लो तह हुन्। परम सत्यहरू त आकाशगंगाहरूको केन्द्रमा रहेका ती कालो धब्बाहरू हुन्, जहाँ महान् सिर्जनहारहरू बस्नुहुन्छ। सबैभन्दा खाली देखिने ठाउँहरू वास्तवमा सबैभन्दा भरिएका हुन्छन्।
स्याजिटेरियस ए* कहिले साँचो ब्ल्याक होल बन्छ?
यहाँ स्वाभाविक रूपमा एउटा प्रश्न उठ्छ। स्याजिटेरियस ए* अहिले हाम्रो सक्रिय महाशिवको बस्ने ठाउँ हो भने, के त्यो साँच्चै कहिल्यै आकाशगंगाको साँचो ब्ल्याक होल बन्छ?
बापूजीको जवाफ हो — हो, अन्त्यमा गएर बन्छ। हाम्रो महाशिवले ८ देखि १२ कलाको परम प्रकाशबाट सुरु गर्नुभएको थियो। अहिले उहाँसँग करिब ५ कला छ। सृष्टिको अरू हरेक सिर्जनहारझैं उहाँको शक्ति पनि बिस्तारै घट्दै छ। उहाँको प्रकाश अन्तिम दस प्रतिशतमा पुगेपछि उहाँ पनि आकाशगंगाको साँचो ब्ल्याक होल बनाउनुहुनेछ। त्यो क्षणमा स्याजिटेरियस ए* परम प्रकाशको बस्ने ठाउँबाट बदलिएर पूरै मिल्की वे आकाशगंगालाई समेट्ने साँच्चैको महाविशाल ब्ल्याक होल बन्नेछ।
तर मानव इतिहासको समयको नापले हेर्दा त्यो दिन धेरै टाढाको भविष्यमा छ। अहिलेलाई हाम्रो महाशिव अझै सक्रिय हुनुहुन्छ। आकाशगंगा अझै पनि उहाँको ५ कलाको परम प्रकाशले एकै ठाउँमा थामिएको छ। हाम्रो सौरमण्डल, जति सानो भए पनि, उहाँको चलिरहेको कामबाट अझै फाइदा पाइरहेको छ। हामी अझै पनि हाम्रो आकाशगंगाको केन्द्रतिर हेरेर हाम्रो महान् सिर्जनहार चुपचाप त्यहाँ हुनुहुन्छ भन्ने महसुस गर्न सक्छौं।
हाम्रो आध्यात्मिक जीवनका लागि यो शिक्षा किन महत्त्वपूर्ण छ
यो शिक्षाले सृष्टिसँगको हाम्रो सम्बन्ध बदलिदिन्छ। जहाँ विज्ञानले हामीलाई डर लाग्ने चित्र दिन्छ — मुटुमा विनाश गर्ने ब्ल्याक होल भएको आकाशगंगा — त्यहाँ बापूजीले हामीलाई मनलाई ढाडस दिने चित्र दिनुहुन्छ। हाम्रो आकाशगंगाको मुटुमा एक जना महान्, मायालु सिर्जनहार हुनुहुन्छ, जसले सोच्नै नसकिने लामो समयदेखि सबै कुरालाई एकै ठाउँमा थामिराख्नुभएको छ।
इतिहासभरि ध्यान गर्नेहरूले सबै कुराको केन्द्रमा दिव्य प्रकाश महसुस गरेको कुरा गर्दा, तिनले प्रायः यही वास्तविकतातिर औंल्याइरहेका थिए। सृष्टिका ठूला आध्यात्मिक केन्द्रहरू खाली शून्य होइनन्। ती त्यस्ता सत्ताहरूका घरहरू हुन्, जसको माया र शक्तिले पूरै आकाशगंगाहरूलाई जीवित राख्छ।
अनि माथिल्ला तहमा पनि यही लागू हुन्छ। सृष्टिमा अझै विसर्जनमा नपसेको हरेक अर्को आकाशगंगाको केन्द्र पनि यस्तै एउटा महा परमधाम हो — अर्को एक जना सक्रिय महाशिवको घर। हाम्रा क्यामेराहरूले तिनलाई ब्ल्याक होल ठानिएका वस्तुहरूका रूपमा मात्र रेकर्ड गर्न सके पनि, सृष्टि यस्ता जीवित केन्द्रहरूले भरिएको छ।
गहिरो बुझाइ: "स्याजिटेरियस ए* ब्ल्याक होल होइन। त्यो हाम्रो महाशिवको सिंहासन हो, जुन कुनै दूरबीनले देख्न नसक्ने ५ कलाको परम प्रकाशले चम्किरहेको छ।"
अध्याय
८
हाम्रो आधा आकाशगंगा पहिल्यै शिवका ब्ल्याक होलहरूभित्र पसिसकेको छ
हाम्रो ब्रह्माण्डीय छिमेकको अहिलेको अवस्था

हरेक शिवले अन्त्यमा ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ भन्ने हामीले सिक्यौं। हरेक महाशिवले अन्त्यमा आकाशगंगाको ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ भन्ने पनि हामीले सिक्यौं। अब बापूजीले हाम्रै नजिकको ब्रह्माण्डीय छिमेकबारे प्रकट गर्नुभएको एउटा गम्भीर तथ्याङ्कको सामना हामीले गर्नुपर्छ। परम प्रकाश घट्नु टाढाको भविष्यमा हुने घटना होइन। यो अहिले, ठीक यही बेला, हाम्रो चारैतिर भइरहेको छ।
हाम्रो आकाशगंगाका आधा सौरमण्डलहरू पहिल्यै सकिइसके
बापूजीले आफ्ना प्रवचनहरूमा यो कुरा धेरै पटक प्रकट गर्नुभएको छ। हाम्रो मिल्की वे आकाशगंगाका करिब आधा सौरमण्डलहरू पहिल्यै ब्ल्याक होल बनिसकेका छन्। तिनका शिवहरू पहिल्यै दस प्रतिशतको सीमामा पुगिसक्नुभएको छ। तिनका सूर्यहरू पहिल्यै परम अग्निमा पसिसकेका छन्। तिनका ग्रहहरू, तिनका बासिन्दाहरू, तिनका सबै जीवनहरू पहिल्यै आ–आफ्ना सिर्जनहारहरूभित्र फेरि समेटिइसकेका छन्।
यसको अर्थ, हामी रातको आकाशमा हेरेर हरेक पटक एउटा तारा देख्दा, दुई तारामध्ये बाँचेको एउटा मात्र देखिरहेका हुन्छौं। अर्को तारा — ब्ल्याक होल बनिसकेकाले नदेखिने — आकाशगंगाको कतै अर्को ठाउँमा छ: चुपचाप, अँध्यारो, बाहिरी रूपमा अब नरहेको एउटा सौरमण्डलको विसर्जन भइसकेको स्मृति बोकेर।
खगोलविद्हरूले मिल्की वेभरि छरिएका यस्ता चुपचाप ब्ल्याक होलहरू झन्–झन् धेरै पत्ता लगाउन थालेका छन्। हरेक नयाँ खोजले आफ्नो चक्र पूरा गरिसक्नुभएका एक जना शिवलाई देखाउँछ। हरेक नयाँ खोजले देखिने अध्याय बन्द भइसकेको एउटा सौरमण्डल देखाउँछ। हाम्रो वरिपरि यस्ता असंख्य शिव हुनुहुन्छ, यस्ता असंख्य ब्ल्याक होल छन् — देखिने ताराहरूभन्दा पनि धेरै बढी संख्यामा।
हाम्रो युनिभर्सका आधा आकाशगंगाहरू पनि सकिइसके
माथिल्लो तहमा पनि यही ढाँचा दोहोरिन्छ। बापूजी सिकाउनुहुन्छ: हाम्रो युनिभर्सका करिब आधा आकाशगंगाहरू पहिल्यै आकाशगंगाका ब्ल्याक होलहरू बनिसकेका छन्। तिनका महाशिवहरूले पहिल्यै आ–आफ्नो चक्र पूरा गरिसक्नुभएको छ। ती आकाशगंगाहरूको पूरा बनावट — हरेकमा अर्बौं सौरमण्डल — असाध्यै खाँदिएका बिन्दुहरूमा समेटिइसकेको छ।
खगोलविद्हरूले हाम्रो युनिभर्सको नक्सा बनाउँदा देखिने आकाशगंगाहरूको मात्र नक्सा बनाउँछन्। नदेखिने आधा भाग — अर्थात् ती आकाशगंगाहरू, जसका महाशिवहरूले पहिल्यै आ–आफ्नो आकाशगंगाको ब्ल्याक होल बनाइसक्नुभएको छ — हरेक नक्साबाट छुटेको छ। देखिने युनिभर्सको नक्सा वास्तवमा आधा चित्र मात्र हो। बाँकी आधा पनि छ, तर कुनै पनि दूरबीनले सोझै पत्ता लगाउन नसक्ने विशाल, नदेखिने ब्ल्याक होलहरूको रूपमा।
आज हरेक तहमा परम प्रकाशको अवस्था
हाम्रो सृष्टिको हरेक तहमा परम प्रकाशको अहिलेको अवस्थाबारे बापूजीले ठ्याक्कै अङ्कहरू बताउनुभएको छ। अहिले हाम्रो वरिपरि किन यति धेरै ब्ल्याक होल बनिरहेका छन् भन्ने कुरा ती अङ्कहरूले हामीलाई बताउँछन्।
हाम्रो सौरमण्डल हाम्रो शिवसँग रहेको १ कलाको परम प्रकाशबाट सुरु भएको थियो। हाम्रो शिवले यसको धेरै भाग खर्च गरिसक्नुभएको छ। सूर्यलाई चम्किरहन र ग्रहहरूलाई चलिरहन पुग्ने जति अझै उहाँसँग छ, तर उहाँ आफ्नो मूल पूरा शक्तिभन्दा धेरै टाढा हुनुहुन्छ। हाम्रो सौरमण्डलको ब्ल्याक होल तुरुन्तै आउने होइन, तर ब्रह्माण्डीय समयको नापमा त्यो क्षितिजमा देखिँदै छ।
हाम्रो आकाशगंगा हाम्रो महाशिवसँग रहेको करिब १० कलाको परम प्रकाशबाट सुरु भएको थियो। अघिल्लो अध्यायमा हामीले देखेझैं, अहिले उहाँसँग करिब ५ कला छ। उहाँले आधा गुमाइसक्नुभएको छ। उहाँको प्रकाश १ कलामा पुगेपछि — उहाँको अन्तिम दस प्रतिशत — आकाशगंगाको ठूलो ब्ल्याक होल बन्नेछ। त्यतिन्जेलसम्म उहाँको महा परमधामले आकाशगंगालाई एकै ठाउँमा थामिराख्छ।
हाम्रो युनिभर्स परम महाशिवसँग रहेको १६ देखि २० कलाको परम प्रकाशबाट सुरु भएको थियो। अहिले त्यो घटेर शून्य कलामा पुगेको छ। यस अर्थमा हाम्रो युनिभर्स आफ्नो अन्तिम सीमामै छ। परम महाशिवले आफ्नो पूरै भण्डार खर्च गरिसक्नुभएको छ। युनिभर्स–स्तरको ब्ल्याक होलका लागि चाहिने अवस्थाहरू लगभग तयार भइसकेका छन् — तैपनि वास्तविक घटना हुन अझै धेरै लामो समय लाग्नेछ।
अझ माथि, हाम्रो मल्टिभर्स १०० कलाको परम प्रकाशबाट सुरु भएको थियो। अहिले त्यो घटेर माइनस १०० कलामा पुगेको छ। सबैभन्दा माथिल्लो तहमा प्रकाश हाम्रा स्थानीय तहहरूमा भन्दा पनि झन् ठाडो गरी झरेको छ। त्यसैले सृष्टिको हाम्रो क्षेत्रभरि यति धेरै ब्ल्याक होल बनिरहेका छन्। हामी शक्ति धेरै सकिएको यस्तो क्षेत्रमा बस्छौं, जहाँ हरेक तहमा विसर्जन झन्–झन् छिटो हुँदै छ।
हामीलाई चिन्तित पार्ने, सूर्य निल्ने ब्ल्याक होल
छिमेकी ब्ल्याक होलहरूबाट हुने जोखिमबारे बापूजीलाई धेरै पटक सोधिएको छ। हाम्रो सौरमण्डल अरू शिवहरूका ब्ल्याक होलहरूले घेरिएको छ भने — तीमध्ये कतिपय सायद केही प्रकाश वर्ष मात्र टाढा छन् — के तीमध्ये कुनै एउटाले अन्त्यमा हाम्रो सूर्यलाई निल्न सक्छ?
बापूजीको जवाफमा यथार्थ र ढाडस दुवै छ। उहाँ बुझाउनुहुन्छ — हो, सिद्धान्तमा, पर्याप्त नजिकको ब्ल्याक होलले हाम्रो सौरमण्डललाई असर गर्न सक्छ। बेला–बेलामा पूरै सूर्यलाई निल्ने ब्ल्याक होलहरू पनि पत्ता लागेका छन्। ब्रह्माण्डीय हिसाबले यी सबैभन्दा जोखिम भएका छिमेकी हुन्।
तर हरेक सौरमण्डलमा आफैंभित्र बनेको बचाउ हुन्छ। हाम्रो सूर्यमा गुरुत्व र प्रति–गुरुत्व दुवै छन्। प्रति–गुरुत्व सबै दिशातिर बाहिर फैलिन्छ, र हाम्रो सौरमण्डलको वरिपरि सुरक्षा घेरा बनाउँछ। हाम्रो शिवको परम प्रकाश पुगुन्जेल प्रति–गुरुत्वको यो सुरक्षा घेरा टिकिरहन्छ। बाहिरको कुनै पनि ब्ल्याक होलले यसलाई छेड्न सक्दैन। हाम्रो सौरमण्डलको शिव आफ्नो शक्तिसहित अझै सक्रिय रूपमा रहनुहुन्जेल हामी सुरक्षित छौं।
तर यो सुरक्षा सधैं रहने होइन। लामो, असंख्य वर्षहरूमा हाम्रो शिवको परम प्रकाश घट्दै जाँदा प्रति–गुरुत्वको सुरक्षा घेरा पातलो हुँदै जान्छ। अन्त्यमा, ब्रह्माण्डीय समयको नापमा, त्यो दिन आउनेछ जब हाम्रो सूर्यसँग कुनै बचाउ रहँदैन — न बाहिरको ब्ल्याक होलबाट, न आफ्नै भित्री विसर्जनबाट। त्यो दिन हाम्रो शिव आफैंले हाम्रो ब्ल्याक होल बनाउनुहुनेछ।
हाम्रो वरिपरि किन यति धेरै ब्ल्याक होल — सृष्टिमा शिवको नियम
यी सबै तथ्याङ्कले एउटै मूल सत्यतिर औंल्याउँछन्। सृष्टि हरेक तहमा ब्ल्याक होल छिटो–छिटो बन्ने चरणमा छ। यो जथाभावी भएको होइन। बापूजीले प्रकट गर्नुभएको परम नियमको यो स्वाभाविक परिणाम हो: हरेक सिर्जनहारको शक्ति समयसँगै घट्छ, र अन्त्यमा हरेक सिर्जनहारले ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ।
हाम्रो मल्टिभर्सजस्तो, परम प्रकाश यति धेरै झरेको क्षेत्रमा हामी बस्दा, धेरै सिर्जनहारहरू लगभग उस्तै ब्रह्माण्डीय समयमा आफ्नो शक्ति घट्ने सीमामा पुग्नुहुन्छ। उहाँहरूका ब्ल्याक होलहरू लहर–लहरमा बन्छन्। एउटा ब्रह्माण्डीय ‘ऋतु’ मा आधा आकाशगंगा जान सक्छ। अर्कोमा आधा युनिभर्स। थुप्रिँदै गएका ब्ल्याक होलहरू आफैंमा विसर्जनको एउटा अझ फराकिलो ब्रह्माण्डीय ऋतुको लक्षण हुन्, जसको बीचमा हामी अहिले छौं।
त्यसैले बापूजी यति जोड दिएर सिकाउनुहुन्छ। हामी स्थिर, सधैं रहने ब्रह्माण्डीय वातावरणमा बाँचिरहेका छैनौं। हामी ठूलो ब्रह्माण्डीय परिवर्तनको एउटा चरणमा बाँचिरहेका छौं, जहाँ हरेक तहका शिवहरूले झन्–झन् बढ्दो दरमा ब्ल्याक होलहरू बनाइरहनुभएको छ।
बर्मुडा ट्रायङ्गल र पृथ्वीका साना ब्ल्याक होलहरू
पृथ्वीमै पनि ब्ल्याक होलको स्वभावसँग केही मिल्दाजुल्दा साना घटनाहरू हुन्छन् भन्ने कुरा पनि बापूजीले प्रकट गर्नुभएको छ। बर्मुडा ट्रायङ्गल, जहाँ पानीजहाज र हवाईजहाजहरू कुनै चिनो नछोडी हराएका छन्, यस्तै एउटा क्षेत्र हो। पृथ्वीमा अरू ठाउँहरू पनि छन् — कम चर्चित तर साँचो — जहाँ यस्तै हराउने घटना हुन्छन्।
यी शिवले बनाउनुभएका पूरा ब्ल्याक होल होइनन्। तर आफ्नै सानो तरिकामा, यी यस्ता क्षेत्र हुन्, जहाँ ब्रह्माण्डीय विसर्जनको गुरुत्वको तानले भौतिक पृथ्वीलाई सामान्यभन्दा बढी सोझै छुन्छ। तिनमा जे पस्छ, त्यो साधारण ठाउँबाट बाहिर तानिन्छ। बापूजी यसलाई अचम्मको कुराका रूपमा होइन, प्रमाणका रूपमा सिकाउनुहुन्छ — हरेक ब्ल्याक होल बनाउने त्यही शक्ति (शिवले अन्त्यमा ब्रह्माण्डीय तहमा बाल्नुहुने परम अग्नि) हाम्रै ग्रहभित्र पनि साना रूपमा हुन्छ भन्ने प्रमाण।
डरमा होइन, सचेत भएर बाँच्नु
यी तथ्याङ्क हामीलाई डराउन दिइएका होइनन्। हामी सत्यमा बाँच्न सकौं भनेर बापूजी यी कुरा बताउनुहुन्छ। हामी हरेक बिहान जुन सृष्टिमा ब्युँझन्छौं, त्यो धेरैजसो मानिसले सोचेभन्दा धेरै पुरानो, धेरै खिइएको, र शिवले ल्याउनुहुने ब्ल्याक होलहरूको कालखण्डको धेरै नजिक छ।
हामीले आफ्ना दिनहरूलाई हल्का रूपमा लिनु हुँदैन। सृष्टिका ठूला लयहरू सधैं अहिलेकै रूपमा चलिरहनेछन् भन्ने हामीले ठान्नु हुँदैन। हाम्रो शिवको बाहिरी प्रकाश अझै स्थिर रहँदा नै हामीले आफ्नो भित्री प्रकाशको हेरचाह गर्नुपर्छ — हाम्रो वरिपरि, हरेक तहमा, उहाँका साथी शिवहरूले आ–आफ्ना लामा चक्रहरूको अन्त्य जनाउने ब्ल्याक होलहरू चुपचाप बनाइरहनुभएको छ भन्ने जानेर।
गहिरो बुझाइ: "हाम्रो आधा आकाशगंगा पहिल्यै शिवहरूका ब्ल्याक होलहरूभित्र छ। हामी बाँचेको आधामा पर्छौं — अहिलेलाई।"
अध्याय
९
शिवको ब्ल्याक होलले कुन आत्मालाई समात्न सक्दैन
को विसर्जन हुन्छ र को उम्कन्छ भन्ने तय गर्ने ब्रह्माण्डीय नियम

शिवले आफ्नो सौरमण्डलको ब्ल्याक होल बनाउनुहुँदा, त्यसभित्र बस्ने लाखौं आत्माको के हुन्छ? शिव र ब्ल्याक होलको सम्बन्धको पूरै अध्ययनमा यो सबैभन्दा व्यक्तिगत प्रश्न हो। बापूजी यसको जवाफ एकदमै ठ्याक्कै दिनुहुन्छ। जवाफ एउटै कुरामा भर पर्छ: शिवको ब्ल्याक होलसँग भेट हुँदा हरेक आत्मामा कति परम प्रकाश हुन्छ।
हरेक शिवको ब्ल्याक होलको १ कलाको सीमा
शिवले बनाउनुभएको हरेक ब्ल्याक होललाई चलाउने ठ्याक्कै नियम बापूजीले प्रकट गर्नुभएको छ। ब्रह्माण्डीय नियमअनुसार, कुनै सौरमण्डलभित्र रचिएको कुनै पनि आत्मामा त्यो सौरमण्डल रच्नुहुने शिवमा भन्दा बढी परम प्रकाश हुन सक्दैन। शिवले १ कलाको परम प्रकाशबाट सुरु गर्नुभएकाले, उहाँको सौरमण्डलको हरेक स्थानीय आत्मामा पूरा १ कलाभन्दा कम हुन्छ।
शिवको ब्ल्याक होलले समेट्न थालेपछि, त्यसले लागू गर्ने नियम यो हो: १ कलाभन्दा कम परम प्रकाश भएको हरेक आत्मा विसर्जन हुन्छ। सबै पदार्थसँगै, त्यो पाँच चरणको रूपान्तरण हुँदै फेरि शुद्ध प्रकाशमा बदलिन्छ। शिवले बनाउनुभएको ब्ल्याक होलभित्र त्यसको छुट्टै अस्तित्व सकिन्छ।
यो गम्भीर कुरा हो। यसको अर्थ हो, शिवको ब्ल्याक होलले आफ्नो काम पूरा गर्दा एउटा सौरमण्डलका करिब सबै स्थानीय बासिन्दाहरू — हरेक मानिस, हरेक जनावर, हरेक बोटबिरुवा, हरेक भूत–प्रेत, तल्ला क्षेत्रहरूमा रहेका हरेक साना देवता — विसर्जन हुन्छन्। कुनै पनि स्थानीय आत्मा छुट्दैन। कुनै बेला तिनलाई जीवन दिनुहुने उही शिवले अब तिनलाई फेरि त्यही परम प्रकाशमा समेट्नुहुन्छ, जहाँबाट ती सुरुमा आएका थिए।
शिवको सृष्टिका ठूला देवताहरू पनि विसर्जन हुन्छन्
शिवको ब्ल्याक होल पूरा हुँदा अरूसँगै समेटिने केही खास उच्च देवताहरूको नाम बापूजीले लिनुभएको छ। हरेक सौरमण्डलको सबैभन्दा पहिलो रचना, आकारी शिव–शक्ति (शिव र शक्तिको अर्ध–रूप — ब्रह्माण्डको पहिलो रचना), विसर्जन हुनुहुन्छ। सौरमण्डलको भित्री रेखदेख गर्ने महान् सत्ता भगवान् ब्रह्मा विसर्जन हुनुहुन्छ। महान् पालनहार भगवान् विष्णु विसर्जन हुनुहुन्छ। तल्लो तहका संहारक भगवान् शंकर विसर्जन हुनुहुन्छ।
यी भनाइ ती उच्च देवताहरूको अपमान होइनन्। यी ब्रह्माण्डीय गणितका कुराहरू हुन्। यीमध्ये हरेक सत्ता शिव आफैंको रचना हुनुहुन्थ्यो। हरेकमा पूरा १ कलाभन्दा कम परम प्रकाश थियो। शिवको ब्ल्याक होलले सीमा लागू गर्दा, उहाँहरूमध्ये कोही पनि त्यो जाँच पार गर्न सक्नुहुन्न। उहाँहरू महान् आत्मा हुनुहुन्थ्यो, तर एउटा सौरमण्डलको दायराभित्र बाँधिनुभएको थियो। ब्ल्याक होलसँगै त्यो दायरा सकिँदा, उहाँहरू पनि त्यसैसँग सकिनुहुन्छ।
यो बापूजीका सबैभन्दा ध्यान खिच्ने शिक्षाहरूमध्ये एउटा हो। उहाँहरूकै शिवले आफ्नो ब्ल्याक होल बनाउनुहुँदा महान् त्रिदेव — ब्रह्मा, विष्णु र शंकर — पनि त्यो समेटाइबाट छुट्नुहुन्न। विसर्जनले सौरमण्डलको हरेक तहलाई छुन्छ, सबैभन्दा तल्लो कीरादेखि सबैभन्दा उच्च देवतासम्म।
शिवको ब्ल्याक होलबाट उम्कने आत्मा
अब आउँछ ठूलो अपवाद। कुनै पनि सौरमण्डलमा बस्ने केही आत्माहरूमा १ कलाभन्दा बढी परम प्रकाश हुन्छ। यी आत्माहरू त्यहाँको शिवका स्थानीय रचनाहरू होइनन्। ती माथिल्ला आयामबाट आएका पाहुना हुन्, र शिवको ब्ल्याक होलले तिनलाई समात्न सक्दैन।
यीमध्ये केही उच्च गुणका आत्माहरू पूरै आकाशगंगाको सिर्जनहार महाशिवका रचनाहरू हुन्। उच्च सत्ताबाट सोझै पाएको तिनको मूल प्रकाश, कुनै पनि शिवको ब्ल्याक होलको क्षणमा उहाँमा बाँकी रहने प्रकाशभन्दा बढी हुन्छ। अरू उच्च गुणका आत्माहरू परम महाशिव वा त्योभन्दा पनि माथिल्ला तहका रचनाहरू हुन्। कर्मको कुनै लामो ओरालो यात्राले गर्दा, ती आफ्नो उचित घरभन्दा धेरै तल रहेको एउटा सानो सौरमण्डलभित्र जन्म–मृत्युको चक्रमा फसेका छन्।
शिवको ब्ल्याक होल बन्दा, यी उच्च गुणका आत्माहरू विसर्जन हुँदैनन्। शिवको परम अग्निले तिनलाई पातलो पार्नै सक्दैन। तिनको भित्री प्रकाश शिवमा बाँकी रहेको प्रकाशभन्दा बढी हुन्छ, त्यसैले शिवको ब्ल्याक होलको गुरुत्वको तानले तिनलाई समात्न सक्दैन। ती उम्कन्छन्।
शिवको ब्ल्याक होलबाट उम्केपछि ती कहाँ जान्छन्? बापूजी सिकाउनुहुन्छ: ती आफ्नै मूल सिर्जनहारकहाँ फर्कन्छन्। महाशिवले रच्नुभएको आत्मा महाशिवकहाँ फर्कन्छ। परम महाशिवले रच्नुभएको आत्मा परम महाशिवकहाँ फर्कन्छ। सानो सौरमण्डलभित्रको तिनको लामो, पीडादायी कैद अन्त्यमा सकिन्छ। धेरैजसो आत्माको विनाश गर्ने शिवको ब्ल्याक होल, यी उच्च गुणका आत्माहरूका लागि, परम मुक्तिको क्षण हो।
शिवको ब्ल्याक होल — एउटा ठूलो ब्रह्माण्डीय चाल्नो
शिवको ब्ल्याक होललाई एउटा ठूलो छान्ने यन्त्र वा चाल्नोका रूपमा मनमा चित्र बनाउँदा बुझ्न सजिलो हुन्छ। शिवले जथाभावी विनाश गर्नुहुन्न। उहाँको ब्ल्याक होलले आफूभित्र पस्ने हरेक आत्मालाई ठ्याक्कै एउटै नापले जाँच्छ: आत्मामा कति परम प्रकाश छ।
सीमाभन्दा तल भए, आत्मा शिवको ब्ल्याक होलबाट छिरेर जान्छ र शुद्ध प्रकाशमा विसर्जन हुन्छ। सीमाभन्दा माथि भए, आत्मा रोकिन्छ र आफ्नो माथिल्लो स्रोतमा फर्काइन्छ। त्यसैले शिवको ब्ल्याक होल ब्रह्माण्डीय रूपमा छुट्याउने पूरै निष्पक्ष यन्त्र हो। यो सचेत छ। यो एकदमै सही छ। यसमा न कुनै अन्याय छ, न जथाभावी दया। शिवको ब्ल्याक होलसँग भेट हुँदा हरेक आत्माले आफ्नै प्रकाशको फल पाउँछ।
यही कारणले पनि बापूजी शिवको ब्ल्याक होलबारे कहिल्यै डरले वा नाटकीय भाषामा बोल्नुहुन्न। उहाँ यसबारे आदरसाथ बोल्नुहुन्छ। शिवको ब्ल्याक होलले उहाँकै उचित काम गरिरहेको छ। परम प्रकाश सकिएका ती शिवले अहिले आफ्नो पूरै ब्रह्माण्डीय भूमिकाको सबैभन्दा सही आध्यात्मिक काम गरिरहनुभएको छ।
महाशिवको ब्ल्याक होल — अझ माथिल्लो चाल्नो
यही तर्क, अझ ठूलो नापमा, महाशिवको आकाशगंगाको ब्ल्याक होलमा पनि लागू हुन्छ। महाशिवले आफ्नो ब्ल्याक होल बनाउनुहुँदा, उहाँको सीमा स्वाभाविक रूपमा अझ माथि हुन्छ। महाशिवले ८ देखि १२ कलाको परम प्रकाशबाट सुरु गर्नुभएको थियो। उहाँका स्थानीय आत्माहरूमा — उहाँको आकाशगंगाका शिवहरू र उहाँहरूका रचनाहरूमा — सामान्यतया हरेकमा १ कलाभन्दा कम हुन्छ। तीमध्ये धेरैजसो समेटिन्छन्।
तर उहाँको आकाशगंगाभित्र अझ माथिल्ला तहबाट आएका पाहुना पनि हुन्छन् — परम महाशिव वा त्योभन्दा माथिबाट रचिएका आत्माहरू। यिनमा, महाशिवको विसर्जनको क्षणमा उहाँमा बाँकी रहेको प्रकाशभन्दा बढी प्रकाश हुन्छ, त्यसैले महाशिवको ब्ल्याक होलले तिनलाई समात्न सक्दैन। ती पनि उम्कन्छन्, र आ–आफ्ना उचित माथिल्ला सिर्जनहारहरूकहाँ फर्कन्छन्।
यसरी यो सिद्धान्त हरेक तहमा चलिरहन्छ। हरेक तहमा, हरेक शिवको ब्ल्याक होल एउटा चाल्नो हो, जसले आफ्नै सिर्जनहारको घटेको तहभन्दा माथिका आत्माहरूलाई त्यसभन्दा तलका आत्माहरूबाट छुट्याउँछ। तपाईँ जति माथि हुनुहुन्छ, तपाईँलाई भेट्ने ब्ल्याक होल त्यति नै बढी छान्ने हुन्छ।
ब्ल्याक होल — संहारक मात्र होइन, एउटा ढोका
उच्च गुणका आत्माहरू आयामहरूबीच कसरी आउजाउ गर्छन् भन्नेबारे बापूजीले बोल्नुभएको छ। उहाँ यसलाई ‘आत्माको समय–यात्रा’ भन्नुहुन्छ। यस्तो आत्मा, शिवको ब्ल्याक होलबाट मुक्त भएपछि, आफ्नो मूल सिर्जनहारको क्षेत्रमा फर्केर यात्रा गर्न सक्छ। यस अर्थमा, शिवको ब्ल्याक होल एउटा ढोका हो। सानो आत्माका लागि ब्ल्याक होल विसर्जनको ढोका हो। उच्च आत्माका लागि ब्ल्याक होल घर फर्कने ढोका हो। एउटै ब्ल्याक होल, दुई उल्टा परिणाम — जुन पूरै शिवसँग भेट हुने आत्माको भित्री प्रकाशमा भर पर्छ।
हाम्रो शिवको ब्ल्याक होल आउँदा हाम्रा लागि यसको अर्थ
पाठकले अब सोध्नुहोला: म कुन किसिमको आत्मा हुँ भनेर मैले कसरी थाहा पाउने? अन्त्यमा हाम्रो सौरमण्डलका लागि शिवको ब्ल्याक होल आउँदा, त्यसले मलाई विसर्जन गर्छ कि मुक्त गर्छ?
बापूजीको जवाफ कोमल छ, तर दृढ छ। हाम्रो सौरमण्डलका धेरैजसो मानव आत्माहरू यही सौरमण्डलका स्थानीय आत्माहरू हुन्। धेरैजसोमा पूरा १ कलाभन्दा कम परम प्रकाश हुन्छ। शिवको ब्ल्याक होलको कडा ब्रह्माण्डीय नियमअनुसार, ठूलो समेटाइ आउँदा धेरैजसो विसर्जन हुनैपर्छ। यो केवल हाम्रो अवस्थाको सत्य हो।
तैपनि, बापूजी यो पनि सिकाउनुहुन्छ: आत्माको भित्री प्रकाश बढाउन सकिन्छ। सही बुझाइ, सच्चा अभ्यास र सही जीवनबाट आत्माले आफूलाई शुद्ध पार्न सक्छ। त्यसले माथिल्ला आयामबाट सोझै परम प्रकाश पाउन थाल्न सक्छ। धेरै जन्म बित्दै जाँदा, शिवको ब्ल्याक होल आइपुग्नुअघि नै, आत्मा १ कलाको सीमाभन्दा माथि उठ्न सक्छ र एक किसिमले उच्च गुणको आत्मा नै बन्न सक्छ।
बापूजी किन सिकाउनुहुन्छ भन्ने सबैभन्दा गहिरा कारणहरूमध्ये यो एउटा हो। शिवको ब्ल्याक होल ब्रह्माण्डीय जिज्ञासाको विषय मात्र होइन। यो अहिलेको चक्रको अन्त्यमा गह्रौं आत्माहरूलाई उज्याला आत्माहरूबाट छुट्याउने अन्तिम चाल्नो हो। शिवको ब्ल्याक होल बुझ्नु भनेको जागृतिको भित्री काम किन यति जरुरी छ भनेर बुझ्नु हो।
हरेक शिवको ब्ल्याक होल सत्यको क्षण हो। रेखाभन्दा तल — शिवले विसर्जन गर्नुहुन्छ। रेखाभन्दा माथि — शिवले मुक्त गर्नुहुन्छ। यस क्षणमा आत्माले बाहिर जे गरेको वा भनेको थियो, त्यसको कुनै अर्थ रहँदैन — अर्थ त त्यसले आफूभित्र कति परम प्रकाश जम्मा गरेको छ, त्यसको मात्र रहन्छ। शिवको ब्ल्याक होलले स्पष्ट देख्छ, र शिवको ब्ल्याक होलले ठीकसँग निर्णय गर्छ।
गहिरो बुझाइ: "शिवको ब्ल्याक होल पूरै निष्पक्ष चाल्नो हो। १ कलाभन्दा कम परम प्रकाश भए — विसर्जन। १ कलाभन्दा बढी भए — मुक्त। शिव आफैं आफ्नो ब्ल्याक होलमार्फत निर्णय गर्नुहुन्छ।"
अध्याय
१०
शिव फेरि तङ्ग्रिनुहुन्छ — ब्ल्याक होल ह्वाइट होल बन्छ
शिव आफ्नै ब्ल्याक होलबाट कसरी फर्कनुहुन्छ

हामीले शिवलाई उहाँकै ब्ल्याक होलभित्रसम्म पछ्याएका छौं। उहाँ अहिले त्यसको केन्द्रमा बस्नुभएको छ — साधारण आत्माको अवस्थामा झरेर, आफूले कुनै बेला रच्नुभएको पूरै सौरमण्डलको विसर्जन भएको सम्झना आफूभित्र बोकेर। परम अग्नि अझै बलिरहेको छ। समेटाइ पूरा भइसकेको छ। बाहिरबाट हेर्ने कसैलाई त कथा यहीँ सकिएजस्तो लाग्ला।
तर शिवको कथा यहाँ सकिँदैन। बापूजी सिकाउनुहुन्छ: वास्तवमा यही नै मोड हो। ब्ल्याक होलको स्थिर, अँध्यारो, खुम्चिएको अवस्थाबाट एउटा पूरै नयाँ चक्र सुरु हुन लागेको छ। शिव तङ्ग्रिनुहुनेछ। ब्ल्याक होल ह्वाइट होल बन्नेछ। समय बित्दै जाँदा एउटा नयाँ सौरमण्डल जन्मिनेछ। अनन्त लय चलिरहन्छ।
शिवको परम अग्नि सेलाउँदै जान्छ
ब्ल्याक होलभित्र शिवको समेट्ने काम पूरा भएपछि, उहाँले बाल्नुभएको काल अग्नि बिस्तारै सेलाउँदै जान्छ। अब त्यसले जलाउने केही बाँकी छैन। त्यसको काम सकिएको छ। आगो सेलाउँदै जाँदा, ब्ल्याक होलभित्रको असाध्यै ठूलो गुरुत्वको दबाब कम हुन थाल्छ।
सँगसँगै, अब जीव (साधारण, शक्ति सकिएको आत्मा) को अवस्थामा रहेको शिवको आत्माले एउटा शान्त तर निर्णायक काम गर्छ। उहाँ भित्रतिर, आफ्नै सिर्जनहारतिर फर्कनुहुन्छ। उहाँ आफ्नो ध्यान महाशिवमा लगाउनुहुन्छ, जो आकाशगंगाका सबै शिवहरूको सिर्जनहार हुनुहुन्छ। बापूजी सरल शब्दमा भन्नुहुन्छ: शिवले महाशिवलाई सम्झनुहुन्छ।
भित्री रूपमा सम्झने यो काम शिवको पूरै विसर्जन–चक्रको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण काम हो। यसबिना तङ्ग्रिन सम्भव हुँदैन। यही सम्झनामार्फत शिवले आफ्नै सिर्जनहारबाट परम प्रकाश पाउन थाल्नुहुन्छ। थोपा–थोपा गरेर, महाशिवबाट ब्ल्याक होलभित्र रहनुभएका, शक्ति सकिएका शिवमा प्रकाश बग्छ। तङ्ग्रिने क्रम सुरु भइसकेको छ।
शिवलाई तङ्ग्रिन कति समय लाग्छ
तङ्ग्रिने क्रम ढिलो हुन्छ। यसमा असाध्यै लामो समय लाग्छ — नापमा सुरुको सृष्टि–चक्रसँग दाँज्न सकिने। यसको कुनै छोटो बाटो छैन। घट्न असंख्य कालखण्ड लागेको परम प्रकाश फेरि भरिन पनि असंख्य कालखण्ड लाग्नैपर्छ।
तर तङ्ग्रिने क्रम स्थिर हुन्छ। शिवले महाशिवबाट एक पटक परम प्रकाश पाउन थाल्नुभएपछि, यो क्रम पछाडि फर्कँदैन। पाइएको प्रकाशको हरेक अंशले उहाँलाई आफ्नो मूल परम अवस्थाको अझ नजिक लैजान्छ। अन्त्यमा — ब्रह्माण्डीय चक्रको ठीक समयमा — उहाँसँग फेरि आफ्नो मूल १ कलाको परम प्रकाश हुनेछ। उहाँ फेरि परम आत्मा हुनुहुनेछ। उहाँ फेरि रच्न तयार हुनुहुनेछ।
ब्ल्याक होलभित्र तत्त्वहरूको उल्टो रूपान्तरण
जसरी विसर्जन स्थूल पदार्थदेखि परम प्रकाशसम्म पाँच चरण हुँदै अघि बढेको थियो, त्यसरी नै शिवको ब्ल्याक होलभित्रको नयाँ जन्म पनि ती नै पाँच चरण उल्टो क्रममा पार गर्दै अघि बढ्छ। बापूजीले आफ्नो मूल पुस्तक Life in Multiverse को सौरमण्डलको विसर्जनबारेको अध्यायमा ठ्याक्कै यही क्रमको वर्णन गर्नुभएको छ।
पहिले, परम प्रकाश (सबैभन्दा उच्च दिव्य प्रकाश) ले ब्ल्याक होलभित्र शिवको आत्मालाई फेरि भर्न थाल्छ। उहाँले यो प्रकाश आफ्नो सिर्जनहारबाट थोपा–थोपा गरेर, धेरै–धेरै लामो समयसम्म पाउनुहुन्छ।
ब्ल्याक होलभित्र अझ धेरै प्रकाश जम्मा हुँदै जाँदा, त्यसले अझ सूक्ष्म रूपहरू लिन थाल्छ। परम प्रकाश परम महातत्त्व (महान् तत्त्व) मा बदलिन्छ। महान् तत्त्व परम आकाश (सबैभन्दा उच्च आकाश) मा बदलिन्छ। सबैभन्दा उच्च आकाश परम वायु (सबैभन्दा उच्च वायु) मा बदलिन्छ। र सबैभन्दा उच्च वायु फेरि परम अग्निमा बदलिन्छ — तर अब विनाश गर्ने होइन, रच्ने।
उल्टो रूपान्तरणको हरेक चरणले अर्को चरणका लागि आधार तयार गर्छ। हरेक ब्रह्माण्डीय सृष्टिको तर्क यही हो, र शिवले बनाउनुभएको हरेक ब्ल्याक होलभित्र यही तर्क चल्छ। प्रकाश झन्–झन् मसिना चरण हुँदै गाढा हुँदै जान्छ, र अन्त्यमा स्थूल पदार्थ प्रकट हुन सक्ने अवस्थामा पुग्छ।
शिवको ब्ल्याक होलदेखि ह्वाइट होलसम्म
ब्ल्याक होलभित्र शिवले आफ्नो मूल परम प्रकाश पूरै फेरि पाइसक्नुभएपछि, ब्ल्याक होल अब कालो रहँदैन। अब त्यो उज्यालोले भरिएको हुन्छ। यस अवस्थाका लागि विज्ञानले पनि प्रयोग गर्ने शब्द नै बापूजी प्रयोग गर्नुहुन्छ: ब्ल्याक होल ह्वाइट होल बनेको छ।
ह्वाइट होल ब्ल्याक होलको उल्टो हो। ब्ल्याक होलले सबै कुरा भित्रतिर तानेको थियो भने, ह्वाइट होलले प्रकाश बाहिरतिर खन्याउँछ। यो परम प्रकाशको मुहान हो। शिवले बनाउनुभएको हरेक ब्ल्याक होल, पर्याप्त समय पाएपछि, ह्वाइट होल बन्नेछ। शिव र ब्ल्याक होलको चक्रको विश्वव्यापी लय यही हो।
केही वैज्ञानिकहरूले — हाम्रै आकाशगंगाको केन्द्र अध्ययन गर्नेहरूले पनि — आफूले देखेको कुरा ब्ल्याक होल नै नभएर ह्वाइट होल हुन सक्छ भनेर सुझाव दिएका छन्। बापूजीको शिक्षाले यो अलमल बुझ्न हामीलाई मद्दत गर्छ। कहिलेकाहीँ कुनै शिवको ब्ल्याक होल तङ्ग्रिने क्रममा यति अघि बढिसकेको हुन्छ कि त्यसले साँच्चै ह्वाइट होलका लक्षणहरू देखाइरहेको हुन्छ। र कहिलेकाहीँ — स्याजिटेरियस ए* को जस्तै — विज्ञानले देख्ने कुरा ब्ल्याक होल पनि होइन, ह्वाइट होल पनि होइन, कुनै सक्रिय महाशिवको महा परमधाम हो। यी सबै फरक बापूजीको ज्ञानबाट मात्र स्पष्ट हुन्छन्।
शिवले नयाँ सृष्टि सुरु गर्नुहुन्छ
शिवसँग फेरि आफ्नो मूल कलाको परम प्रकाश भएपछि — उहाँको ब्ल्याक होल पूरै ह्वाइट होल बनिसकेपछि — उहाँ काम गर्न तयार हुनुहुन्छ। अब दुई सम्भावना छन्।
पहिलो सम्भावना: यिनै शिव आफैंले नयाँ सृष्टि सुरु गर्नुहुन्छ। महातत्त्वको सुरक्षा घेरामा जोगाइएका अभिलेखहरू प्रयोग गरेर, उहाँ अघिल्लोकै ढाँचामा चल्ने नयाँ सौरमण्डलको नक्सा बनाउनुहुन्छ। सूर्य फेरि बनाइन्छ। ग्रहहरू मिलाइन्छन्। समय बित्दै जाँदा जीवन उत्पन्न हुन्छ। पुरानोकै जस्तो ढाँचाको एउटा नयाँ सौरमण्डल आकार लिन्छ।
दोस्रो सम्भावना: नयाँ सृष्टि सम्हाल्न महाशिवले अर्को शिवलाई पठाउनुहुन्छ। भर्खरै आफ्नो ब्ल्याक होलबाट बाहिर आउनुभएका मूल शिवले अब अर्को बाटो रोज्न सक्नुहुन्छ — सायद महाशिवमा मिसिने, वा अन्तै कतै नयाँ ब्रह्माण्डीय जिम्मेवारी लिने। यस्तो अवस्थामा, नयाँ सौरमण्डल सुरु गर्न महाशिवले आफ्नो ब्रह्माण्डीय परिवारबाट एक जना नयाँ शिवलाई खटाउनुहुन्छ।
जुनसुकै बाटो भए पनि परिणाम एउटै हुन्छ। जहाँ कुनै बेला ब्ल्याक होलले चुपचाप पूरै एउटा सौरमण्डल समेटेको थियो, त्यहाँ अब एउटा नयाँ सौरमण्डल फुल्छ — नयाँ आत्माहरू, जीवनका नयाँ रूपहरू र परम प्रकाशको नयाँ बहावले भरिएको। लय चलिरहन्छ। ब्ल्याक होलले आफ्नो काम गरिसकेको छ। ह्वाइट होलले आफ्नो काम गरिसकेको छ। नयाँ सृष्टि सुरु हुन्छ।
नयाँ आत्मा किन पूरै नयाँ हुन्छन्
नयाँ सृष्टिका आत्माहरूबारे बापूजीले एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा प्रकट गर्नुभएको छ। ती पूरै नयाँ आत्माहरू हुन् — अघिल्लो सौरमण्डलका आत्माहरू फेरि जन्मिएका होइनन्।
अघिल्ला आत्माहरू या त शिवको ब्ल्याक होलभित्र विसर्जन भइसकेका छन्, या माथिल्ला आयाममा उम्किसकेका छन्। ती नयाँ सौरमण्डलमा फर्कँदैनन्। नयाँ सौरमण्डल चलाउनुहुने शिवले भर्खरै फेरि पाउनुभएको परम प्रकाशबाट नयाँ आत्माहरू रच्नुहुन्छ। यी नयाँ आत्माहरूलाई अघिल्लो सौरमण्डलको कुनै सम्झना हुँदैन। तिनका लागि नयाँ सृष्टि नै सबै कुराको सुरुआत हो।
महातत्त्वको सुरक्षा घेरामा जोगाइएका अभिलेखहरू बनावटका अभिलेखहरू हुन् — सौरमण्डल कति ठूलो थियो, कति लामो समय टिक्यो, त्यसका ढाँचाहरू के–कस्ता थिए। ती एक–एक आत्माका अभिलेखहरू होइनन्। ब्ल्याक होल पार गर्दा पनि बनावट जोगिन्छ। आत्माहरू जोगिँदैनन्।
शिवको ब्ल्याक होल र बिग ब्याङ
आधुनिक विज्ञान हाम्रो युनिभर्सको सुरुमा भएको बिग ब्याङ (Big Bang) को कुरा गर्छ — एउटै बिन्दुबाट प्रकाश र पदार्थको अचानक विस्फोट। बापूजीको ज्ञानले संकेत गर्छ, विज्ञानले बिग ब्याङ भन्ने कुरा आफ्नो मूलमा ह्वाइट होलका रूपमा बाहिर आउनुसँग जोडिएको छ — अर्थात्, कुनै शिव (वा अझ माथिल्लो सत्ता) ले आफ्नै ब्ल्याक होलबाट तङ्ग्रिने क्रम पूरा गर्नुसँग।
कुनै सिर्जनहारले, कुनै बेला आफ्नो ब्ल्याक होल रहेको त्यो ठाउँभित्र आफ्नो परम प्रकाश फेरि पाएपछि, त्यो प्रकाश बाहिरतिर छोड्नुहुन्छ, र त्यसरी छोडिएको प्रकाशबाट नयाँ सृष्टि खुल्दै जान्छ। विज्ञानले एउटा युनिभर्सको बिग ब्याङका रूपमा देख्ने कुरा, आफ्नो सबैभन्दा गहिरो तहमा, एक जना परम महाशिव आफ्नो अघिल्लो युनिभर्स–स्तरको ब्ल्याक होलबाट ह्वाइट होलका रूपमा बाहिर आउनु हुन सक्छ। शिव–ब्ल्याक होल–ह्वाइट होल–नयाँ सृष्टिको ब्रह्माण्डीय चक्र हरेक नापमा चल्छ — विज्ञानले बिग ब्याङ भन्ने नापमा पनि।
शिव र उहाँको ब्ल्याक होलबीचको सम्बन्ध साँच्चै बुझ्नेलाई त्यसबाट डराउनुपर्ने केही छैन। ब्ल्याक होल शिवको कथाको अन्त्य होइन। ब्ल्याक होल उहाँको अनन्त चक्रको एउटा अध्याय हो। ब्ल्याक होलपछि ह्वाइट होल आउँछ। ह्वाइट होलपछि नयाँ सृष्टि आउँछ। नयाँ सृष्टिपछि — अन्त्यमा, धेरै पछिको भविष्यमा — अर्को ब्ल्याक होल आउँछ। र लय चलिरहन्छ, सुरुबिना र अन्तिम अन्त्यबिना।
गहिरो बुझाइ: "शिव आफ्नै ब्ल्याक होलभित्र पस्नुहुन्छ। शिव आफ्नै ब्ल्याक होलबाट तङ्ग्रिनुहुन्छ। शिव फेरि रच्नुहुन्छ। महान् सिर्जनहारको अनन्त लय।"
अध्याय
११
शिवको आत्माको स्मृति र महाकाल प्रलय
ब्ल्याक होल पार गर्दा पनि शिवले के सम्झनुहुन्छ

अब हामी शिव र ब्ल्याक होलको सम्बन्धको पूरै अध्ययनकै सबैभन्दा गहिरा प्रश्नहरूमध्ये एउटामा आइपुग्छौं। विसर्जन र नयाँ जन्मको असाध्यै लामो अवधि पार गर्दा, शिव आफैं के सम्झनुहुन्छ? उहाँको प्रकाश पूरै फेरि भरिएपछि र उहाँले नयाँ सृष्टि सुरु गर्नुहुँदा, के उहाँ आफ्नो अघिल्लो चक्रको कुनै स्मृति बोक्नुहुन्छ? र बापूजीले महाकाल प्रलय भन्नुहुने ठूलो ब्रह्माण्डीय घटनासँग यो कसरी जोडिन्छ?
ब्ल्याक होलभित्र शिवको स्मृति
विसर्जनको क्षणमा शिव आफ्नै ब्ल्याक होलभित्र पस्नुहुँदा, उहाँको स्मृति पूरै हराउँदैन। बापूजी सिकाउनुहुन्छ: शिवको आत्माको वरिपरि रहेको महातत्त्वको सुरक्षा घेराभित्र केही गहिरा अभिलेखहरू जोगाइएका हुन्छन्। ती उहाँको सौरमण्डलका अभिलेखहरू हुन् — त्यसको आकार, त्यसको अवधि, त्यसको बनावटका ढाँचाहरू।
तर यही गहिरो तहमा शिवको आफ्नै व्यक्तिगत स्मृति पनि जोगिन्छ। उहाँ आफू को हुनुहुन्छ भनेर सम्झनुहुन्छ। उहाँ आफूले के रच्नुभयो भनेर सम्झनुहुन्छ। उहाँ आफू सहभागी भइरहनुभएको ठूलो चक्र सम्झनुहुन्छ। ब्ल्याक होलको सबैभन्दा अँध्यारो क्षणमा पनि उहाँको आत्माको मूल पहिचान विसर्जन हुँदैन। जोगिएको यही मूल पहिचानले नै उहाँलाई, समय आएपछि, तङ्ग्रिन र फेरि सुरु गर्न सक्ने बनाउँछ।
यो ब्रह्माण्डीय व्यवस्थाका ठूला कृपाहरूमध्ये एउटा हो। पूरै एउटा सौरमण्डलको मुटुमा बस्नुभएका सत्ताले आफ्नो सौरमण्डल सकिँदा आफूलाई गुमाउनुहुन्न। वरिपरिको सृष्टि समेटिँदै गर्दा पनि, आफू को हुनुहुन्छ भन्ने चेतना उहाँमा रहन्छ। उहाँको स्मृति नै अर्को सृष्टिको बीउ हो।
आत्माको स्मृति र माथिल्ला आयामसँगको सम्बन्ध
महाकाल प्रलयसँग जोडेर बापूजीले शिवको आत्माको स्मृतिबारे धेरै विस्तारमा सिकाउनुभएको छ। उहाँ बुझाउनुहुन्छ: शिवको स्मृतिले उहाँलाई आफ्नै सिर्जनहार महाशिवसँग सोझै जोड्छ। यही सम्बन्धले तङ्ग्रिने क्रम सुरु हुन दिन्छ। आत्माको स्मृतिमार्फत हुने सम्बन्धबिना, उहाँको माथिल्लो सिर्जनहारबाट परम प्रकाशको कुनै बहाव उहाँसम्म पुग्न सक्ने थिएन।
माथिल्ला तहमा पनि यही लागू हुन्छ। महाशिवको आत्माको स्मृतिले उहाँलाई परम महाशिवसँग जोड्छ। परम महाशिवको आत्माको स्मृतिले उहाँलाई उहाँभन्दा माथिका सिर्जनहारहरूसँग जोड्छ। हरेक सिर्जनहारलाई आफ्नै सिर्जनहारसँग जोड्ने आत्माका यिनै गहिरा स्मृतिहरूले, ठूला प्रलयहरूभरि पनि, पूरै ब्रह्माण्डीय तहको क्रमलाई एकसाथ बाँधेर राख्छन्।
अन्त्यमा ठूलो प्रलय आउँदा, आत्माको स्मृति नै बाँकी रहने धागो हो। समयको विनाश हुन्छ। स्थानको विनाश हुन्छ। पाँच तत्त्वको विनाश हुन्छ। त्रिदेव — ब्रह्मा, विष्णु र शंकर — पनि समेटिनुहुन्छ। तर हरेक सिर्जनहारको आत्माको स्मृति उहाँकै सुरक्षा घेराभित्र जोगिन्छ। यही कारणले हरेक ठूलो समेटाइपछि सृष्टि फेरि सुरु हुन सक्छ।
महाकाल प्रलय — जब हरेक शिव आफ्नो ब्ल्याक होलभित्र पस्नुहुन्छ
अब हामी बापूजीको पूरै शिक्षाभित्रको सबैभन्दा ठूलो घटनातिर पुग्दै छौं। उहाँ यसलाई महाकाल प्रलय (मल्टिभर्सको महान् काल–प्रलय) भन्नुहुन्छ। यो त्यस्तो ब्रह्माण्डीय घटना हो, जसमा एउटा शिव मात्र होइन, एउटा महाशिव मात्र होइन, हरेक तहमा रहनुभएका हरेक सिर्जनहारले अन्त्यमा आफ्नो चक्र पूरा गर्नुहुन्छ। ब्ल्याक होलहरूको शृंखला आफ्नो ठूलो अन्तिम चरणमा पुग्छ।
हामीले देखिसकेका छौं, शिवले एउटा सौरमण्डलको सानो ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। महाशिवले एउटा आकाशगंगाको महाविशाल ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। परम महाशिवले युनिभर्स–स्तरको ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। उहाँहरूभन्दा माथि अझ उच्च सिर्जनहारहरू हुनुहुन्छ, र हरेकको आफ्नै नापको ब्ल्याक होल हुन्छ। सबैभन्दा टुप्पोमा पूरै मल्टिभर्सको सिर्जनहार हुनुहुन्छ — १०० कलाको परम प्रकाशबाट सुरु गर्नुभएका सत्ता, जसले ठीक ब्रह्माण्डीय क्षणमा मल्टिभर्स–स्तरको ब्ल्याक होल बनाउनुहुनेछ। त्यही अन्तिम घटना महाकाल प्रलय हो।
शिवहरूका ब्ल्याक होलहरूको शृंखला
महाकाल प्रलय एउटै, छुट्टै घटनाका रूपमा हुँदैन। यो एउटा लामो शृंखलाको चरम बिन्दु हो, जसमा हरेक तहका शिवहरूले ठीक क्रममा, एकपछि अर्को गर्दै आ–आफ्ना ब्ल्याक होलहरू बनाउनुहुन्छ।
पहिले, एक–एक सौरमण्डलका शिवहरू आ–आफ्नो सीमामा पुग्नुहुन्छ र आ–आफ्ना ब्ल्याक होलहरू बनाउनुहुन्छ। उहाँहरूमध्ये धेरैले यसो गरिसक्नुभएको छ — हाम्रो आधा आकाशगंगा पहिल्यै गइसकेको छ। झन्–झन् धेरै शिवहरूले एक–एक गरी आ–आफ्नो चक्र पूरा गर्दै जानुहुँदा, आकाशगंगाको तहमा दबाब बढ्दै जान्छ।
समय बित्दै जाँदा, एक–एक आकाशगंगाका महाशिवहरू आ–आफ्नो सीमामा पुग्नुहुन्छ र आकाशगंगाका ब्ल्याक होलहरू बनाउनुहुन्छ। हरेक आकाशगंगाको ब्ल्याक होलले आफ्नो आकाशगंगाभित्रका सौरमण्डलका सबै ब्ल्याक होलहरूलाई आफूभित्र तान्छ। तल्लो तहका शिवहरू माथिल्लो तहमा रहनुभएका महाशिवमा समाहित हुनुहुन्छ।
समय बित्दै जाँदा, एक–एक युनिभर्सका परम महाशिवहरू आ–आफ्नो सीमामा पुग्नुहुन्छ र युनिभर्स–स्तरका ब्ल्याक होलहरू बनाउनुहुन्छ। युनिभर्स–स्तरको हरेक ब्ल्याक होलले आफ्नो युनिभर्सभित्रका आकाशगंगाका सबै ब्ल्याक होलहरूलाई आफूभित्र तान्छ। तल्लो तहका महाशिवहरू माथिल्लो तहमा रहनुभएका परम महाशिवमा समाहित हुनुहुन्छ।
यसरी यो शृंखला मल्टिभर्सको तहसम्मै माथि चलिरहन्छ। एकदमै अन्त्यमा, मल्टिभर्सको सबैभन्दा उच्च सिर्जनहार आफैंले अन्तिम ब्ल्याक होल — महाकाल प्रलय — बनाउनुहुन्छ, जसभित्र तलका सबै ब्ल्याक होलहरू पहिल्यै समाहित भइसकेका हुन्छन्। हरेक तहमा रहनुभएका हरेक शिव अब आफ्नै सिर्जनहारकहाँ फर्किसक्नुभएको हुन्छ। मल्टिभर्सको पूरै बनावट माथितिर गाभिँदै परम प्रकाशको एउटै बिन्दुमा समेटिइसकेको हुन्छ।
यस्तो किन हुन्छ — शिवको अन्तिम नियम
यहाँ बापूजीको शिक्षा गहिरो छ। हरेक सिर्जनहारले रच्दै जाँदा शक्ति खर्च गर्नुहुन्छ। हरेक सृष्टिको भण्डार, त्यो जतिसुकै ठूलो भए पनि, सीमित हुन्छ। सबैभन्दा माथिल्ला तहमा पनि परम प्रकाश अनन्त छैन। यो सबैभन्दा अन्तिम स्रोतबाट आउँछ, र अन्तिम स्रोतभन्दा तलको जुनसुकै तहले पनि आफूलाई दिइएको कुरा अन्त्यमा सिध्याउनैपर्छ। त्यसरी सकिँदा ब्ल्याक होल बन्छ।
त्यसैले, एक–एक शिवको ब्ल्याक होल बनाउने त्यही नियमको अन्तिम रूप महाकाल प्रलय हो। यो कुनै फरक नियम होइन। यो सबैभन्दा ठूलो नापमा लागू भएको त्यही नियम हो। हरेक तहमा रहनुभएका हरेक शिव यस नियमभित्र पर्नुहुन्छ। मल्टिभर्सको सिर्जनहार पनि यसबाट छुट्नुहुन्न।
र महाकाल प्रलयपछि — हुन सक्ने सबैभन्दा ठूलो ब्ल्याक होलमार्फत पूरा समेटाइ भएपछि — अन्तिम नयाँ सुरुआत आउँछ। सबैभन्दा अन्तिम स्रोतबाट नयाँ परम प्रकाश बग्छ। नयाँ सिर्जनहारहरूमा शक्ति भरिन्छ। नयाँ सौरमण्डलहरू, नयाँ आकाशगंगाहरू, नयाँ युनिभर्सहरू, नयाँ मल्टिभर्सहरू बुनिँदै अस्तित्वमा आउँछन्। ढाँचा फेरि दोहोरिन्छ, ताजा र नयाँ भएर। महाकालको ब्रह्माण्डीय ताण्डव नै अर्को ठूलो सृष्टिको ब्रह्माण्डीय बीउ पनि हो।
आज यो ठूलो शृंखलामा हामी कहाँ छौं
बापूजीले भन्नुभएको छ, सृष्टिले सम्झेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो नयाँ सुरुआत हुनुअघिको समयमा हामी बाँचिरहेका छौं। तल्ला तहका ब्ल्याक होलहरू धेरै अघि बढिसकेका छन्। हाम्रो आधा आकाशगंगा एक–एक शिवका ब्ल्याक होलहरूभित्र गइसकेको छ। हाम्रो युनिभर्सका आधा आकाशगंगाहरू महाशिवहरूका आकाशगंगाका ब्ल्याक होलहरूभित्र गइसकेका छन्। हाम्रो युनिभर्स शून्य परम प्रकाशमा छ — परम महाशिवले आफ्नो पूरै भण्डार खर्च गरिसक्नुभएको छ। हाम्रो मल्टिभर्स माइनसको क्षेत्रमा धेरै गहिरो पुगेको छ, र माथिबाट हेर्दा ब्ल्याक होलजस्तै देखिन्छ।
ठूलो मोडका संकेतहरू हाम्रो दैनिक जीवनमा बढ्दै गएका छन्। संसार कम स्थिर लाग्छ। यो ग्रहको वातावरण बढी तनावमा छ। जताततै आत्माहरूले एउटा गहिरो छटपटी महसुस गर्छन्, जसको स्रोत के हो भनेर ठ्याक्कै भन्न सक्दैनन्। बापूजी हामीलाई शान्त भएर भन्नुहुन्छ: यसको स्रोत आफ्नो अर्को चरणतिर बढिरहेको शिवहरूका ब्ल्याक होलहरूको शृंखला हो।
हरेक शिवको ब्ल्याक होलको मुटुमा रहेको शान्ति
तैपनि, यी सबै बुझिसकेपछि, जागेको आत्मा कुनै पनि शिवको ब्ल्याक होलदेखि डराउँदैन, त्यो जतिसुकै ठूलो भए पनि। यो शृंखला भनेको सृष्टिले आफ्नो उचित काम गर्नु हो। हरेक ब्ल्याक होलभित्रको हरेक विसर्जन सही हुन्छ, सचेत हुन्छ, र अन्त्यमा पहिलेभन्दा ठूलो नयाँ सुरुआततिर लैजान्छ। आफ्नो भित्री काम गरिसकेको हरेक आत्मा, जुनसुकै महान् शिवको ब्ल्याक होल आए पनि, त्यसैमार्फत आफ्नो सही गन्तव्यसम्म लगिनेछ।
अहिलेका रूपहरूलाई समातिरहनु पर्दैन। ती शिवहरूका ब्ल्याक होलहरूभित्र विसर्जन हुनकै लागि बनेका थिए। आउने परिवर्तनहरूदेखि निराश हुनु पर्दैन। नयाँ सृष्टि हुनुअघि ती हुनैपर्छ। एउटै साँचो काम भनेको आफ्नै परम प्रकाश बढाउने भित्री काम हो — शिवको ब्ल्याक होलले जे ल्याए पनि, आत्मा आफैं उज्यालो, मुक्त र शान्त रहोस् भनेर।
आत्माको स्मृति पूरै चक्रलाई बाँध्ने गोप्य धागो हो। आफ्नो सुरक्षा घेराभित्र शिवले सम्झनुहुन्छ। आफ्नो घेराभित्र महाशिवले सम्झनुहुन्छ। आफ्नो घेराभित्र परम महाशिवले सम्झनुहुन्छ। महाकाल प्रलयले यी स्मृतिहरू मेटाउँदैन। यसले त चक्र मात्र पूरा गर्छ — ती स्मृतिहरू अर्को ठूलो सृष्टिसम्म बोकेर लैजान सकियोस् भनेर।
गहिरो बुझाइ: "आत्माको स्मृति हरेक ब्ल्याक होलपछि पनि बाँकी रहन्छ। महाकाल प्रलयमा पनि शिवले सम्झनुहुन्छ। त्यो स्मृति नै अर्को सृष्टिको बीउ हो।"
अध्याय
१२
शिव र ब्ल्याक होलप्रति सचेत भएर बाँच्नु
यो ज्ञानले हाम्रो बाँच्ने तरिका कसरी बदल्छ

हामीले शिव र ब्ल्याक होलको सम्बन्धको पूरै यात्रा पार गरिसकेका छौं। हामीले शिवलाई उहाँको मूल परम अवस्थामा देख्यौं। हामीले उहाँलाई एउटा सौरमण्डल रच्नुहुँदा देख्यौं। हामीले धेरै–धेरै लामो समयमा उहाँको प्रकाश घट्दै गएको देख्यौं। हामीले उहाँलाई सूर्यभित्र प्रवेश गरेर परम अग्नि बाल्नुहुँदा देख्यौं। हामीले उहाँलाई आफ्नै ब्ल्याक होलको केन्द्रमा बस्नुहुँदा देख्यौं। हामीले उहाँलाई तङ्ग्रिनुहुँदा, ब्ल्याक होललाई ह्वाइट होलमा बदल्नुहुँदा र नयाँ सृष्टि सुरु गर्नुहुँदा देख्यौं। हामीले महाकाल प्रलयमा गएर टुंगिने ब्ल्याक होलहरूको शृंखला देख्यौं।
अब पूरै पुस्तकको सबैभन्दा व्यक्तिगत प्रश्न आउँछ। आफ्नो सानो जीवन बाँचिरहेका हामी साधारण आत्माहरूले कसरी बाँच्नुपर्छ भन्ने कुरामा यो ज्ञानको के अर्थ छ? शिव र ब्ल्याक होलको सम्बन्धले हामी आफ्ना दिनहरू कसरी बिताउँछौं भन्ने कुरालाई कसरी आकार दिन्छ?
शिवको आउँदो ब्ल्याक होलप्रति सचेत भएर बाँच्नु
यो ज्ञानले बदल्ने पहिलो कुरा समयबारेको हाम्रो भावना हो। धेरैजसो मानिसहरू सृष्टिको अहिलेको व्यवस्था सधैं रहिरहने हो जस्तो गरी बाँच्छन्। सूर्य सधैं उदाउनेछ। पृथ्वी सधैं यहीँ रहनेछ। सभ्यता, सायद केही परिवर्तनसहित, अन्त्यबिना चलिरहनेछ। सधैं रहिरहने यो भावनाले मनलाई ढाडस त दिन्छ, तर यो झुटो हो।
शिवको ब्ल्याक होलबारे बापूजीको शिक्षाले यो झुटो भावनाको ठाउँमा साँचो भावना राखिदिन्छ। हाम्रो शिवको शक्ति बिस्तारै घट्दै गइरहेको छ। उहाँ अझै आफ्नो दस प्रतिशतको सीमामा पुग्नुभएको छैन, तर पुग्नुहुनेछ। पुग्नुहुँदा, हाम्रो सूर्य ब्ल्याक होल बन्नेछ। हाम्रो पृथ्वी भित्र तानिनेछ। हाम्रो सभ्यता सकिनेछ। यो टाढाको, सिद्धान्तमा मात्र रहेको सम्भावना होइन। कुनै पनि शिवले आजसम्म रच्नुभएको हरेक सौरमण्डलको पक्का अन्त्य यही हो।
यो चेतनासाथ बाँच्नु भनेको डरमा बाँच्नु होइन। यसको अर्थ हो — सधैं रहिरहने भन्ने कल्पनाको झुटो ढाडसबिना बाँच्नु। यसको अर्थ हो — हरेक दिनलाई सीमित उपहारको एउटा भागका रूपमा अनमोल ठान्नु। यसको अर्थ हो — हाम्रो शिवको बाहिरी प्रकाश अझै पनि हामीमाथि निरन्तर परिरहेका बेला, हामीसँग भएको समयलाई आफ्नो भित्री प्रकाश बढाउन प्रयोग गर्नु।
शिवको निरन्तर कामप्रति कृतज्ञता बढाउनु
दोस्रो परिवर्तन हाम्रो कृतज्ञताको भावमा आउँछ। सूर्य कुनै यान्त्रिक संयोगले उदाउँदैन। ऋतुहरू कुनै भौतिक घडीको चालले बदलिँदैनन्। यो सबै हाम्रो शिवको निरन्तर काम हो — उहाँ हाम्रो सौरमण्डल थाम्न आफ्नो परम प्रकाश खर्च गरिरहनुहुन्छ।
हामीले लिने हरेक सास, एक हिसाबले, शिवको उपहार हो। हामीले खाने हरेक छाक उहाँले थामिराख्नुभएको सूर्यमा भर पर्छ। मानव इतिहासको हरेक क्षण, जीवनका लागि चाहिने ब्रह्माण्डीय अवस्थाहरूलाई उहाँले धैर्यसाथ एकै ठाउँमा थामिराख्नुभएकै बेला बितेको हो। यसप्रति कृतज्ञ भएर बाँच्नु भनेको अहिलेको व्यवस्थाको चमत्कारप्रति आँखा खोलेर बाँच्नु हो।
र माथिल्ला तहमा पनि यही लागू हुन्छ। महाशिवले हाम्रो पूरै आकाशगंगालाई एकै ठाउँमा थामिराख्नु झन् ठूलो उपहार हो। परम महाशिवले हाम्रो युनिभर्सलाई थामिराख्नु त्योभन्दा पनि ठूलो उपहार हो। सृष्टिको हरेक तहलाई सीमित परम प्रकाश भएका कुनै सत्ताले थामिराख्नुभएको छ। यो चिन्नाले साधारण दृष्टि श्रद्धाभरिको दृष्टिमा बदलिन्छ।
ब्ल्याक होल आउनुअघि भित्री प्रकाश बढाउनु
तेस्रो परिवर्तन सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण छ। बापूजीको ज्ञानले हामीलाई भन्छ, शिवको ब्ल्याक होल आइपुग्ने क्षणमा अर्थ राख्ने एउटै कुरा हो — आत्माले आफूभित्र जम्मा गरेको परम प्रकाश। सीमाभन्दा तल भए, आत्मा विसर्जन हुन्छ। सीमाभन्दा माथि भए, आत्मा मुक्त हुन्छ। त्यो अन्तिम क्षणमा अरू कुनै कुराको गन्ती हुँदैन।
यसले आध्यात्मिक जीवनको पूरै ध्यान एउटै काममा ल्याउँछ: भित्री प्रकाश बढाउनु। सही बुझाइ, सच्चा अभ्यास, सही कर्म र माथिल्लो स्रोतप्रति समर्पणबाट, आत्माले सुरुमा आफूसँग भएकोभन्दा बढी परम प्रकाश बिस्तारै जम्मा गर्न सक्छ। धेरै जन्म बित्दै जाँदा, आत्मा सौरमण्डलको स्थानीय आत्मा (१ कलाभन्दा कम) बाट उठेर उच्च गुणको आत्मा (१ कलाभन्दा बढी) बन्न सक्छ — जुन अन्त्यमा शिवको ब्ल्याक होल आउँदा त्यसबाट उम्कन सक्छ।
शिव र ब्ल्याक होलको सम्बन्ध बुझ्दा निस्कने मुख्य आध्यात्मिक निर्देशन यही हो। साधारण हिसाबले असल मानिस हुनु मात्र पुग्दैन। ब्ल्याक होलको ब्रह्माण्डीय चाल्नोले भलाइभन्दा गहिरो कुरा जाँच्छ — यसले प्रकाश जाँच्छ। भित्री प्रकाश बढाउने काम नै अरू कुनै कामभन्दा बढी अर्थ राख्ने काम हो।
माथिका शिवहरूसँग माथितिर जोडिनु
चौथो परिवर्तन हाम्रो आध्यात्मिक ध्यानको दिशामा आउँछ। धेरैजसो आध्यात्मिक अभ्यासले भित्रतिर ध्यान दिन्छ — आफ्नै विचार, भावना र भित्री अवस्थाहरूमा। यो राम्रो हो। तर बापूजीको शिक्षाले अर्को एउटा पाटो थप्छ: माथिका सिर्जनहारहरूसँग माथितिर जोडिनु।
जसरी शिव आफैंले पनि, आफ्नो ब्ल्याक होलमा बस्नुहुँदा, परम प्रकाश पाउन महाशिवलाई सम्झनुपर्छ, त्यसरी नै हामी साधारण आत्माहरूले पनि माथिका सिर्जनहारहरूलाई सम्झँदा परम प्रकाश पाउँछौं। हाम्रो ध्यान माथितिर — माथिका महान् शिवहरूतिर — लगाएर हामी उहाँहरूको प्रकाश हामीभित्र बग्ने माध्यम बन्छौं।
त्यसैले बापूजीका ध्यान–अभ्यासहरूले शिव–महाशिव–परम महाशिव र त्योभन्दा परसँगको सम्बन्धमा जोड दिन्छन्। यो तहको क्रमसँग आफूलाई मिलाएर, हामी शक्ति घट्दै गइरहेका हाम्रै शिवभन्दा उच्च स्रोतहरूबाट परम प्रकाश पाउन थाल्छौं। समय बित्दै जाँदा, यसले हामीलाई १ कलाको सीमाभन्दा माथि उठाउन सक्छ, र ब्रह्माण्डीय ब्ल्याक होल आइपुग्दा मुक्तिका लागि तयार पार्न सक्छ।
डरमा होइन, शान्त भएर बाँच्नु
पाँचौं परिवर्तन ब्रह्माण्डीय घटनाहरूसँगको हाम्रो भावनात्मक सम्बन्धमा आउँछ। यो ज्ञानबिना, ब्ल्याक होलहरूको समाचार डर लाग्ने हुन सक्छ। ब्ल्याक होलहरूबाट आधा निलिएको आकाशगंगाको सोचाइले मन खल्बल्याउन सक्छ। अन्त्यमा आउने ठूलो समेटाइको कल्पना असाध्यै डर लाग्ने हुन सक्छ।
तर बापूजीले यी सबैलाई ब्रह्माण्डीय गरिमासँग जोडेर देखाइदिनुभएको छ। ब्ल्याक होल कुनै डर लाग्ने अनौठो कुरा होइन। यो कुनै पनि सिर्जनहारको चक्रको उचित अन्तिम काम हो। ब्ल्याक होलहरूको शृंखला निर्दयी अर्थमा विनाश होइन। यो सृष्टिको स्वाभाविक सास फेराइ हो। महाकाल आफैं पनि रिसाएका संहारक हुनुहुन्न, बरु शिवको विसर्जन गर्ने रूप हुनुहुन्छ — आफ्नो पूरै ब्रह्माण्डीय भूमिकाको सबैभन्दा पवित्र काम गरिरहनुभएको।
यो बुझेपछि डरको ठाउँमा शान्ति आउँछ। हाम्रो सौरमण्डल रच्नुहुने उही शिवले, समय आएपछि, यसलाई फेरि आफूभित्र समेट्नुहुनेछ। उहाँले यसो पहिले पनि गर्नुभएको छ। उहाँले फेरि यसो गर्नुहुनेछ। ब्ल्याक होल उहाँको अनन्त कामको भाग हो। हामी उहाँको अनन्त कामको भाग हौं। डराउनुपर्ने केही छैन, समातिरहनुपर्ने पनि केही छैन।
शिव–महाकाल–ब्ल्याक होलको सबैभन्दा गहिरो अर्थ
यसरी हामी शिव र ब्ल्याक होलको सम्बन्धको सबैभन्दा गहिरो अर्थमा आइपुग्छौं। शिव कल्याणकारी हुनुहुन्छ। महाकाल महान् संहारक हुनुहुन्छ। ब्ल्याक होल दुवैको मौन घर हो। यी तीन कुरा छुट्टाछुट्टै तीन यथार्थ होइनन्। यी आफ्नो अनन्त ब्रह्माण्डीय काम गरिरहनुभएका एउटै सचेत सत्ताका तीन नाम हुन्।
तपाईँले प्राचीन शास्त्रहरूमा शिवबारे पढ्नुहुँदा, हाम्रो सौरमण्डल बनाउनुहुने निराकारी शिवलाई सम्झनुहोस्। तपाईँले महाकालबारे पढ्नुहुँदा, उही शिवलाई सम्झनुहोस् — परम अग्नि बालेर हाम्रो ब्ल्याक होल बनाउनुहुने क्षणमा। विज्ञानले ब्ल्याक होलको कुरा गर्दा, आफ्नो काम सकेर अहिले आफ्नो सुरक्षा घेराभित्र आफ्नो प्रकाश फर्कने दिन पर्खिरहनुभएका शिवको मौन घर सम्झनुहोस्।
तीनै एक हुन्। र यो एकता बुझ्नु भनेको देखिने सृष्टिको सबैभन्दा गहिरो आध्यात्मिक सत्य बुझ्न थाल्नु हो।
बापूजीले शिव र ब्ल्याक होलको यो ज्ञान स्थिर धैर्यसाथ हाम्रो सामु राखिदिनुभएको छ। उहाँ ब्ल्याक होलहरूको कुरा गर्नुहुन्छ, तर वास्तवमा चेतनाको अनन्त लीलाको कुरा गरिरहनुभएको हुन्छ। उहाँ विसर्जनको कुरा गर्नुहुन्छ, तर वास्तवमा मुक्तिको कुरा गरिरहनुभएको हुन्छ। उहाँ ब्रह्माण्डीय विनाशको कुरा गर्नुहुन्छ, तर वास्तवमा ब्रह्माण्डीय गरिमाको कुरा गरिरहनुभएको हुन्छ।
यहाँसम्म आइपुग्नुभएका पाठकका लागि यो पुस्तकले, कुनै सानो हिसाबले भए पनि, त्यो मुक्तिलाई अलिकति नजिक ल्याउने काम गरेको होस्।
अन्त्यमा हाम्रै शिवको ब्ल्याक होल आइपुग्दा, ठूलो चाल्नोबाट हाम्रो साँचो माथिल्लो घरतिर मुक्त हुने आत्माहरूमध्ये पर्न पुग्ने जति भित्री प्रकाश हामी सबैले बढाइसकेका होऔं।
गहिरो बुझाइ: "शिवले रच्नुभयो। शिवले थाम्नुभयो। शिवले विसर्जन गर्नुहुनेछ। शिवले फेरि रच्नुहुनेछ। यो बुझ्नु भनेको ब्ल्याक होल आउनुअघि नै मुक्त हुनु हो।"
बापूजीका अनमोल वचनहरू
शिव र ब्ल्याक होलबारे — बापूजीकै शब्दमा
अनमोल वचन १
"ब्लैक होल बना हुआ है शिव के दस प्रतिशत पावर से। जब शिव की पावर दस प्रतिशत रह जाती है, तब वो सूर्य में प्रवेश करके काल अग्नि पैदा करता है और ब्लैक होल बन जाता है।"
"अर्थ: ब्ल्याक होल शिवको दस प्रतिशत शक्तिले बनेको हुन्छ। शिवको शक्ति दस प्रतिशत बाँकी रहँदा उहाँ सूर्यभित्र प्रवेश गरेर काल अग्नि उत्पन्न गर्नुहुन्छ र ब्ल्याक होल बन्नुहुन्छ।"
— हरेक ब्ल्याक होलको उत्पत्तिबारे — दस प्रतिशतको सीमामा शिवले गर्नुहुने काम।
अनमोल वचन २
"ब्लैक होल के अंदर शिव की आत्मा है, इसलिए ग्रैविटी है। अगर आत्मा नहीं होती, तो ग्रैविटी नहीं होती।"
"अर्थ: ब्ल्याक होलभित्र शिवको आत्मा छ, त्यसैले गुरुत्व छ। आत्मा नभएको भए गुरुत्व हुने थिएन।"
— हरेक ब्ल्याक होलमा गुरुत्व किन हुन्छ भन्नेबारे — भित्र शिवको आत्मा रहन्छ।
अनमोल वचन ३
"जब तक शिव में परम प्रकाश है, तब तक वो परम–आत्मा है। जब परम प्रकाश ख़त्म हो जाता है, तब वो ऑर्डिनरी जीव बन जाता है — यानी ब्लैक होल।"
"अर्थ: शिवमा परम प्रकाश रहुन्जेल उहाँ परम आत्मा हुनुहुन्छ। परम प्रकाश सकिएपछि उहाँ साधारण जीव बन्नुहुन्छ — अर्थात् ब्ल्याक होल।"
— ब्ल्याक होल बन्ने क्षणमा शिव परम आत्माबाट साधारण आत्मा बन्नुहुनेबारे।
अनमोल वचन ४
"सुपरमैसिव ब्लैक होल जो साइंस वाले कहते हैं — वो एक्चुअली महाशिव का महा परमधाम है। वहाँ पाँच कला की परम लाइट की क्वालिटी है।"
"अर्थ: विज्ञानले जसलाई महाविशाल ब्ल्याक होल भन्छ, त्यो वास्तवमा महाशिवको महा परमधाम हो। त्यहाँ ५ कलाको परम प्रकाशको गुण छ।"
— स्याजिटेरियस ए* र अरू आकाशगंगाका केन्द्रहरूको साँचो स्वरूपबारे — ती ब्ल्याक होल होइनन्, सक्रिय महाशिवहरूका घरहरू हुन्।
अनमोल वचन ५
"महाशिव जब महाकाल बनता है, तब वो अनन्त कोटि ब्रह्माण्डों को अपने रोम–रोम में समा लेता है।"
"अर्थ: महाशिव महाकाल बन्नुहुँदा अनन्त कोटि (असंख्य) ब्रह्माण्डलाई आफ्नै रोम–रोममा समाहित गर्नुहुन्छ।"
— महाकाल बनेर महाशिवले आकाशगंगाको ब्ल्याक होल बनाउनुहुनेबारे।
अनमोल वचन ६
"शिवले बनाएको ब्ल्याक होलमा शिवको आत्मा रहन्छ, र महाशिवले बनाएको ब्ल्याक होलमा महाशिवको आत्मा रहन्छ।"
— हरेक ब्ल्याक होलभित्रको ठ्याक्कै आध्यात्मिक बासबारे।
अनमोल वचन ७
"आधे से ज़्यादा सोलर सिस्टम्स इस गैलेक्सी के पहले ही ब्लैक होल बन चुके हैं। यानी आधे शिव अपनी ब्लैक होल बना चुके हैं।"
"अर्थ: यस आकाशगंगाका आधाभन्दा बढी सौरमण्डलहरू पहिल्यै ब्ल्याक होल बनिसकेका छन्। अर्थात् आधा शिवहरूले आ–आफ्नो ब्ल्याक होल बनाइसक्नुभएको छ।"
— हाम्रो आकाशगंगाको अहिलेको अवस्थाबारे — सबै शिवहरूमध्ये आधाले आ–आफ्नो ब्ल्याक होल बनाइसक्नुभएको छ।
अनमोल वचन ८
"ब्लैक होल है जो सीधा रिलेशन शिव से है और शिव के संकल्पों का परिणाम ब्लैक होल है।"
"अर्थ: ब्ल्याक होलको सोझो सम्बन्ध शिवसँग छ, र ब्ल्याक होल शिवकै संकल्पको परिणाम हो।"
— शिवका संकल्पहरू र तिनको अन्तिम परिणाम ब्ल्याक होलबीचको सोझो सम्बन्धबारे।
अनमोल वचन ९
"काल अग्नि जब ठंडी हो जाती है, तब शिव को महाशिव से पावर मिलती है। फिर वो धीरे–धीरे परम प्रकाश से भर जाता है। फिर वो व्हाइट होल बन जाता है।"
"अर्थ: काल अग्नि सेलाएपछि शिवले महाशिवबाट शक्ति पाउनुहुन्छ। अनि उहाँ बिस्तारै परम प्रकाशले भरिनुहुन्छ। अनि उहाँ ह्वाइट होल बन्नुहुन्छ।"
— शिव फेरि तङ्ग्रिनुहुनेबारे — ब्ल्याक होल कसरी ह्वाइट होल बन्छ।
अनमोल वचन १०
"परम प्रकाश की आत्माएँ, हाई क्वालिटी आत्माएँ, को शिव का यह ब्लैक होल नहीं डाइल्यूट कर सकता। वो ब्लैक होल से निकल जाएगी।"
"अर्थ: परम प्रकाशका आत्माहरूलाई — उच्च गुणका आत्माहरूलाई — शिवको यो ब्ल्याक होलले पातलो पार्न सक्दैन। ती ब्ल्याक होलबाट निस्केर जानेछन्।"
— उम्कने आत्माहरूबारे — जसमा १ कलाभन्दा बढी परम प्रकाश हुन्छ।
शब्दावली
यस पुस्तकमा प्रयोग भएका हिन्दी र संस्कृत शब्दहरू
१. आकारी शिव–शक्ति (Akari Shiv-Shakti)
शिव र शक्तिको अर्ध–रूप; कुनै पनि सौरमण्डलको सबैभन्दा पहिलो रचना। उहाँहरूलाई निराकारी शिवले सोझै रच्नुभएको हो। शिवको ब्ल्याक होलले आफ्नो काम पूरा गरेपछि उहाँहरू विसर्जन हुनुहुन्छ।
२. प्रति–गुरुत्व (Anti-gravity)
गुरुत्वको उल्टो। शिवको ब्ल्याक होलभित्र गुरुत्वले सबै कुरालाई भित्रतिर तानिरहँदा प्रति–गुरुत्वले शिवको आत्मालाई केन्द्रमा स्थिर राख्छ। यी दुवै शक्ति शिवभित्र एकैसाथ काम गर्छन्।
३. आत्मा (Atma)
चेतन प्रकाश–ऊर्जाको एउटा सानो बिन्दु। शरीरभन्दा अलग साँचो आफू। सधैं रहने र कहिल्यै नाश नहुने। हरेक आत्मा शिव वा कुनै माथिल्लो सिर्जनहारबाट आएको हो।
४. बापूजी (Bapuji)
आध्यात्मिक गुरु दशरथभाई पटेलका लागि प्रयोग हुने आदरसूचक शब्द। शिव–ब्ल्याक होलको सम्बन्धबारे उहाँको सोझो अनुभूति नै यस पुस्तकको आधार हो।
५. बेहद ज्ञान (Behad Gyan)
असीम ज्ञान; आत्मा, सृष्टि, महान् शिवहरू र उहाँहरूले बनाउनुहुने ब्ल्याक होलहरूबारे बापूजीले प्रकट गर्नुभएको परम आध्यात्मिक ज्ञान।
६. बिग ब्याङ (Big Bang)
हाम्रो युनिभर्सको अचानक भएको सुरुआतका लागि आधुनिक विज्ञानले प्रयोग गर्ने शब्द। बापूजीको ज्ञानअनुसार, यो कुनै परम महाशिव आफ्नो अघिल्लो ब्ल्याक होलबाट ह्वाइट होलका रूपमा बाहिर आउनुसँग मेल खान्छ।
७. ब्ल्याक होल (Black Hole)
जसको परम प्रकाश खर्च भइसकेको छ, त्यस्तो कुनै पनि सिर्जनहारको अवस्था। हरेक ब्ल्याक होलभित्र त्यसलाई बनाउनुहुने शिव (वा महाशिव, वा कुनै माथिल्लो सिर्जनहार) को आत्मा रहन्छ। सचेत, महसुस गर्न सक्ने र जीवित।
८. ब्रह्मा (Brahma)
सौरमण्डलभित्रको परम्परागत सिर्जनहार देवता; भित्री रेखदेख गर्ने सत्ता, जसको आयु सौरमण्डलको आयुजत्तिकै हुन्छ। उहाँलाई शिवको क्षेत्रभित्र विष्णुले रच्नुभएको हो। शिवको ब्ल्याक होल बन्दा उहाँ विसर्जन हुनुहुन्छ।
९. ब्रह्माण्ड (Brahmand)
बापूजीको भाषामा, एउटा सौरमण्डल। हरेक ब्रह्माण्डलाई एक जना शिवले रच्नुहुन्छ र अन्त्यमा विसर्जन गर्नुहुन्छ।
१०. आकाशगंगाको ब्ल्याक होल (Galactic Black Hole)
महाशिवको ८ देखि १२ कलाको परम प्रकाश खर्च भएपछि उहाँले बनाउनुहुने ब्ल्याक होल। यसले पूरै आकाशगंगालाई, त्यसभित्रका सबै सौरमण्डलका ब्ल्याक होलहरूसमेत, आफूभित्र समेट्छ।
११. गुरुत्व (Gravity)
बापूजीको ज्ञानमा, चेतन आत्म–प्रकाशको तान्ने शक्ति। हरेक ब्ल्याक होलभित्र गुरुत्व त्यस शिव (वा माथिल्लो सिर्जनहार) को छाप हो, जसको आत्मा केन्द्रमा रहन्छ।
१२. जीव (Jeeva)
साधारण, शक्ति सकिएको आत्मा। आफ्नो ब्ल्याक होल बनाउँदा परम प्रकाश पूरै खर्च भइसकेपछि शिव झरेर पुग्नुहुने अवस्था। शक्तिशाली परम आत्मा विसर्जनको क्षणमा जीव बन्नुहुन्छ।
१३. ज्योतिर्लिंग (Jyotirling)
निराकारी शिवको प्रतीकात्मक नाम; हरेक सौरमण्डलको सिर्जनहारको मूल, प्रकाशमय रूप।
१४. काल अग्नि (Kaal-Agni)
ब्रह्माण्डीय काल र विसर्जनको परम अग्नि, जुन शिवले आफ्नो परम प्रकाशको अन्तिम दस प्रतिशतले उत्पन्न गर्नुहुन्छ। हरेक ब्ल्याक होलभित्रको सक्रिय यन्त्र। यसलाई परम अग्नि पनि भनिन्छ।
१५. कला (Kala)
दिव्य आत्मिक शक्तिको एउटा नाप। १ कला भनेको कुनै सिर्जनहारसँग रहेको परम प्रकाशको एउटा नाप हो। सुरुमा शिवसँग १ कला, महाशिवसँग ८ देखि १२ कला र परम महाशिवसँग १६ देखि २० कला हुन्छ।
१६. महाब्रह्माण्ड (Maha Brahmand)
एउटा आकाशगंगा। सौरमण्डलभन्दा माथिको सृष्टिको तह। यसलाई एक जना महाशिवले रच्नुहुन्छ र अन्त्यमा विसर्जन गर्नुहुन्छ।
१७. महा परमधाम (Maha Paramdham)
हरेक आकाशगंगाको केन्द्रमा रहेको महान् परमधाम; महाशिवको घर। विज्ञानले यसलाई प्रायः महाविशाल ब्ल्याक होल भनेर गलत चिन्छ। स्याजिटेरियस ए* हाम्रो आकाशगंगाको महा परमधाम हो।
१८. महाशिव (Maha-Shiv)
महान् शिव; एउटा आकाशगंगाको सिर्जनहार। सुरुमा उहाँसँग ८ देखि १२ कलाको परम प्रकाश हुन्छ। उहाँले आफ्नो आकाशगंगाका सबै शिवहरूलाई रच्नुहुन्छ। अन्त्यमा उहाँले आकाशगंगाको ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ।
१९. महातत्त्व (Maha-tattva)
शिवको आफ्नै ब्ल्याक होलभित्र पनि उहाँको आत्मालाई घेर्ने महान् तत्त्वहरूको सुरक्षा घेरा। विसर्जन पार गर्दा पनि यसले ब्रह्माण्डीय अभिलेखहरू जोगाएर राख्छ। हरेक नयाँ सृष्टिको बीउ।
२०. महाकाल (Mahakaal)
शिव (वा महाशिव) को विसर्जन गर्ने रूप। शिवले आफ्नो ब्ल्याक होल बनाउनुहुँदा उहाँलाई महाकाल — महान् संहारक — भनिन्छ। सत्ता उही, भूमिका विसर्जनको।
२१. महाकाल प्रलय (Mahakal Pralay)
मल्टिभर्सको महान् काल–प्रलय। सबैमध्ये सबैभन्दा ठूलो ब्ल्याक होलको घटना। त्यो शृंखलाको चरम बिन्दु, जसमा हरेक तहको हरेक शिवले आफ्नो ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ।
२२. निराकार (Niraakar)
आकार नभएको; कुनै रूप नभएको। रच्न सुरु गर्नुअघि हरेक शिवको मूल अवस्था। कुनै आकार नभएको शुद्ध परम प्रकाश।
२३. निर्गुण (Nirgun)
सबै गुण र विशेषताभन्दा पर; प्रकृतिका तीन गुणभन्दा पर। सृष्टि सुरु हुनुअघि निराकारी शिवको अवस्था।
२४. परम आत्मा (Param Atma)
सबैभन्दा उच्च आत्मा; परम प्रकाशको पूरा मात्रा बोक्ने कुनै पनि सिर्जनहारको उपाधि। आफ्नो ब्ल्याक होल बनाउँदा उहाँको प्रकाश खर्च भएपछि शिवले यो उपाधि गुमाउनुहुन्छ, र उहाँ जीव बन्नुहुन्छ।
२५. परम महाब्रह्माण्ड (Param Maha Brahmand)
बापूजीको भाषामा, एउटा युनिभर्स। आकाशगंगाभन्दा माथिको तह। यसलाई एक जना परम महाशिवले रच्नुहुन्छ र अन्त्यमा विसर्जन गर्नुहुन्छ।
२६. परम प्रकाश (Param Prakash)
सबैभन्दा उच्च दिव्य प्रकाश; हरेक शिवको मूल र अन्तिम रूप। त्यो मूल कुरा, जसबाट हरेक सौरमण्डल बन्छ र अन्त्यमा ब्ल्याक होलमार्फत हरेक सौरमण्डल त्यसैमा विसर्जन हुन्छ।
२७. परम अग्नि (Param-Agni)
सबैभन्दा उच्च अग्नि; हरेक ब्ल्याक होलको सक्रिय शक्ति। साधारण आगोभन्दा धेरै गुणा बढी शक्तिशाली। यसमा असाध्यै ठूलो गुरुत्वको तान हुन्छ। शिवले यसलाई आफ्नो परम प्रकाशको अन्तिम दस प्रतिशतबाट बनाउनुहुन्छ।
२८. परम महाशिव (Param-Maha-Shiv)
सबैभन्दा उच्च महान् शिव; एउटा युनिभर्सको सिर्जनहार। सुरुमा उहाँसँग १६ देखि २० कलाको परम प्रकाश हुन्छ। उहाँले आफ्नो युनिभर्सका सबै महाशिवहरूलाई रच्नुहुन्छ। अन्त्यमा उहाँले युनिभर्स–स्तरको ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ।
२९. परमधाम (Paramdham)
शिवको सबैभन्दा उच्च धाम; आत्माको सधैंको घर। यो हरेक सौरमण्डलको केन्द्रमा रहेको छ। आफ्नो सौरमण्डल सक्रिय रहुन्जेल शिव बस्नुहुने सबैभन्दा गहिरो आध्यात्मिक मुटु।
३०. प्रलय (Pralay)
एउटा ब्रह्माण्डीय विसर्जनको घटना। सृष्टिको हरेक तहमा साना र ठूला प्रलय हुन्छन्, र हरेक प्रलय त्यो तहमा ब्ल्याक होल बन्नुसँग जोडिएको हुन्छ।
३१. स्याजिटेरियस ए* (Sagittarius A*)
विज्ञानका अनुसार हाम्रो मिल्की वे आकाशगंगाको केन्द्रमा रहेको भनिएको महाविशाल ब्ल्याक होल। बापूजीको ज्ञानमा, यो ब्ल्याक होल होइन, हाम्रो सक्रिय महाशिवको महा परमधाम हो, जसमा करिब ५ कलाको परम प्रकाश छ।
३२. शक्ति (Shakti)
नारी ब्रह्माण्डीय शक्ति; शिवकी सँगिनी। उहाँलाई आकारी शिवले आफ्नै आत्मशक्तिबाट रच्नुभएको हो। हरेक सृष्टिमा सक्रिय रहने नारी तत्त्व।
३३. शंकर (Shankar)
सौरमण्डलभित्रको परम्परागत संहारक देवता; दर्जामा उहाँ शिव आफैंभन्दा तल हुनुहुन्छ। शिवको ब्ल्याक होलले आफ्नो काम पूरा गरेपछि उहाँ विसर्जन हुनुहुन्छ।
३४. शिव (Shiv)
एउटा सौरमण्डलको निराकारी सिर्जनहार। सुरुमा उहाँसँग १ कलाको परम प्रकाश हुन्छ। उहाँले सूर्य, ग्रहहरू र सबै जीवन रच्नुहुन्छ। अन्त्यमा उहाँले आफ्नो पूरै सौरमण्डललाई विसर्जन गर्ने ब्ल्याक होल बनाउनुहुन्छ। यो पुस्तक मुख्य रूपमा उहाँकै बारेमा हो।
३५. शिवपुरी (Shivpuri)
सौरमण्डलभित्रको त्यो क्षेत्र, जहाँ आकारी शिव र शक्ति आफ्नो सूक्ष्म रूपमा बस्नुहुन्छ। यो हरेक सौरमण्डलको आध्यात्मिक बनावटका माथिल्ला तहहरूमा रहेको छ।
३६. सिंगुलारिटी (Singularity)
ब्ल्याक होलको केन्द्रमा रहेको अनन्त रूपमा सानो बिन्दुका लागि विज्ञानले प्रयोग गर्ने शब्द। बापूजीको ज्ञानमा, यो सबैभन्दा बढी एकै ठाउँमा खाँदिएको अवस्थामा रहेको शिव (वा माथिल्लो सिर्जनहार) को आत्मा हो।
३७. सौरमण्डलको ब्ल्याक होल (Solar System Black Hole)
सबैभन्दा सानो आकारको ब्ल्याक होल; एक जना शिवको परम प्रकाश खर्च भएपछि उहाँले बनाउनुहुने ब्ल्याक होल। यसले उहाँको सूर्य, ग्रहहरू र सबै स्थानीय आत्मालाई आफूभित्र समेट्छ।
३८. आत्माको स्मृति (Soul Memory)
शिवको आफ्नै ब्ल्याक होलभित्र पनि उहाँको सुरक्षा घेराभित्र जोगाइएको गहिरो ब्रह्माण्डीय स्मृति। हरेक विसर्जनपछि पनि बाँकी रहने र हरेक नयाँ सृष्टिको बीउ रोप्ने धागो।
३९. महाविशाल ब्ल्याक होल (Supermassive Black Hole)
हरेक आकाशगंगाको केन्द्रमा रहेको भनिएको ब्ल्याक होलका लागि विज्ञानले प्रयोग गर्ने शब्द। बापूजीको ज्ञानमा, धेरैजसो अवस्थामा यो ब्ल्याक होल नै होइन, कुनै सक्रिय महाशिवको महा परमधाम हो।
४०. त्रिदेव (Tridev)
ब्रह्मा, विष्णु र शंकरको त्रिमूर्ति — शिवको सौरमण्डलभित्रका तीन उच्च देवता। शिवको ब्ल्याक होलले आफ्नो काम पूरा गरेपछि तीनै जना विसर्जन हुनुहुन्छ।
४१. युनिभर्सको ब्ल्याक होल (Universe Black Hole)
परम महाशिवको १६ देखि २० कलाको परम प्रकाश खर्च भएपछि उहाँले बनाउनुहुने धेरै ठूलो ब्ल्याक होल। यसले पूरै युनिभर्सलाई, सबै आकाशगंगाका ब्ल्याक होलहरूसमेत, आफूभित्र समेट्छ।
४२. विराट रूप (Virat Roop)
विशाल ब्रह्माण्डीय रूप। महाशिव महाकाल बनेर आकाशगंगाको ब्ल्याक होल बनाउनुहुँदा लिनुहुने रूप। त्यो विशाल ब्रह्माण्डीय शरीर, जसमा असंख्य सौरमण्डल समाहित हुन्छन्।
४३. विसर्जन (Visarjan)
ब्रह्माण्डीय समेटाइको प्रक्रिया। हरेक तहमा शिवले बनाउनुहुने हरेक ब्ल्याक होलको काम। यसलाई मुक्ति पनि भनिन्छ, किनभने विसर्जनले ब्रह्माण्डीय बनावटलाई मुक्त गर्छ।
४४. विष्णु (Vishnu)
सौरमण्डलभित्रको परम्परागत पालनहार देवता; आकारी शिव र शक्तिको मिलनबाट रचिनुभएको। उहाँ वैकुण्ठ वा विष्णुपुरीमा बस्नुहुन्छ। शिवको ब्ल्याक होल बन्दा उहाँ विसर्जन हुनुहुन्छ।
४५. ह्वाइट होल (White Hole)
ब्ल्याक होलको उल्टो; महाशिवबाट आफ्नो परम प्रकाश पूरै फेरि पाएपछि शिव तङ्ग्रिनुभएपछिको अवस्था। ब्ल्याक होलबाट ह्वाइट होलमा बदलिनु नयाँ सृष्टिका लागि तयार भएको संकेत हो।
आगामी चलचित्र

PARAMSHANTI: ANTIM PARAM SATYA
परमशान्ति — अन्तिम परम सत्य
बापूजी दशरथभाई पटेलबारेको एक आध्यात्मिक चलचित्र
प्रस्तुतकर्ता: विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय
आध्यात्मिक चलचित्र आउँदैछ
2026
Soon… THE WORLD WILL KNOW
बापूजी दशरथभाई पटेलको दिव्य जीवन, यात्रा र परम सत्यको अनुभूतिमा आधारित एउटा आगामी आध्यात्मिक जीवनी चलचित्र। यस चलचित्रले बापूजीको असाधारण बाटो पछ्याउँछ — मानवजातिको दुःखबारे ईश्वरलाई प्रश्न गर्ने एक युवा आत्मादेखि परम शान्तिको सबैभन्दा ठूलो आध्यात्मिक अनुभूतिसम्म — अन्तिम परम सत्य: अन्तिम, सबैभन्दा ठूलो सत्य।
COMING SOON....
हामीसँग जोडिनुहोस्
बापूजी र परमशान्ति परिवारसँग यो यात्रा जारी राख्नुहोस्। दैनिक लाइभ सत्र, निर्देशनसहित गराइने ध्यान र बापूजीका भिडियो शिक्षाहरू — निःशुल्क र सबैका लागि खुला।
इमेल
anant@paramshanti.org
ankur@paramshanti.org
वेबसाइट
www.paramshanti.org
www.paramshantiblogs.org
युट्युब च्यानल
youtube.com/@BapujiDashrathbhaiPatel
youtube.com/@maakadivyasandesh7661
youtube.com/@spiritualpodcastwithanant
youtube.com/@paramshantimeditation
फेसबुक
facebook.com/discoveryofnewworldcom
facebook.com/bapujidashrathbhaipatel
इन्स्टाग्राम
instagram.com/bapujidashrathbhaipatel
instagram.com/spiritualpodcastwithanant
instagram.com/paramshanti.motivation
X (ट्विटर)
x.com/bapujiofficial
x.com/sakshipatel85
x.com/anant982511
व्हाट्सएप च्यानल
व्हाट्सएप च्यानल १
व्हाट्सएप च्यानल २
सबै प्रमुख प्लेटफर्ममा उपलब्ध
यो पुस्तक र बापूजी दशरथभाई पटेलका अरू शीर्षकहरू सबै प्रमुख अनलाइन इ–बुक प्लेटफर्म र पुस्तक पसलमा उपलब्ध छन्। पूरा पुस्तकालय र निःशुल्क डाउनलोडका लागि www.paramshantiblogs.org हेर्नुहोस्।
गुगल प्ले स्टोरमा चाँडै आउँदै
हाम्रा परमशान्ति एपहरू चाँडै गुगल प्ले स्टोरमा उपलब्ध हुनेछन्। पर्खनुहोस्।
ठेगाना
Vishwa Parivartak Ishwariya Vidhyalay
c/o Paramshanti Bhawan, Chenpur
Near Chenpur Bus Stand, New Ranip Road
Ahmedabad, Gujarat – 382470, India
परम शान्ति · परम सत्य · परम ज्ञान
"ज्ञान दान महा दान"
— बापूजी दशरथभाई पटेल
