Books
PDF

सम्झनुहोस्, तपाईँ देवता हुनुहुन्छ — the cover

सम्झनुहोस्, तपाईँ देवता हुनुहुन्छ

देह चेतनाबाट दिव्य चेतनासम्म: ३३ कोटि देवी–देवताको महा जागरण

बापूजी दशरथभाई पटेल

२२ अध्यायabout 70 minutes to readNepali

Start readingDownload PDF 4.2 MB

प्रकाशक र अस्वीकरण

प्रकाशक

विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय

अहमदाबाद आश्रमको ठेगाना

Vishwa Parivartak Ishwariya Vidhyalay c/o Paramshanti Bhawan, Chenpur Near Chenpur Bus Stand, New Ranip Road Ahmedabad, Gujarat – 382470

सर्वाधिकार © २०२६ विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय सर्वाधिकार सुरक्षित। अनुमतिबिना यसको कुनै पनि भाग छाप्न वा नक्कल गर्न पाइने छैन।

पहिलो संस्करण — २०२६

अस्वीकरण / सामग्रीको स्रोत

आफैं गरिएको संकलन: यो पुस्तक बापूजी दशरथभाई पटेलका आध्यात्मिक प्रवचनहरूबाट प्रेरित भएर विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालयको परमशान्ति टोलीले आफैं जम्मा गरेको, सम्पादन गरेको र प्रकाशन गरेको हो। कुन कुरा राख्ने, कसरी बुझाउने, कुन शब्द छान्ने र कसरी प्रस्तुत गर्ने — यी सबै कुरा पूरै परमशान्ति टोलीको काम र जिम्मेवारी हो। बापूजीले यो पुस्तक आफैं लेख्नुभएको, जाँच्नुभएको वा स्वीकृत गर्नुभएको छैन, र यसभित्रका कुराहरूको सम्पादकीय, कानुनी वा प्रकाशकीय जिम्मेवारी उहाँको छैन।

AI को प्रयोग: यस पुस्तकको आध्यात्मिक सार AI ले बनाएको होइन। AI उपकरणहरू व्याकरण मिलाउन, कुरा स्पष्ट पार्न र ढाँचा मिलाउन मात्र प्रयोग गरिएका हुन्। सम्पादनको पूरा जिम्मेवारी परमशान्ति टोलीको हो।

कानुनी अस्वीकरण: यी कुराहरू केवल आध्यात्मिक र जानकारीका लागि, असल नियतले बाँडिएका हुन्। यी चिकित्सकीय, कानुनी, आर्थिक वा मनोवैज्ञानिक सल्लाह होइनन्। यसलाई कसरी बुझ्ने र यसअनुसार के गर्ने भन्ने कुराको पूरा जिम्मेवारी पाठक आफैंको हुनेछ। यस पुस्तकको प्रयोगबाट हुने कुनै पनि परिणामका लागि बापूजी, परमशान्ति टोली वा विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय कोही पनि जिम्मेवार हुने छैनन्।

सबै आस्थाप्रति सम्मान: यो पुस्तक केवल आध्यात्मिक उन्नतिका लागि हो। यो कुनै पनि धर्म, आस्था, जात, समुदाय, देश, सरकार, लिङ्ग, वंश, परम्परा, संस्था वा व्यक्ति — जीवित वा बितिसकेका — का विरुद्ध लेखिएको होइन, न त तिनको आलोचना गर्ने वा तिनलाई चोट पुर्‍याउने उद्देश्य नै राख्छ। सबै मार्ग र सबै आस्थाहरूको गहिरो सम्मान गरिन्छ।

कुनै सम्बन्ध छैन: यो पुस्तक विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय (परमशान्ति) ले आफैं प्रकाशित गरेको हो। यो अरू कुनै पनि संस्था वा निकायसँग जोडिएको छैन, तिनको समर्थन पाएको छैन, न त तिनको प्रतिनिधित्व नै गर्छ।

बापूजीको परिचय

बापूजी (पूरा नाम: बापूजी दशरथभाई पटेल, जसलाई युवा पुस्ताले मायाले "दादाजी" पनि भन्छन्) को जन्म सन् १९५६ मा गुजरातको मेहसाणा जिल्लाको अखज नामक सानो गाउँमा भएको थियो। तर उहाँको बाल्यकाल मेहसाणा जिल्लाकै अम्बासन नामक अर्को गाउँमा बित्यो।

जीवनको सुरुको कालमा उहाँ धेरै सफल वकिल हुनुहुन्थ्यो। पछि उहाँले आफ्नो जीवन परम आध्यात्मिक सत्यलाई आफैं अनुभव गर्न र मानिसहरूको भलाइका लागि यो दिव्य ज्ञान अगाडि ल्याउनमा लगाउनुभयो। आज यो परम ज्ञान सच्चा साधकहरूका लागि आफ्नो अन्तिम गन्तव्यसम्म पुग्ने बाटो देखाउने बत्ती बनेको छ। पृथ्वीका आत्माहरूलाई आफ्नो मूल घर फर्कने बाटो देखाउने यो परम आध्यात्मिक ज्ञान अहिलेको समयमा आउनु नै सबैभन्दा ठूलो दिव्य शक्तिको आशीर्वाद हो।

धेरै गरिब परिवारमा हुर्केर र कठिन परिस्थितिहरू झेल्दाझेल्दै पनि बापूजीमा यो दुःख र पीडाले भरिएको संसारलाई अझ राम्रो ठाउँ बनाउने गहिरो चाहना थियो। छ वर्षको सानै उमेरमा उहाँले बारम्बार ईश्वरलाई सोध्नुभयो — मानिसहरूको दुःख देखेर पनि ईश्वर किन चुप बस्नुहुन्छ? मानव दुःखको अन्त्य गर्ने यही बलियो चाहनाले नै उहाँलाई जीवनको पछिल्लो चरणमा आध्यात्मिकताको सबैभन्दा माथिल्लो स्तरमा पुर्‍यायो।

बाल्यकालमै बापूजी आफ्नो सुख–सुविधाको वास्ता नगरी घण्टौंसम्म खेतमा एक्लै बस्नुहुन्थ्यो। गरिबीका कारण उहाँ जुत्ता–चप्पलबिना खाली खुट्टा हिँड्नुहुन्थ्यो र प्रायः काँडाले घोचिनुहुन्थ्यो। धेरैपटक उहाँ खेतमा अबेरसम्म बस्नुहुन्थ्यो र घर फर्कने बाटोमा सूक्ष्म जगतका (आँखाले नदेखिने संसारका) जीवहरूसँग भेट हुन्थ्यो। यी अनुभवहरूले सूक्ष्म जगतका आत्माहरूसँग कुरा गर्ने उहाँको रुचि जगाए।

बापूजी सानै उमेरदेखि साहसी हुनुहुन्थ्यो, र यही साहसले उहाँलाई धेरै अप्ठ्याराहरू पार गर्न मद्दत गर्‍यो। चार्टर्ड एकाउन्टेन्सी (CA) को पढाइसँगसँगै उहाँले आफ्नो खर्च चलाउन ट्युसन कक्षाहरू पढाउनुभयो। पछि उहाँले कानुनमा स्नातक (LLB) पूरा गर्नुभयो र अहमदाबादका एक प्रसिद्ध वकिल बन्नुभयो।

सन् १९९७ मा उहाँले दुःख र अव्यवस्थाले भरिएको यस मृत्युलोकलाई अमरत्वको शाश्वत दिव्य संसारमा बदल्ने मिसनका साथ अहमदाबादको चेनपुरमा विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय नामक आध्यात्मिक संस्था खोल्नुभयो। "माँ" भनेर प्रेमले चिनिने श्रीमती सुषमा टण्डनले यस महान् दिव्य मिसनमा बापूजीसँगै काम गर्नुभयो।

यस मिसनलाई पूरा गर्न बापूजीले आफ्नो सबै साधन र सम्पत्ति यही दिव्य उद्देश्यमा लगाएर नथाकी मेहनत गर्नुभयो। त्यस बेला उहाँ आराम नगरी लगातार १८ घण्टासम्म आध्यात्मिक प्रवचन दिनुहुन्थ्यो। यी प्रवचनहरूमा उहाँले दिव्य ज्ञानका सबैभन्दा माथिल्ला तहहरू बुझाउनुभयो — जुन उहाँले अतिचेतन अवस्थामा (साधारण चेतनाभन्दा माथिको अवस्थामा) गहिरो ध्यान र दिव्य दृष्टिबाट आफैं देख्नुभएको र अनुभव गर्नुभएको थियो। यो ज्ञान साधारण मानव मनको कल्पनाभन्दा धेरै पर छ।

बापूजीका शिक्षाहरूमा धेरै विषय समेटिएका छन् — विभिन्न तहका दिव्य सिर्जनहारहरूका प्रकारहरू; हाम्रो सौरमण्डल, आकाशगंगा र युनिभर्स कसरी बने; र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण — मल्टिभर्स र त्यसभन्दा परका सत्यहरूको अलौकिक ज्ञान। उहाँको ज्ञान धेरै गहिरो छ र यो "बेहदका आत्माहरू" भनिने उच्च स्तरका साधकहरूका लागि हो। बापूजीका अनुसार यी बेहदका आत्माहरूले नै यस मृत्युलोकलाई शाश्वत दिव्य लोकमा बदल्ने मुख्य भूमिका खेल्नेछन्।

हाल बापूजी लामो समयसम्म गहिरो ध्यान र समाधिमा लीन रहनुहुन्छ। उहाँ अतिचेतन अवस्थामा आफ्नो अलौकिक मिसनमा लगातार लीन रहनुभएकाले कसैसँग भेट्नुहुन्न।

प्रस्तावना

"ज्ञान दान महा दान"

(ज्ञान बाँड्नु नै सबैभन्दा ठूलो दान हो)

सबैसँग जति सकिन्छ त्यति बाँड्नुहोस्।

— बापूजी दशरथभाई पटेल

यो पुस्तकले एउटा स्पष्ट सन्देश बोकेको छ। यो सन्देश ३३ करोड देवी–देवताका लागि हो — शास्त्रमा भनिएका दिव्य आत्माहरूका लागि।

बापूजी भन्नुहुन्छ, यी आत्माहरू आकाशमा कतै टाढा छैनन्। तीमध्ये धेरैजसोले मानव जन्म लिइसकेका छन्। तीमध्ये धेरै अहिले हाम्रै बीचमा छन्। तर तिनीहरूले आफू को हुन् भन्ने बिर्सिसकेका छन्। तिनीहरू गहिरो निद्रामा सुतिरहेका छन्।

यो पुस्तक "ब्युँझनुहोस्" भन्ने एउटा कोमल पुकार हो। यसले यी आत्माहरू को हुन्, कहाँबाट आए र पृथ्वीमा किन आए भन्ने बुझाउँछ। यसले हामी बाँचिरहेको समयबारे बुझाउँछ। अनि यी आत्माहरूले अब के गर्नुपर्छ भन्ने पनि यसले बुझाउँछ।

यहाँको ज्ञान बापूजी दशरथभाई पटेलका प्रवचनहरूबाट मात्र आएको हो। यसमा केही पनि थपिएको छैन। जुनसुकै पाठकले पनि सजिलै बुझ्न सकोस् भनेर शब्दहरूलाई सरल मात्र बनाइएको हो।

सुरुमै एउटा कुरा स्पष्ट हुनुपर्छ। बापूजी विनाशको भविष्यवाणी गर्ने व्यक्ति हुनुहुन्न। उहाँले सधैं सकारात्मक परिवर्तनकै कुरा गर्नुभएको छ। हामी समयमै ब्युँझेर आउँदो समयलाई शान्तितर्फ मोड्न सकौं भनेर मात्र उहाँ त्यस समयको कुरा गर्नुहुन्छ।

यसलाई शान्त मनले पढ्नुहोस्। यसलाई आफ्नो हृदयमा बस्न दिनुहोस्। यसले भनेको जागरण तपाईँकै हुन सक्छ।

अध्याय

१

३३ करोड देवी–देवता को हुन्?

३३ कोटि देवी–देवताका लागि कोटिको अर्थ करोड हो — संख्या।

हाम्रा शास्त्रले ३३ कोटि देवी–देवताको कुरा गर्छन्। यसको अर्थ के हो?

कोटि शब्दका दुई अर्थ छन्। एउटा अर्थ करोड हो — एउटा संख्या। अर्को अर्थ "प्रकार" वा "किसिम" हो।

बापूजी एउटा कुरा स्पष्ट पार्नुहुन्छ। ३३ कोटि देवी–देवताका लागि कोटिको अर्थ करोड हो — संख्या। यहाँ यसको अर्थ "प्रकार" होइन। तिनीहरू ३३ करोड आत्मा हुन्, अर्थात् ३३,००,००,०००। यसको कारण के हो भने, तिनीहरू महा–महा युनिभर्समा, जसलाई बापूजी G2 भन्नुहुन्छ, ३३ करोड आत्माका रूपमा रचिएका थिए र यहाँ पठाइएका थिए। (G2 भनेको के हो, र सारा सृष्टि कसरी मिलाइएको छ भन्ने कुरा अर्को अध्याय "तिनीहरू कहाँबाट आए" मा बुझाइएको छ।)

"प्रकार" भन्ने अर्थ अर्कै भनाइमा मिल्छ। शास्त्रले अनन्त कोटि ब्रह्माण्ड भन्दा त्यसको अर्थ अनगिन्ती किसिमका ब्रह्माण्ड हुन्छ। तर ३३ करोड देवी–देवताका लागि हामी सोझो संख्या लिन्छौं: ३३ करोड।

यी साधारण आत्मा होइनन्। यी दिव्य आत्मा हुन्। कुनै बेला तिनीहरू माथिल्ला लोकमा बस्थे। तिनीहरूसँग ठूलो शक्ति थियो।

शास्त्रले नाम लिएका देवता

हाम्रा शास्त्रभरि नाम लिइएका देवताहरू यिनै हुन्। तिनीहरूका राजा इन्द्र हुनुहुन्थ्यो। तिनीहरूमध्ये वरुण, जलका स्वामी; अश्विनी कुमार, निको पार्ने दिव्य जुम्ल्याहा; बाह्र आदित्य, सूर्यका फरक–फरक पक्षहरू जनाउने सूर्यका देवता; र एघार रुद्र, शिवका शक्तिशाली रूप, हुनुहुन्थ्यो। तिनीहरूमध्ये दिव्य देवीहरू — ज्ञान दिने सरस्वती र समृद्धि दिने लक्ष्मी — र सूर्य देव (सूर्यका देवता) पनि हुनुहुन्थ्यो। हरेकको कुनै एउटा माथिल्लो लोकसँग नाता थियो, र हरेकलाई आफ्नै खास शक्ति र सृष्टिको व्यवस्थामा छुट्टै भूमिका सुम्पिएको थियो।

पाँच तत्त्वमाथि अधिकार राख्ने देवताहरू पनि थिए — वायु, जल, अग्नि, पृथ्वी र आकाशका देवताहरू। पुरानो समयमा मान्छेहरू तिनका पवित्र मन्त्रहरू जप्दै यज्ञ र हवन गर्थे। यी आध्यात्मिक अभ्यासबाट आत्माले यी दिव्य जीवबाट सूक्ष्म शक्ति र ऊर्जा पाउँथ्यो। तर तिनै देवताहरू अहिले सबै मान्छे बनिसकेका छन्।

तिनीहरू कति तल झरे

तिनीहरूको पतन ठूलो भएको छ। शास्त्रमा भनिएको छ, ३३ करोड देवताका राजा इन्द्र पनि यति तल झर्नुभयो कि नरकको कीराजस्तै बन्नुभयो। आफ्ना पापका कारण उहाँलाई श्राप लाग्यो। तिनीहरूका राजा नै यति तल झर्न सक्नुभयो भने बाँकीको अवस्था कस्तो छ, हामी अनुमान गर्न सक्छौं। त्यसैले अब तिनीहरूलाई ब्युँझाउनुपर्छ।

आज यी दिव्य आत्माहरूमध्ये धेरैजसो मान्छे बनिसकेका छन्। कोही मानव रूपमा छन्, जसलाई बापूजी साकारी भन्नुहुन्छ। कोही सूक्ष्म रूपमा छन्, जसलाई उहाँ आकारी भन्नुहुन्छ। आकारी आत्माहरू पनि पृथ्वीमै यताउता घुम्छन्। अनि तिनीहरूमध्ये धेरैजसो यहीँ भारतमा छन्।

आत्मा निधारमा बस्छ

आत्मा कहाँ छ? बापूजी भन्नुहुन्छ, आत्मा निधारको बीचमा, दुई आँखीभौंको बीचमा रहन्छ। सनातन परम्परामा तिलक लगाइने ठाउँ यही हो। त्यो चिन्ह त्यहाँ लगाइन्छ, किनभने आत्मा — अर्थात् हाम्रो साँचो "म" — त्यहीँ बस्छ।

"३३ कोटि — कोटि माना करोड़, ३३ प्रकार नहीं, ३३ करोड़, वो G2 से आए थे।"

"अर्थ: ३३ कोटि — कोटि भनेको करोड हो; हामी यसलाई ३३ प्रकार भनेर लिँदैनौं। तिनीहरू ३३ करोड हुन्, र तिनीहरू G2 बाट आए।"

— बापूजी

"३३ कोटि देवी–देवता की जो आत्माएँ हैं, वो ज़्यादातर तो मनुष्य बन गईं, और ज़्यादातर भारत में ही हैं।"

"अर्थ: ३३ करोड देवी–देवताका आत्माहरू धेरैजसो मान्छे बनिसकेका छन्, र तीमध्ये धेरैजसो भारतमा छन्।"

— बापूजी

अध्याय

२

तिनीहरू कहाँबाट आए

३३ करोड देवी–देवता G2 बाट तल आए।

यी आत्मालाई बुझ्न हामीले सृष्टिको विशालता हेर्नुपर्छ। यसका लागि बापूजी हामीलाई एउटा सरल संकेत दिनुहुन्छ।

हाम्रो ब्रह्माण्ड एउटा सानो सृष्टि मात्र हो — एउटा सौरमण्डलजस्तै। अनगिन्ती ब्रह्माण्ड मिलेर एउटा आकाशगंगा बन्छ। अनगिन्ती आकाशगंगा मिलेर एउटा युनिभर्स बन्छ। अनि युनिभर्सभन्दा पर विशाल महा युनिभर्सहरू छन् — एउटामाथि अर्को, झन्–झन् माथि।

बापूजीले यी माथिल्ला लोकहरूलाई एउटा सरल क्रममा वर्णन गर्नुहुन्छ — G1, महा युनिभर्स; G2, महा–महा युनिभर्स; अनि G3, G4 हुँदै G17 सम्म। ३३ करोड देवी–देवता G2 बाट तल आए। तिनीहरू तल आएको त्यो घटना १ अर्ब ९८ करोड वर्षअघि भएको थियो; अर्थात् यी देवी–देवता त्यसबेलादेखि नै यस ब्रह्माण्डभित्र बस्दै आएका छन् — १ अर्ब ९८ करोड वर्षदेखि।

तिनीहरूलाई किन पठाइयो

त्यसबेला हाम्रो ब्रह्माण्ड ढलिसकेको थियो — यसका सिर्जनहारको शक्ति निकै घटिसकेको थियो, र यस्तै अवस्थामा तिनीहरूलाई यस लोकमा पठाइयो। त्यो पहिलो परार्ध सकिएर दोस्रो परार्ध सुरु भएको बेला थियो। हाम्रो ब्रह्माण्ड पूरै भत्किएको थियो — टुटेको, शक्तिहीन, सारा बल सकिएको। यो चकनाचुर भएको सृष्टिजस्तो देखिन्थ्यो।

G2 का सिर्जनहारले यो देख्नुभयो। उहाँले मद्दत गर्ने निधो गर्नुभयो। उहाँले ३३ करोड आत्मा रच्नुभयो — हरेकसँग २ कला (आत्मिक शक्तिको नाप) को शक्ति थियो — र हाम्रो ब्रह्माण्डलाई फेरि ठीक पार्न तिनीहरूलाई यसमा पठाउनुभयो।

यी आत्मा सबैभन्दा पहिले निराकार प्रकाशका रूपमा परमधाममा आइपुगे। बिस्तारै तिनीहरूले सूक्ष्म रूप लिए। त्यहाँबाट तिनीहरू तल झरे — पहिले शिवपुरीमा, त्यसपछि विष्णुपुरीमा, त्यसपछि ब्रह्मापुरीमा, र अन्त्यमा स्वर्गलोकमा।

त्यहाँ तिनीहरूले यस ब्रह्माण्डलाई निको पार्न र माथि उठाउन अनगिन्ती आत्मा रच्न थाले। आफैंभित्रबाट तिनीहरूले धेरै रूप निकाले, र तिनीहरूको सृष्टि नरोकिई बढ्दै गयो। १ अर्ब ९८ करोड वर्षभरि तिनीहरूको सृष्टिले मानव जन्म लिँदै आयो।

३३ करोड देवी–देवता G2 बाट आए — १ अर्ब ९८ करोड वर्षअघि
३३ करोड देवी–देवता G2 बाट आए — १ अर्ब ९८ करोड वर्षअघि

देवता भनेको के हो

देवता पाँच स्थूल तत्त्वको शरीरमा बस्दैन। देवताको साँचो रूप तीन तत्त्वले बनेको सूक्ष्म शरीर हो। पुरानो समयमा देवताहरू मान्छेको भेषमा पृथ्वीमा झर्थे — आफ्नो तीन तत्त्वको शरीरलाई पाँच तत्त्वको मानव रूपमा बदलेर — तर आफ्नो कामलाई जतिन्जेल चाहिन्थ्यो, उतिन्जेल मात्र।

तिनीहरू कहिल्यै मान्छेजस्तो गरी जन्मिँदैनथे। तिनीहरूलाई तल ल्याउन एउटै संकल्प पुग्थ्यो। अनि काम सकिनासाथ तिनीहरू एकै क्षणमा स्वर्गलोक फर्किन्थे। हाम्रा शास्त्र यस्ता कथाले भरिएका छन्।

तैपनि देवता पनि शाश्वत हुँदैन। बापूजी सिकाउनुहुन्छ, देवताको पनि तोकिएको आयु हुन्छ — जुन ब्रह्माको एकै दिनभित्र सकिन्छ। अनि ब्रह्माको एक दिन पृथ्वीको ८ अर्ब ६४ करोड वर्ष बराबर हुन्छ। बापूजी सम्झाउनुहुन्छ, शक्ति र लामो आयु हुनु र मुक्ति पाउनु एउटै कुरा होइन।

तिनीहरूको घर फर्कने बाटो

फर्कने बाटो पनि छ। यीमध्ये कुनै आत्माले ज्ञान पाएर शरीर छोड्दा त्यो पृथ्वीको नजिक अलमलिएर बस्दैन। पृथ्वीको वातावरण अनगिन्ती आत्माले भरिभराउ छ भन्ने त्यसले देख्छ, र यहाँ बस्यो भने फेरि जन्म र मृत्युको चक्रमा फसिन्छ भन्ने त्यसलाई थाहा हुन्छ। त्यसैले त्यो माथिल्ला लोकमा उठ्ने — र त्यहीँ रहने — बाटो रोज्छ।

आफ्नो निराकार प्रकाशमा आत्मा असाध्यै शक्तिशाली बन्छ। त्यो एकै क्षणमा हाम्रो ब्रह्माण्डको परमधाममा पुग्छ। त्यहाँ त्यसको चेतना फैलिन्छ, र त्यो अझ माथि, आकाशगंगाको निराकार लोकतर्फ उठ्छ। हरेक पटक माथि उठ्दा त्यसमाथिका मसिना तहहरू एक–एक गर्दै झर्छन्। त्यसको आफ्नै ऊर्जा झन्–झन् धेरै खुल्दै जान्छ। अनि बिस्तारै त्यसले आफ्ना साँचो सिर्जनहारलाई चिन्छ।

शुद्ध आत्माको वरिपरि एउटा निकै मसिनो तह हुन्छ — जसमा आत्माको जन्म–जन्मको पूरा लेखाजोखा रहन्छ। बापूजी यो आवरणलाई "माइट" भन्नुहुन्छ। साँचो ज्ञान उदाउँदा यो लेखाजोखा पूरै मेटिन्छ, र आत्मा स्वतन्त्र भएर उभिन्छ।

"जो ३३ कोटि देवी–देवता हैं, वो G2 से आए — १९८ करोड़ साल पहले।"

"अर्थ: ३३ करोड देवी–देवता G2 बाट आए — १ अर्ब ९८ करोड वर्षअघि।"

— बापूजी

अध्याय

३

सनातन धर्मका दुई कालखण्ड

उहाँ बुझाउनुहुन्छ, वास्तवमा प्राचीन सृष्टि एउटा होइन, दुईवटा छन्।

शास्त्रले आदि सनातन देवी–देवता धर्मको कुरा गर्छन् — देवताहरूको शाश्वत धर्म। बापूजी अझ गहिराइमा जानुहुन्छ। उहाँ बुझाउनुहुन्छ, वास्तवमा प्राचीन सृष्टि एउटा होइन, दुईवटा छन्।

अनादि सृष्टि — यसै ब्रह्माण्डको आफ्नै

पहिलो हो अनादि सनातन देवी–देवता धर्म। यो यसै ब्रह्माण्डको आफ्नै मूल सृष्टि हो। यो धेरै–धेरै पहिले, ब्रह्माको पहिलो परार्धमा बनेको थियो।

यसलाई आदि शक्तिले — यस ब्रह्माण्डको आदिम ऊर्जाले — रच्नुभयो। हरेक ब्रह्माण्डको सृष्टि शिव र शक्तिको मिलनबाट सुरु हुन्छ — आधा पुरुष, आधा नारीको रूप। ब्रह्माबाट पहिला आत्माहरू प्रकट भए। तिनीहरू यस ब्रह्माण्डको तेस्रो लोक, अर्थात् स्वर्गलोकमा देवताका रूपमा बस्थे।

यी देवता आत्माहरूले रच्दै गए। सृष्टिबाट पटक–पटक अझ सृष्टि जन्मियो। तर हरेक पाइलामा तिनीहरूको आत्मिक शक्ति घट्दै गयो। समय बित्दै जाँदा तिनीहरू कमजोर भए। तिनीहरू तल झरे। तिनीहरू जन्म र मृत्युको चक्रमा पसे, र ८४ लाख योनिमा भौंतारिन थाले।

आदि सृष्टि — G2 बाट

दोस्रो हो आदि सनातन देवी–देवता धर्म। यिनीहरू ती ३३ करोड आत्मा हुन्, जो १ अर्ब ९८ करोड वर्षअघि, ब्रह्माको पहिलो परार्ध सकिएर दोस्रो परार्ध सुरु हुने बेलामा, G2 (महा–महा युनिभर्स) बाट आए। पहिलो परार्ध सकिएपछि यो भत्केको ब्रह्माण्डलाई फेरि ठीक पार्न र नयाँ बनाउन तिनीहरूलाई पठाइएको थियो।

यसरी दुवै शाश्वत देवी–देवता आत्मा हुन्। पहिलो यसै ब्रह्माण्डको आफ्नै हो, र दुईमध्ये यो बढी पुरानो हो। दोस्रो यो सृष्टिलाई फेरि ठीक पार्न सघाउन महा–महा युनिभर्स (G2) बाट आयो। समय बित्दै जाँदा दुवैले यसै ब्रह्माण्डमा मानव जन्म लिए, र आज दुवै पृथ्वीमा जन्म र मृत्युको चक्रमा फसेका छन्।

बापूजी भन्नुहुन्छ, बेहद (असीम) को आत्माले मात्र — जोसँग बेहद ज्ञान छ — यो गहिरो सत्य साँच्चै बुझ्न सक्छ। मान्छेको साधारण बुद्धिले यसलाई पूरा बुझ्न सक्दैन।

अध्याय

४

ब्रह्माण्ड कसरी बन्छ र कसरी विसर्जन हुन्छ

जसले सृजन गर्नुहुन्छ, उहाँले नै विसर्जन गर्नुहुन्छ।

हामी कहाँ छौं भन्ने कुरा हामीले बुझौं भनेर बापूजी एउटा पूरै ब्रह्माण्ड कसरी बन्छ र कसरी विसर्जन हुन्छ भन्ने बुझाउनुहुन्छ। यो एउटा विशाल र सुन्दर ढाँचा हो।

एउटा संसार कसरी बन्छ

निराकारबाट रूप प्रकट हुन्छ। निराकारले शिवको रूप लिनुहुन्छ। शिवले शक्तिलाई प्रकट गर्नुहुन्छ। शिव र शक्तिले मिलेर विष्णुलाई प्रकट गर्नुहुन्छ। विष्णुको नाभिबाट ब्रह्मा प्रकट हुनुहुन्छ। सृष्टिको यस लोकमा सबै कुरा संकल्प शक्तिबाट अघि बढ्छ।

त्यसपछि यो ब्रह्माण्डलाई अझ फैलाउन ब्रह्मा रच्नुहुन्छ। संकल्प शक्तिबाट उहाँले सात परम पुरुष प्रकट गर्नुहुन्छ। तिनीहरूबाट सात माथिल्ला लोक बन्छन्। यी माथिल्ला लोकबाट सृष्टि पाइला–पाइला गर्दै तल झर्छ। परम पुरुषबाट जन्मेका आत्माहरूको शक्ति घट्दै जाँदा देवता बन्छन्। देवताबाट आत्माहरू अझ बिग्रँदै स्थूल तत्त्वमा रहने मान्छे बन्छन्। अनि मान्छेबाट कोही झन् तल झरेर असुर बन्छन्।

पृथ्वीको तहभन्दा तल सात तल्ला लोक छन् — तलको संसार, पाताल लोक। जम्मा चौध लोक छन्। यी चौध लोकभन्दा माथि ब्रह्मापुरी, विष्णुपुरी, शिवपुरी, र अन्त्यमा निराकार परमधाम छन्।

यस ब्रह्माण्डमा तीन प्रमुख देवताले समयको चक्र घुमाइराख्नुहुन्छ: ब्रह्मा रच्नुहुन्छ, विष्णु पालना गर्नुहुन्छ, शंकर संहार गर्नुहुन्छ। अनि यी सबैको पछाडि ब्रह्माण्डको आदि शक्ति हुनुहुन्छ, जसले हरेकलाई आफ्नो काममा लगाउनुहुन्छ।

यसले सृष्टिको क्रम पनि धेरै स्पष्ट पार्छ:

निराकार → शिव → शक्ति → विष्णु → ब्रह्मा → सात परम पुरुष → सात माथिल्ला लोक → देवता → मान्छे → असुर → सात तल्ला लोक

समयको चक्र

समय चार युग हुँदै अघि बढ्छ: सत्ययुग, त्रेता, द्वापर र कलियुग। यी चार युग मिलेर एउटा चतुर्युग बन्छ। कलियुग मात्रै ४ लाख ३२ हजार वर्षको हुन्छ, र त्योभन्दा अघिको हरेक युग झन्–झन् लामो हुन्छ। सत्ययुग पूरा शुद्धता र प्रकाशको युग हो। कलियुग आइपुग्दासम्म त्यो प्रकाश निकै घटिसकेको हुन्छ।

हरेक चतुर्युगको अन्त्यमा सानो प्रलय (अर्ध प्रलय) आउँछ। नकारात्मक सृष्टिलाई नष्ट गर्न शंकरले आफ्नो तेस्रो नेत्र खोल्नुहुन्छ। असुरहरू नष्ट हुन्छन्, र असल आत्माहरू नयाँ सत्ययुगमा पुग्छन्।

७१ चतुर्युग मिलेर एउटा मन्वन्तर बन्छ। हरेक मन्वन्तरको अन्त्यमा जल प्रलय आउँछ — शंकरले ल्याउनुहुने ठूलो बाढी। त्यसपछि नयाँ मनु र शतरूपाले फेरि सृष्टि सुरु गर्छन्।

१४ मन्वन्तर मिलेर ब्रह्माको एक दिन बन्छ। त्यो दिनको अन्त्यमा कल्प प्रलय आउँछ। तीन लोक — भूलोक, भुवर्लोक र स्वर्गलोक — सकिन्छन्, र तीसँगै सात तल्ला लोक (पाताल लोक) पनि। त्यसपछि विष्णु सूर्यभित्र पस्नुहुन्छ, र पृथ्वीसमेत जलेर खरानी नहुन्जेल त्यसबाट बाह्र सूर्य बनेर चम्किरहनुहुन्छ। ब्रह्माको नयाँ दिनको बिहानीसँगै सृष्टि फेरि सुरु हुन्छ। पृथ्वी फेरि बन्छ, पानी पर्छ, समुद्रहरू फर्कन्छन्, र सृष्टिको चक्र फेरि एकपटक सुरु हुन्छ।

ब्रह्माण्डको आयु

ब्रह्मा यस्तै सय वर्ष बाँच्नुहुन्छ। त्यो नै एउटा ब्रह्माण्डको — एउटा सौरमण्डलको — पूरा आयु हो। ब्रह्माको एउटा पूरा दिन र रात मिलेर पृथ्वीको ८ अर्ब ६४ करोड मानव वर्ष हुन्छ। यो नापले हेर्दा ब्रह्माको सय वर्षको आयु मान्छेको अनुभवभन्दा यति धेरै पर पुग्छ कि मान्छेको बुद्धिका लागि त्यसलाई बुझ्नै लगभग असम्भव हुन्छ।

ती सय वर्ष सकिँदासम्म निराकार परम सत्ताले संसार चलाउन आफ्नो लगभग सबै शक्ति खर्च गरिसक्नुभएको हुन्छ। बाँकी रहेको थोरै शक्तिले उहाँ सूर्यभित्र पस्नुहुन्छ र काल अग्नि बनाउनुहुन्छ। उहाँले कुनै बेला आफैं रच्नुभएको त्यही ब्रह्माण्डलाई विसर्जन गर्नुहुन्छ। जसले सृजन गर्नुहुन्छ, उहाँले नै विसर्जन गर्नुहुन्छ।

माथि, झन् माथि

अनि यो त एउटा ब्रह्माण्ड मात्र हो। हाम्रो आकाशगंगामा अर्बौं ब्रह्माण्ड छन्। एउटा ब्रह्माण्ड बनाउनुहुनेभन्दा माथि महाशिव — महाब्रह्म — हुनुहुन्छ। एउटै संकल्पमा उहाँ अनगिन्ती शिव, अनगिन्ती ब्रह्माण्ड — एउटा पूरै आकाशगंगा — बनाउनुहुन्छ। आकाशगंगाभन्दा माथि युनिभर्स छ, त्यसभन्दा माथि महा युनिभर्स, त्यसभन्दा माथि मल्टिभर्स। हरेक माथिल्लो लोकमा झन् धेरै कला, झन् धेरै शक्ति हुन्छ। अनि तिनको समय सकिँदा महाकाल अर्थात् महाशिवले अनगिन्ती ब्रह्माण्ड अर्थात् शिवलाई आफूभित्रै फर्काएर लिनुहुन्छ।

बापूजी भन्नुहुन्छ, भगवान् कृष्णमा १६ कला थिए — पूरा र निर्दोष; उहाँमा हिंसाको लेस पनि कहिल्यै देखिएन। बेहद ज्ञान भएकाहरू राम र कृष्णलाई बेहदका पिता — सर्वशक्तिमान (Almighty Authority), असीम — को अवतार भन्छन्।

मल्टिभर्सका पहिला आत्माहरू

एउटा पूरै मल्टिभर्स पहिलो पटक रचिँदा त्यसका सिर्जनहारले पूरा शक्तिसहित पहिलो आत्मा प्रकट गर्नुहुन्छ। त्यो पहिलो, सबैभन्दा शक्तिशाली आत्माबाट तीन परम आत्मा निस्कन्छन् — ब्रह्मा, विष्णु र शंकरजस्तै, तर मल्टिभर्सको तहमा। यी तीन परम आत्माबाट अरू नौ परम आत्मा निस्कन्छन्। यी पहिला नौ परम आत्मालाई नवरत्न — सृष्टिका नौ रत्न — भनिन्छ। तिनीहरू असाध्यै शक्तिशाली हुन्छन्, किनभने सिर्जनहारसँग अझै पूरा, नघटेको शक्ति हुँदा नै तिनीहरू बनेका थिए। त्यसपछि ती नौले अरू सत्ताइस बनाउँछन्, र यी सत्ताइस प्रमुख आत्माले मल्टिभर्सको सीमा नै बनाउँछन्। यो सीमाभित्र सृष्टि बढ्दै, बढ्दै जान्छ।

पवित्र संख्या — ३३ करोड

एउटा पवित्र संख्या छ, जुन सृष्टिभरि पटक–पटक आउँछ — ३३ करोड। सृष्टिको निकै माथिल्लो तहमा ३३ करोड महाशिव र ३३ करोड महाशक्ति प्रकट गरिएका थिए। दुवैलाई मिलाएर आदि अनादि महादेव र महादेवी भनिन्छ — महान् देवता र महान् देवी। तिनीहरूको शक्तिबाट ठूला–ठूला आकाशगंगा बने, र हरेक आकाशगंगा लाखौं प्रकाश वर्षसम्म फैलिएको छ। माथिल्ला महा युनिभर्समा पनि ३३ करोड महाशक्तिले सारा सृष्टिको रेखदेख गर्छन् र त्यसलाई टिकाइराख्छन्।

यो भिन्नताले सृष्टिको विशाल बनावट स्पष्ट पार्छ। यस पुस्तकमा वर्णन गरिएका ३३ करोड देवी–देवता G2 बाट हाम्रो ब्रह्माण्डमा आएका आत्मा हुन्। तिनीहरू यो ब्रह्माण्डलाई फेरि ठीक पार्ने र नयाँ बनाउने उद्देश्यले पृथ्वीमा झरे। अर्का ३३ करोड — महादेव र महादेवी — सृष्टिका धेरै माथिल्ला लोकहरूमा पर्छन्।

संख्या एउटै हो, तर आत्माहरू अस्तित्वका फरक–फरक तहहरूमा पर्छन् र तिनीहरूसँग फरक–फरक मात्राको शक्ति छ। यसरी ३३ करोड देवताको कुरा मल्टिभर्सभित्र सृष्टिको माथिदेखि तलसम्मको क्रममा धेरै तहमा देखिन्छ। त्यसैले ३३ करोड संख्याको कुरा जहिले आउँछ, त्यो संख्याले आत्माहरूको कुन समूहलाई जनाउँछ भनेर बुझ्नैपर्छ।

मृत्यु नभएका संसार

यो विशाल सृष्टि बुझ्ने मुख्य कुरा यही हो। हाम्रो ब्रह्माण्ड, र साँच्चै भन्ने हो भने यो पूरै १०० कलाको मल्टिभर्स नै सबैभन्दा धेरै बिग्रिएको हो। रचिएको सुरुदेखि नै यो पतन र विनाशको दोहोरिरहने चक्रमा अल्झिरहेको छ। यो मृत्युलोक हो, जहाँ समयले अस्तित्वलाई चलाउँछ र मृत्युले आत्माहरूको यात्रामाथि राज गर्छ।

तर अरू मल्टिभर्स यस्ता छैनन्। त्यहाँ मृत्यु छैन। त्यहाँ दिन वा रात छैन, र हामीले चिनेको समय नै हुँदैन। ती लोक परम तत्त्व र परम प्रकाशले बनेका छन्, दिव्य ऊर्जाले पूरै भरिएका, र तिनले सृष्टिलाई त्यसको शाश्वत, दिव्य रूपमा टिकाइराख्छन्। यस्तो सृष्टि एकपटक बनेपछि त्यो नाप्नै नसकिने लामो समयसम्म चलिरहन्छ।

त्यसैले मृत्युलोक मृत्यु नभएको एउटा विशाल सृष्टिको सानो, टुटेको कुना मात्र हो। यसैकारण हामीले ब्युँझनुपर्छ — मृत्युको संसारबाट कहिल्यै नमर्ने संसारमा फर्कन।

"जो सर्जन करता है वही विसर्जन करता है।"

"अर्थ: जसले सृजन गर्नुहुन्छ, उहाँले नै विसर्जन गर्नुहुन्छ।"

— बापूजी

अध्याय

५

आधा स्वर्गमा, आधा पृथ्वीमा

तिनीहरूमध्ये करिब आधा अझै पनि स्वर्गलोकमा — माथिल्लो लोकमा — देवताका रूपमा छन्।

यी दिव्य आत्मा अहिले कहाँ छन्? बापूजी तिनीहरूको अहिलेको अवस्था स्पष्टसँग बुझाउनुहुन्छ।

तिनीहरूमध्ये करिब आधा अझै पनि स्वर्गलोकमा — माथिल्लो लोकमा — देवताका रूपमा छन्। तिनीहरू त्यहाँ सूक्ष्म रूपमा रहन्छन्। बाँकी आधा पृथ्वीमा मान्छे बनिसकेका छन्।

अर्को व्याख्यामा बापूजी भन्नुहुन्छ, यी जीवमध्ये करिब ६० प्रतिशत अहिले मानव रूपमा छन्, र बाँकी ४० प्रतिशत सूक्ष्म रूपमै रहिरहेका छन्। तिनीहरूमध्ये गन्धर्व, किन्नर र यक्ष पनि छन्। उहाँ भन्नुहुन्छ, तिनीहरू पनि माथिल्ला लोकबाट तल झरेका हुन्।

बापूजीले माथिल्ला लोकमा भएको एउटा गहिरो परिवर्तनको पनि वर्णन गर्नुहुन्छ। अझै सूक्ष्म जगतमा रहेका देवतासँग अब आफ्नो मूल आत्मिक शक्ति छैन। उहाँको शिक्षाअनुसार, यस ब्रह्माण्डबाहिरका आत्माहरूले — अरू आकाशगंगा र युनिभर्सका जीवहरूले — अहिले स्वर्गलोकलाई जबरजस्ती कब्जा गरेका छन्। त्यसैले मूल देवताहरू आफ्नो ठाउँबाट हटाइएका छन्, र स्वर्गलोकको व्यवस्था र तालमेलसमेत बदलिएको छ।

जम्मा ६६ करोड

तिनीहरूलाई जोडेर गन्नुहोस्। ३३ करोड देवी र ३३ करोड देवता मिलेर जम्मा ६६ करोड आत्मा हुन्छन्।

यी ६६ करोड आत्मा ब्युँझिए भने तिनीहरूको शक्ति मिलेर निकै ठूलो हुनेछ। त्यसैले बापूजी तिनीहरूलाई ब्युँझाउने काम गर्दै हुनुहुन्छ।

"३३ करोड़ देवी और ३३ कोटि देवता — ६६ करोड़। ये साकारी भी हैं, आकारी भी हैं।"

"अर्थ: ३३ करोड देवी र ३३ करोड देवता — ६६ करोड। तिनीहरू मानव रूपमा पनि छन्, सूक्ष्म रूपमा पनि छन्।"

— बापूजी

अध्याय

६

गहिरो निद्रा

दिव्य उपस्थिति हरेक आत्माभित्र रहन्छ।

यी आत्माभित्र ठूलो शक्ति छ। तैपनि तिनीहरू त्यसलाई प्रयोग गर्न सक्दैनन्। किन?

किनभने तिनीहरू सुतिरहेका छन्। बापूजी यसलाई कुम्भकर्णको निद्रा भन्नुहुन्छ — निकै गहिरो निद्रा। तिनीहरूको दिव्य सम्झना हराएको छ।

तिनीहरू कर्मको बन्धनमा फसेका छन्। अज्ञानका कारण तिनीहरू जन्मौंजन्मदेखि पृथ्वीमा मान्छे भएर जन्मिँदै आएका छन्। यो लामो यात्रामा तिनीहरूले आफ्नै स्रोत बिर्से। तिनीहरूले आफ्ना सिर्जनहारलाई बिर्से।

आत्मामाथिको आवरण

आत्मामाथि एउटा खोल छ। बापूजी यसलाई आवरण भन्नुहुन्छ। यो कर्मको तह हो, जसले आत्माको साँचो पहिचान लुकाउँछ।

यही आवरणका कारण एउटा शक्तिशाली आत्मा पनि साधारण मान्छेजस्तो देखिन सक्छ। कोही यति तल झरेका छन् कि असुर बनेका छन्। तैपनि असुर पनि मूलमा एउटा शक्तिशाली आत्मा नै हो। आवरणले आत्माको भित्री प्रकाश — त्यसको मूल दिव्य स्वभाव — लुकाउँछ। त्यो आवरण हट्यो भने सबैभन्दा ठूलो भोगी पनि योगी — सत्यको खोजी गर्ने — बन्न सक्छ।

अहिले यी देवी–देवता आत्मा स्थूल भौतिक शरीरमा जन्म लिएर आफूलाई साधारण मान्छेभन्दा बढी केही ठान्दैनन्। यही ठूलो दुर्भाग्य हो। यो मायाको काम हो — सृष्टिको भ्रमको।

हाम्रा वेद भन्छन्, शिवोऽहम् र अहं ब्रह्मास्मि — "म शिव हुँ; म ब्रह्म हुँ।" तिनले सर्वोऽहम् पनि भन्छन् — "म सबै बन्छु, र सबै मभित्र छन्।" दिव्य उपस्थिति हरेक आत्माभित्र रहन्छ। तर सुतिरहेको आत्माले यो शाश्वत सत्य बिर्सेको छ। महा जागरण अझै भएको छैन। हामी को हौं, कहाँबाट आयौं र यो संसारमा किन आयौं — आफ्नो साँचो दिव्य स्वभावबारे हामीलाई अझै थाहा छैन।

"बड़े से बड़े भोगी भी, आवरण हट जाए तो योगी बन जाएँगे।"

"अर्थ: सबैभन्दा ठूलो भोगी पनि आवरण हटेपछि योगी बन्छ।"

— बापूजी

अध्याय

७

के देवी–देवता एलियन हुन्?

यो शब्दको अर्थ मात्र "परबाट आएको" हो।

आज धेरै मान्छे एउटा प्रश्न सोध्छन्: के हाम्रा देवी–देवता साँच्चै एलियन थिए? के तिनीहरू अरू ग्रहबाट आए, वा सृष्टिका अरू लोकहरू र आयामहरूबाट — यसै ब्रह्माण्डभित्रबाट वा यसभन्दा बाहिरबाट?

बापूजी सरल व्याख्या दिनुहुन्छ। "एलियन" शब्दको अर्थ बाहिरबाट आउने मात्र हो — सृष्टिको अर्को लोक वा आयामबाट आउने। आजकल अनुसन्धानकर्ताहरू पृथ्वीभन्दा परबाट — टाढाका संसारहरूबाट होस् वा माथिल्ला आयामबाट — आएको मानिने जुनसुकै जीवका लागि यो शब्द प्रायः प्रयोग गर्छन्। जसरी "ईश्वर" शब्द फराकिलो र सबैले चलाउने शब्द बनेको छ, त्यसरी नै "एलियन" शब्द पनि बनेको छ।

त्यसैले त्यो अर्थमा, हो। हाम्रा देवी–देवता माथिबाट, अरू लोकबाट आए। यस्ता मान्छेले त माथिबाट आउनुभएका भगवान् विष्णुलाई पनि एलियन भन्नेछन्। यो शब्दको अर्थ मात्र "परबाट आएको" हो।

तिनीहरू माथिल्ला लोकबाट, अरू सौरमण्डलबाट, अरू आकाशगंगाबाट, युनिभर्सबाट र महा युनिभर्सबाट आए। ब्रह्मा ब्रह्मापुरीबाट तल आउनुभयो। विष्णु विष्णुपुरीबाट आउनुभयो। शिव र शक्ति शिवपुरीमा बस्नुहुन्छ। यी सबैभन्दा माथि निराकार परमधाम छ।

अनगिन्ती संसार

अनि यो त एउटा ब्रह्माण्डको मात्र कथा हो। हाम्रा शास्त्रले अनन्त कोटि ब्रह्माण्डको कुरा गर्छन् — अनगिन्ती सृष्टि। आत्माहरू एउटा ब्रह्माण्डबाट अर्को ब्रह्माण्डमा यात्रा गर्थे।

देवी भागवतमा एउटा पुरानो कथा छ। एकपटक ब्रह्मालाई आफू यस ब्रह्माण्डको सिर्जनहारको पदमा भएकोमा अलिकति घमण्ड भयो। ब्रह्मालाई नम्र बनाउन महादेवीले उहाँलाई आफ्नो विमानमा बसाल्नुभयो र सृष्टिको विशालता देखाउनुभयो। उहाँले ब्रह्मालाई अनगिन्ती ब्रह्मा, अनगिन्ती विष्णु र अनगिन्ती महादेव देखाउनुभयो। यसो गरेर उहाँले ब्रह्मालाई सिकाउनुभयो, "तपाईँ असंख्यमध्ये एक मात्र हुनुहुन्छ। सृष्टि तपाईँले कल्पना गर्न सक्नेभन्दा धेरै ठूलो छ।" बापूजीको व्याख्याअनुसार, यो कथाले एउटा आकाशगंगाको मात्र भव्यता वर्णन गर्छ।

तिनीहरू कसरी यात्रा गर्थे

तिनीहरूले यति टाढाको दूरी कसरी पार गर्थे? बापूजी भन्नुहुन्छ, तिनीहरू हामीजस्तो गरी यात्रा गर्दैनथे। तिनीहरू परम प्रकाशको गतिमा चल्थे — जुन गति साधारण प्रकाशको गतिभन्दा धेरै बढी हो। एउटै संकल्पले तिनीहरू एउटा आकाशगंगाबाट अर्कोमा पुग्थे।

तिनीहरूको विमान साधारण इन्धनले चल्दैनथ्यो। त्यो परम तत्त्व र परम अग्निको ऊर्जाले चल्थ्यो। यसरी नै दिव्य आत्माहरू विशाल सृष्टिभरि बेरोकटोक घुम्थे।

सृष्टिका फरक–फरक लोकहरूबीचको यो आवतजावत अझै चलिरहेको छ। आधुनिक विज्ञानले कहिलेकाहीँ भेट्ने UFO एउटा धेरै ठूलो सत्यको सानो झलक मात्र हुन्। बापूजी भन्नुहुन्छ, आज पनि अरू संसारका यान पृथ्वीमा आउँछन्। धेरै तुरुन्तै फर्कँदैनन्, किनभने सूक्ष्म लोकहरूका आफ्नै नियमहरू र भित्र पस्ने सर्तहरू हुन्छन् — जसरी पृथ्वीमा देशहरूले कसैलाई भित्र पस्न दिनुअघि भिसा माग्छन्। बापूजीका अनुसार, धेरै पहिले आएका देवी–देवता र आज पनि आइरहेका जीवहरू सबै सृष्टिको एउटै विशाल परिवारभित्र पर्छन्।

"एलियन माना बाहर से आए हुए लोग। हमारे देवी–देवता भी तो ऊपर से आते थे।"

"अर्थ: एलियन भनेको बाहिरबाट आएका मान्छे। अनि हाम्रा देवी–देवता पनि माथिबाट आउँथे।"

— बापूजी

अध्याय

८

तिनीहरू फेरि किन तल आए

त्यसैले पहिले वातावरण नै बदलिनुपर्छ।

यो कथामा हालैको एउटा अध्याय पनि छ। बापूजी यो पनि सुनाउनुहुन्छ।

राम मन्दिरको उद्घाटन हुँदा दिव्य आत्माहरू पृथ्वीमा तल आए। तिनीहरू सनातन धर्मको रक्षा गर्न आएका थिए। तिनीहरू विष्णुपुरीबाट, ब्रह्मापुरीबाट र अरू माथिल्ला लोकबाट झरेका थिए।

तर त्यसपछि तिनीहरूले आजको संसारलाई जस्ताको तस्तै देखे। तिनीहरूले पृथ्वीको वातावरण भारी नकारात्मकताले भरिएको पाए। तिनीहरूले जताततै पीडा र दुःख देखे — पृथ्वीमा, र यसको नजिकका सूक्ष्म तहहरूमा समेत।

यो देखेर तिनीहरूमध्ये धेरैजसो माथिल्ला लोकमा फर्किए। तिनीहरू हिमालय वा ज्ञान गंजतिर फर्किए। यो वातावरणमा बसे भने आफू पनि नकारात्मक भएर पतित आत्मा बनिने हो कि भन्ने डर तिनीहरूलाई थियो।

यसरी यी दिव्य आत्मा अहिले मद्दत गर्न तयार भएर माथिल्ला लोकमा पर्खिरहेका छन्। तर नकारात्मक वातावरणले तिनीहरूलाई रोकिराखेको छ। त्यसैले पहिले वातावरण नै बदलिनुपर्छ।

"राम मन्दिर के उद्घाटन पर ये दिव्य आत्माएँ सनातन धर्म को बचाने के लिए नीचे आई थीं।"

"अर्थ: राम मन्दिरको उद्घाटनमा यी दिव्य आत्मा सनातन धर्मको रक्षा गर्न तल आएका थिए।"

— बापूजी

अध्याय

९

सबै धर्ममा अन्तिम समय

हरेक धर्मले यसलाई आफ्नै भाषामा भन्छ, तर सबैले एउटै सत्यतर्फ देखाउँछन्।

हरेक धर्मले अन्तिम समयको कुरा गर्छ। बापूजी यो कुरा स्पष्टसँग र ठोस तर्कसहित देखाउनुहुन्छ।

हिन्दूहरू कल्कि अवतारको कुरा गर्छन्। मुसलमानहरू कयामत — न्यायको दिन — को कुरा गर्छन्। इसाईहरू न्यायको दिनको कुरा गर्छन्। हरेक धर्मले यसलाई आफ्नै भाषामा भन्छ, तर सबैले एउटै सत्यतर्फ देखाउँछन्। यो धर्मग्लानिको समय हो — धर्मको ठूलो पतन।

भगवान् कृष्ण भगवद्गीतामा यसको कुरा गर्नुहुन्छ। उहाँ भन्नुहुन्छ, जब–जब धर्म घट्छ र अधर्म बढ्छ, तब–तब उहाँ देवताहरूको रक्षा गर्न, असुरहरूको विनाश गर्न र धर्मलाई फेरि स्थापना गर्न आफैं प्रकट हुनुहुन्छ।

आजको संसार हेर्नुहोस्। धर्मको नाममा अधर्म — अनुचित काम — भइरहेको छ। धर्म, सम्प्रदाय र आस्था धेरै छन्, र सबै झगडा र दुश्मनीले बाँडिएका छन्। वातावरण तमोप्रधान बनेको छ — बाक्लो, अँध्यारो र नकारात्मकता हावी भएको। बापूजीको शिक्षाअनुसार, यसले पाँच तत्त्वलाई समेत असर गरेको छ, र तिनलाई भारी र अशुद्ध बनाएको छ। त्यसैले प्राकृतिक विपत्ति झन् बारम्बार र झन् चर्को रूपमा आउन थालेका छन्।

एउटा विशेष कलियुग

मान्छेहरू भन्छन्, "कलियुगमा त यस्तो सधैं हुन्छ।" यो साँचो हो। तर बापूजी भन्नुहुन्छ, यो एउटा विशेष कलियुग हो। हरेक कलियुग यस्तो हुँदैन। आजको अवस्था यति चिन्ताजनक छ कि पूरा सृष्टिमा यसको असर कति छ भनेर कसैले महसुस गर्दैन। यो त्यो समय हो, जब हामी ठूलो प्रलयको नजिक उभिएका छौं।

संख्या हेर्नुहोस्। सन् १८०४ मा, करिब दुई सय वर्षअघि, पृथ्वीमा १ अर्ब मान्छे मात्र थिए। आज ८ अर्बभन्दा बढी छन्। करिब दुई सय वर्षमा आठ गुणा बढी। यी सबै आत्मा कहाँबाट आए? तिनीहरू अरू ब्रह्माण्डबाट, अरू आकाशगंगाबाट, अरू युनिभर्सबाट आए। तिनीहरू सबै यहाँ जम्मा भएका छन्।

"यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत — जब जब धर्मग्लानि का समय आता है, तब तब मैं आता हूँ, असुरों का विनाश करता हूँ और देवताओं की रक्षा करता हूँ।"

"अर्थ: हे भारत, जब–जब धर्मको पतन हुन्छ — तब–तब म आउँछु, असुरहरूको विनाश गर्छु र देवताहरूको रक्षा गर्छु।"

— बापूजी

अध्याय

१०

के आउँदै छ: सन् २०२५ देखि २०२९ सम्म

तर केही पनि तय भइसकेको छैन।

बापूजी आउँदा वर्षहरूबारे खुलेर बोल्नुहुन्छ। उहाँ यसो डर देखाउन होइन, समयमै सचेत गराउन गर्नुहुन्छ।

उहाँले भन्नुभएको छ, भारतले गृहयुद्धको सामना गर्नेछ। यो सानो रूपमा सुरु भइसकेको छ, र सन् २०२५ देखि २०२९ सम्मको बीचमा यो बढ्न सक्छ। विदेशमा तेस्रो विश्वयुद्ध हुनेछ। त्यो युद्धमा आणविक बम प्रयोग हुन सक्छन्।

विनाश भयो भने कसरी हुन्छ

आणविक बमहरू बनिसकेका छन्, तर अझै पड्किएका छैनन्। अहिले पृथ्वीलाई हजार पटक नष्ट गर्न पुग्ने आणविक बम छन्। अनि अझै थप बनाइँदै छन्।

ती पड्किए भने गर्मी असाध्यै धेरै हुनेछ। सबै हिउँ पग्लेर पानी हुनेछ। यही जल प्रलय हो — ठूलो बाढी। त्यसपछि गर्मी अझ बढ्नेछ, र समुद्रहरू नै सुक्नेछन्। पानी बाफ बनेर हावामा जानेछ।

त्यसपछि हावामा हाइड्रोजन बढ्दै, बढ्दै जानेछ। एउटै झिल्कोले सबै कुरामा आगो लगाउनेछ। यो ठूलो आगो हुनेछ — हरेक स्थूल तत्त्वलाई आफ्नो घेरामा लिने अन्तिम आगो। आत्मा मात्र बाँकी रहनेछ। पाँच स्थूल तत्त्वको संसार जलेर खरानी हुनेछ। यो सृष्टिमा स्थूल केही पनि बाँकी रहनेछैन।

अझै समय छ

तर केही पनि तय भइसकेको छैन। बापूजी भन्नुहुन्छ, अझै एउटा सानो मौका बाँकी छ। करिब दुई वर्ष छन्, जुन बीचमा यो ठूलो विनाश टार्न सकिन्छ। आत्माहरू सन् २०२७ सम्ममा सत्य चिनेर ब्युँझिए र परम शान्तिको कम्पन फैलाए भने, यो ठूलो विनाश रोक्न सकिन्छ। तर यो अवधिभित्र तिनीहरू ब्युँझिएनन् भने, बापूजीका अनुसार, सन् २०२९ देखि विनाशका असर देखिन थाल्नेछन्। मान्छेहरूले पाँच तत्त्वमार्फत यसको असर सोझै अनुभव गर्नेछन्, र सारा सृष्टिमा विनाशका संकेतहरू झन्–झन् प्रस्ट देखिँदै जानेछन्।

बापूजी एउटा कुरा स्पष्ट पार्नुहुन्छ। उहाँले कहिल्यै विनाशको पक्ष लिनुभएको छैन। भारतको भविष्यबारे उहाँको पहिलो भिडियो आउँदा धेरै मान्छेले लेखे, "तपाईँ किन नकारात्मक कम्पन फैलाउँदै हुनुहुन्छ?" तर त्यो एउटा सन्देश मात्र थियो। धेरै पहिले, सन् २०१२ को डिसेम्बरमा मान्छेहरू अन्त्यको डर मानिरहेका बेला पनि उहाँले "केही हुँदैन। चिन्ता नगर्नुहोस्।" भन्दै भिडियो बनाउनुभएको थियो। उहाँले सधैं सकारात्मक परिवर्तनकै कुरा गर्नुभएको छ।

कोरोना एउटा पाठ बनेर आयो। यसले केही समय संसारलाई हल्लायो। तर त्यसपछि मान्छेहरू फेरि निदाए। अहिले फेरि संकटको बादल जम्मा हुँदै छ।

अनि यहाँ एउटा लुकेको सत्य छ। बापूजी भन्नुहुन्छ, धर्मपिता — संसारका ठूला धर्मका संस्थापक — सूक्ष्म जगतमा एक–अर्कासँग झगडामा छन्। सूक्ष्म जगतले स्थूल जगतलाई असर गर्छ। उहाँको शिक्षाअनुसार, यही झगडाले पृथ्वीमा युद्धको वातावरण बनाइरहेको छ। तर यो संघर्ष सधैं चलिरहनेछैन। अन्त्यमा तिनीहरू पनि झगडा गरेर थाक्नेछन्। तिनीहरू पनि सर्वशक्तिमानतिर फर्कनेछन् र शान्तिका लागि प्रार्थना गर्नेछन्।

यहाँ एउटा चेतावनी पनि छ। बापूजी भन्नुहुन्छ, अहिले पृथ्वीको वातावरणमा रहेका लगभग सबै एलियन नकारात्मक भइसकेका छन्। तिनीहरू यहाँ असल आत्माका रूपमा आएका थिए, तर भारी वातावरणले तिनीहरूलाई बदलिदियो। यी नकारात्मक आत्माहरू तेस्रो विश्वयुद्ध सुरु गराउन आणविक हतियार भएका नेताहरूको मनभित्र पस्न सक्छन्। तेस्रो विश्वयुद्ध यसरी नै सुरु हुन सक्छ — हामी समयमै ब्युँझिएनौं र पहिले वातावरण बदलेनौं भने।

"२०२७ तक सब जाग जाएँ और परम शान्ति के वाइब्रेशन फैला दें, तो ये विनाश रुक सकता है।"

"अर्थ: सन् २०२७ सम्ममा सबै ब्युँझिए र परम शान्तिको कम्पन फैलाए भने, यो विनाश रोकिन सक्छ।"

— बापूजी

अध्याय

११

ब्युँझने समय

तर अहिले नै ब्युँझनु अझ धेरै राम्रो हो।

यही समय हो। यही महा जागरणको बेला हो। बापूजी यो कुरा स्पष्ट भन्नुहुन्छ।

सबैभन्दा माथिका परम पिता, सर्वशक्तिमानले केही अवधिका लागि समयलाई रोकेर राख्नुभएको छ। आत्माहरूको सामूहिक कर्म र चेतनाले निम्त्याउने विनाशलाई उहाँले अहिलेलाई पर सार्नुभएको छ। उहाँले यो आफ्ना बेहदका बालबालिकाका लागि गर्नुभएको हो — अहिले पृथ्वीको यो संसारमा अल्झिएका शाश्वत, शक्तिशाली आत्माहरूका लागि — ताकि धेरै ढिलो हुनुअघि नै तिनीहरू ब्युँझून्।

सुतिरहेका आत्माहरूलाई ब्युँझाउने दुई बाटा छन्। एउटा बाटो हो, अहिले नै आफ्नै प्रयासले ब्युँझनु। अर्को बाटो हो, पछि जबरजस्ती ब्युँझाइनु — जब प्रकृति आफैंले विनाशको धक्काले आत्मालाई ब्युँझाउनेछ।

यी आत्मा आफैं ब्युँझेनन् भने, आउँदै गरेको विनाशले तिनीहरूलाई ब्युँझाउनेछ। युद्ध र ठूला विपत्ति नै ब्युँझाउने घण्टी बन्नेछन्। दुःखले तिनीहरूको आँखा जबरजस्ती खोलिदिनेछ।

तर अहिले नै ब्युँझनु अझ धेरै राम्रो हो। समयले हामीलाई दुःख भोगेर सिक्न बाध्य पार्नुअघि नै, आज सानो प्रयास गर्नु, आत्म चेतनामा स्थिर हुनु र यो ज्ञान पाउनु अझ राम्रो हो।

"जागना ही पड़ेगा। ये मजबूरी बन जाएगी। समय जगाएगा।"

"अर्थ: तिनीहरूले ब्युँझिनै पर्नेछ। यो बाध्यता बन्नेछ। समयले नै तिनीहरूलाई ब्युँझाउनेछ।"

— बापूजी

"समय का इंतज़ार मत करो। बेहद के आकारी बापूजी ने समय को रोक रखा है।"

"अर्थ: समयको प्रतीक्षा नगर्नुहोस्। शाश्वत पिताले समयलाई रोकेर राख्नुभएको छ।"

— बापूजी

अध्याय

१२

तपाईँ को हुनुहुन्छ, चिन्नुहोस्

ज्ञान आत्माको शक्तिको साँचो रूप हो।

यी आत्माहरूका लागि सन्देश सरल छ। तपाईँ को हुनुहुन्छ, चिन्नुहोस्।

ज्ञान आत्माको शक्तिको साँचो रूप हो। ज्ञानबाट मात्र आत्माले आफ्नो साँचो स्वभाव थाहा पाउँछ। बापूजी भन्नुहुन्छ, आत्माले आफूलाई ज्ञानले मात्र चिन्न सक्छ — परम पिताले दिनुभएको सबैभन्दा माथिको आध्यात्मिक ज्ञानले।

तपाईँले आफ्नो भित्री गहिराइबाट यसो भन्न सक्नुपर्छ: "म एउटा परम आत्मा हुँ। यो नकारात्मक सृष्टिलाई बदल्न म यो संसारभन्दा धेरै परबाट आएको हुँ। त्यसैले म पृथ्वीमा आएँ। म यो मृत्युलोकमा फस्न आएको होइन। म मुक्त हुन आएँ — जीवन मुक्ति पाउन र फसेका सबै आत्मालाई मुक्त गर्न सघाउन।"

भगवान् कृष्ण भगवद्गीतामा यही सिकाउनुहुन्छ। उहाँ भन्नुहुन्छ, सर्वशक्तिमानलाई कर्मकाण्ड र ध्यानले मात्र चिन्न सकिँदैन। उहाँलाई ज्ञानले पाइन्छ। अनि साँचो ज्ञानमा स्थिर भएको आत्मा उहाँलाई विशेष प्यारो हुन्छ।

त्यसैले, पहिले आत्म ज्ञान — आत्माको ज्ञान — धारण गर्नुहोस्। त्यसपछि आत्म स्वरूपमा, अर्थात् आत्म चेतनाको अवस्थामा, स्थिर हुनुहोस्। शरीर भएर होइन, आत्मा भएर बाँच्नुहोस्।

जबसम्म तपाईँ आफूलाई एउटा साधारण मान्छे मात्र ठान्नुहुन्छ, तबसम्म तपाईँको साँचो शक्ति लुकेरै रहन्छ। सत्य के हो भने, तपाईँ आफूले सोचेभन्दा धेरै बढी हुनुहुन्छ। अनि यहाँ एउटा ढाढस दिने सत्य छ: ज्ञान हरेक दुःखको औषधि हो। जुन दिन तपाईँ आफूलाई साँच्चै चिन्नुहुन्छ, तपाईँको भित्री शक्ति ब्युँझन थाल्छ, र त्यो ब्युँझिएको शक्तिले बिस्तारै सबै दुःख मेटाउँछ।

"मैं जप–तप और ध्यान–योग से नहीं मिलता। मैं ज्ञान से मिलता हूँ। और ज्ञानी आत्मा मुझे विशेष प्रिय है।"

"अर्थ: म कर्मकाण्ड र ध्यानले मात्र भेटिँदिनँ। म ज्ञानले भेटिन्छु। अनि ज्ञानी आत्मा मलाई विशेष प्यारो छ।"

— बापूजी

अध्याय

१३

संकल्पको शक्ति

संकल्प कम्पन बन्छ।

केही आत्माहरूले सारा संसार कसरी बदल्न सक्छन्? यसको जवाफ हो: संकल्प शक्ति।

बापूजी बुझाउनुहुन्छ, विचार, अर्थात् संकल्प, एउटा कम्पन हो। अनि कम्पन धेरै टाढासम्म पुग्न सक्छ।

एउटा सरल उदाहरण हेरौं। पृथ्वीबाट मान्छेहरूले विद्युतचुम्बकीय संकेत पठाएर मंगल ग्रहमा रहेका अन्तरिक्ष यान चलाउँछन्। अन्तरिक्ष यानले ती संकेत पाउँछ र आदेश मान्छ। धेरै टाढा पुगिसकेको भ्वायजर अन्तरिक्ष यानले पनि अझै पृथ्वीबाट पठाइएका संकेतको जवाफ दिन्छ। यसले देखाउँछ, हाम्रा संकेत विशाल अन्तरिक्ष पार गरेर पुग्न सक्छन्।

अब सृष्टिकै बारेमा सोच्नुहोस्। बापूजीको शिक्षाअनुसार, ब्रह्माले ब्रह्मापुरीमा बसेर संकल्प शक्तिले — दिव्य संकल्पको शक्तिले — सारा सृष्टि फैलाउनुभयो। यही शक्तिले उहाँले सात परम पुरुष रच्नुभयो, र तिनीहरूबाट सात माथिल्ला लोक बने। संकल्पको शक्तिले नै सृष्टि फैलिँदै गयो। त्यसो भए, एउटै संकल्पभित्र कति ठूलो शक्ति हुन्छ, कल्पना गर्नुहोस्।

वातावरणले हामीलाई कसरी बनाउँछ

संकल्प कम्पन बन्छ। कम्पनले आकाश तत्त्वलाई आकार दिन्छ, जसले वायुमा चाल ल्याउँछ। वायुबाट अरू तत्त्व पनि बन्छन्। त्यसैले, सारा वातावरण संकल्पले नै बन्छ।

अनि वातावरणले मान्छेहरूको सोच्ने तरिकालाई आकार दिन्छ, अर्थात् आत्माहरूको सामूहिक चेतनाले सृष्टिको कुनै एउटा आयामको वातावरण बनाउँछ। सत्ययुगमा वातावरण हलुका र शुद्ध थियो, त्यसैले आत्माहरूको संकल्प पनि शुद्ध थियो। युगहरू बित्दै जाँदा, वातावरण गह्रौं हुँदै गयो। कलियुगमा यो तमोप्रधान बन्यो, अँध्यारोले भरियो। त्यसैले मान्छेहरूको संकल्प पनि अँध्यारो भयो।

पुरानो भनाइ साँचो हो: "जस्तो अन्न, उस्तै मन; जस्तो पानी, उस्तै वाणी।" वातावरण बदल्ने हो भने, सबैको संकल्प बदलिन थाल्छ। अनि एउटै श्रेष्ठ संकल्पमा धेरै जन्मको दुःख मेटाउने शक्ति हुन्छ।

"संकल्प ही वाइब्रेशन है। ब्रह्मा ने संकल्प से ही सृष्टि बनाई।"

"अर्थ: संकल्प नै कम्पन हो। ब्रह्माले संकल्पबाट मात्र सारा सृष्टि रच्नुभयो।"

— बापूजी

थप पढाइ: बापूजीले यही एउटा विषयमा पूरै एउटा पुस्तक दिनुभएको छ। संकल्प र कम्पनको विज्ञान अझ गहिराइमा बुझ्न चाहने पाठकहरूलाई बापूजी दशरथभाई पटेलको The Power of Thought पढ्न हार्दिक अनुरोध गरिन्छ।

अध्याय

१४

कसरी ब्युँझिरहने: अभ्यास

प्रेम नै शक्ति हो।

त्यसो भए आत्मा कसरी ब्युँझन्छ? बापूजी स्पष्ट र कोमल मार्गदर्शन दिनुहुन्छ। आगोबिना दियो आफैं बल्न सक्दैन। पहिले तपाईँले अझ माथिको स्रोतबाट शक्ति लिनुपर्छ — जसलाई परम सिर्जनहार भन्न सकिन्छ।

प्रेमले शक्ति लिनुहोस्

सर्वशक्तिमानलाई उहाँको सबैभन्दा माथिको रूपमा, सबैभन्दा माथिको परमधाममा सम्झनुहोस्, जहाँ उहाँको स्थायी बास छ। बापूजी यसलाई चित्र (रूप) भित्रको विचित्र (निराकार) सम्झनु भन्नुहुन्छ। चित्र उहाँको रूप हो। विचित्र उहाँको निधारमा रहेको आत्मा–बिन्दु हो, जहाँबाट साँचो शक्ति निस्किरहेको छ। आत्माले सबैभन्दा माथिको स्रोत, सर्वशक्तिमानबाट शक्ति लिनुपर्छ।

तर शक्ति प्रेमबाट मात्र आउँछ। यही परम ज्ञानको मूल कुरा हो। प्रेम नै शक्ति हो। प्रेम भएन भने शक्ति आउँदैन, र आत्मा आफ्नो साँचो स्वरूपमा स्थिर हुन सक्दैन। त्यसैले उहाँलाई — बेहदका पर–परबाजेलाई — आफ्नै मानेर सम्झनुहोस्। अनि प्रेम बग्नेछ, र प्रेमसँगै आत्मामा शक्ति भरिनेछ। तपाईँलाई बेहद का प्यार, बेहद का ज्ञान, बेहद का वैराग — असीम प्रेम, असीम ज्ञान र असीम वैराग्य — चाहिन्छ।

सधैं निरन्तर योगी बन्नुहोस्

बापूजीका अनुसार, यो हरेक पल परम पितालाई सम्झने योगीका लागि मात्र सम्भव छ। किन? किनकि तपाईँले आधा घण्टा योग गर्नुभयो र त्यसपछि देह चेतनामा रहेको मान्छेसँग लापरबाह भएर गफगाफ गर्दै समय बिताउनुभयो भने, योगबाट कमाएको आध्यात्मिक शक्ति घट्न थाल्छ। तपाईँले जम्मा गर्नुभएको शक्ति तानिएर जान्छ, अनि देह चेतनाको गह्रौंपनले तपाईँकै मनमा असर गर्छ। त्यसैले, निरन्तर कर्मयोगी बन्नुहोस् — हरेक कर्म गर्दागर्दै हरेक पल सबैभन्दा माथिका परम पितालाई सम्झने।

तपाईँका सिर्जनहार, परम पितासँगको आफ्नो सम्बन्ध पूरै शुद्ध राख्नुहोस् — हरेक इच्छाबाट मुक्त। त्यो सम्बन्धमा तपाईँ र परम पिताबाहेक अरू कोही नहोस्। तपाईँ र उहाँको बीचमा कुनै इच्छा वा सांसारिक विचार आउनासाथ, त्यो सम्बन्ध बिथोलिन्छ।

बापूजी भन्नुहुन्छ, माया असाध्यै शक्तिशाली छ। ध्यान गर्दा कसैले रूप वा दृश्य देख्छ भने, यसको अर्थ अर्कै आत्माले ती अनुभव देखाइरहेको छ। साँचो ज्ञानी दृश्य खोज्दैन, तिनमा अल्झिँदैन पनि। उसले आत्मालाई मात्र देख्छ — आत्म स्वरूप, आत्माको साँचो रूप।

निराकार अवस्था अन्त्यमा आउँछ

सुरुदेखि नै निराकार अवस्था पाउने प्रयास नगर्नुहोस्। धेरै मान्छे सोझै निराकार ध्यान (योग) मा जान खोज्छन्, र नसक्दा निराश हुन्छन्। बापूजीका अनुसार, निराकार अवस्था आध्यात्मिक यात्राको अन्तिम चरणमा मात्र पाइन्छ।

पहिले भावातीत बन्नुहोस् — मन र यसका भावनाहरूभन्दा पर जानुहोस्। त्यसपछि गुणातीत बन्नुहोस् — प्रकृतिका तीन गुणभन्दा माथि उठ्नुहोस्। अनि कर्मातीत बन्नुहोस् — कर्मको बन्धनभन्दा पर जानुहोस्। अन्त्यमा, अन्तिम क्षणमा, आत्माले शरीर छोड्छ र आफ्नै साँचो स्वभावमा — परम प्रकाशको निराकार, शुद्ध अवस्थामा — विश्राम गर्छ।

त्यसैले अहिलेलाई, अझ सजिलो कुरा गर्नुहोस्। शरीरमै रहँदा प्रकाश रूप, अर्थात् अव्यक्त रूप, अनुभव गर्नुहोस्। सारा शरीर प्रकाश हो भनेर अनुभव गर्नुहोस्। यो अझ धेरै छिटो अनुभव हुन्छ।

गृहस्थ नै रहनुहोस्

आफ्नो साँचो दिव्य स्वभाव चिन्न तपाईँले घर छोडेर जंगल जानु पर्दैन। भगवान् कृष्ण भगवद्गीतामा सिकाउनुहुन्छ, गृहस्थ जीवन सबैभन्दा ठूलो आश्रम हो, जहाँ मान्छेले मानवजातिको सेवा गर्दै सबैभन्दा ठूलो आध्यात्मिक अनुभूति पनि पाउन सक्छ।

बापूजीका अनुसार, साँच्चै शक्तिशाली आत्माहरू गृहस्थ हुन्। आफ्नै घरमा बस्दै तिनीहरू ब्युँझन्छन्, साँचो ज्ञान पाउँछन् र कर्मयोगी बन्छन्। बाटो संसार त्याग्नु होइन, बरु सचेत भएर संसारमै बाँच्नु हो। सन्तुलन राख्नुहोस् — ईश्वरसँग गहिरो गरी जोडिएर रहँदै आफ्ना सांसारिक जिम्मेवारी पूरा गर्नुहोस्।

"प्यार ही पावर है। प्यार नहीं होगा तो पावर नहीं आएगा, न आत्म–स्वरूप बनोगे।"

"अर्थ: प्रेम नै शक्ति हो। प्रेमबिना शक्ति आउँदैन, र तपाईँ आत्म चेतनामा स्थिर हुन सक्नुहुन्न।"

— बापूजी

"चित्र में विचित्र को याद करोगे तो चरित्रवान बन जाओगे।"

"अर्थ: रूपभित्रको आत्मा–बिन्दुलाई सम्झनुहोस्, अनि तपाईँ गुणले भरिपूर्ण बन्नुहुनेछ।"

— बापूजी

अध्याय

१५

परम शान्ति फैलाउनुहोस्

आत्मामा शक्ति आएपछि, परिवर्तनको काम सुरु हुन्छ।

आत्मामा शक्ति आएपछि, परिवर्तनको काम सुरु हुन्छ। सधैं आत्म स्वरूपमा स्थिर रहनुहोस्। अनि परम शान्तिको कम्पन फैलाउनुहोस्।

आत्म स्वरूपले सृष्टिलाई किन बदल्छ, त्यसको एउटा सुन्दर कारण छ। कारण यो हो: आत्माको आफ्नै मूल स्वभाव परम शान्ति हो — सबैभन्दा ठूलो शान्ति। आत्मा पहिलो पटक रचिँदा, आफ्नो निराकार अवस्थामा, यसको स्वभाव नै परम शान्त हुन्छ — परम शान्ति, परम आनन्द।

त्यसैले जब कोही शुद्ध आत्म चेतनामा, आत्म स्वरूपमा स्थिर हुन्छ, परम शान्ति आफैं चारैतिर, वरपरको वातावरणमा फैलिन्छ। त्यो बेला आत्माले आफ्नै साँचो शक्ति र स्वभाव मात्र बाँडिरहेको हुन्छ।

भित्रको सफाइ

पहिले तपाईँभित्र के हुन्छ, हेर्नुहोस्। परम शान्तिको कम्पनले सबैभन्दा पहिले तपाईँको आभा भर्छ र त्यसलाई सफा गर्छ। त्यसपछि यसले सूक्ष्म शरीर सफा गर्छ। त्यसपछि यो कारण शरीरसम्म पुग्छ।

कारण शरीरमा धेरै जन्मको राम्रो र नराम्रो लेखा रहेको हुन्छ। परम तत्त्व भित्र पस्दै जाँदा, त्यो सबै लेखा सफा हुन्छ। यसरी आत्मा कर्मातीत बन्छ — कर्मको सबै हिसाबबाट मुक्त। त्यसपछि यो भावातीत बन्छ, मन र भावनाभन्दा पर, अनि गुणातीत बन्छ, प्रकृतिका तीन गुणभन्दा पर।

तहतह फैलिने शान्ति

त्यसपछि कम्पन बाहिरतिर फैलिन थाल्छ। यसले सबैभन्दा पहिले तपाईँको घरलाई शान्तिले भर्छ। त्यहाँबाट यो हरेक दिशामा करिब २०० किलोमिटर, त्यसपछि ५०० किलोमिटर, र त्यसपछि १,००० किलोमिटरसम्म फैलिन्छ।

यो भूलोक हुँदै, त्यसपछि गन्धर्व र किन्नर बस्ने भुवर्लोक हुँदै, स्वर्गलोकसम्म, त्यसपछि महर्लोकसम्म, र झन् माथि परमधामसम्म उठ्छ। सँगसँगै, यो तल असुरहरू बस्ने सात पाताल लोकसम्म पनि पुग्छ। बापूजीका अनुसार, तिनीहरूको प्रवृत्ति पनि बदलिन थाल्छ।

कम्पन त्यहीँ रोकिँदैन। यो पूरै ब्रह्माण्डभरि फैलिन्छ, त्यसपछि आकाशगंगाभरि, त्यसपछि युनिभर्सभरि, र अन्त्यमा, पाइलापाइलामा, पूरै मल्टिभर्सभरि।

परम शान्ति फैलिँदै जाँदा, विनाशको कम्पन बिस्तारै मधुरो हुन थाल्छ। पाँच तत्त्व बिस्तारै तमोप्रधानबाट सतोप्रधानमा बदलिन्छन्। ती शुद्ध, कोमल र जीवन दिने बन्छन्। समय बित्दै जाँदा, ती परम तत्त्वमा बदलिन्छन्। त्यसपछि परम प्रकाश पनि तल झर्न थाल्छ।

"आत्मा का मूल स्वभाव ही परम शान्त स्वरूप है।"

"अर्थ: आत्माको आफ्नै मूल स्वभाव परम शान्तिको स्वरूप हो।"

— बापूजी

अध्याय

१६

आफ्नो घरलाई लाइट हाउस बनाउनुहोस्

परम शान्तिको कम्पनले सबैभन्दा पहिले तपाईँकै आत्मामा शान्ति ल्याउँछ।

परम शान्तिको कम्पनले सबैभन्दा पहिले तपाईँकै आत्मामा शान्ति ल्याउँछ। सबै कुरा त्यहीँबाट सुरु हुन्छ।

त्यसपछि आफ्नो घरलाई परम शान्तिले भरिन दिनुहोस्। यही स्व परिवर्तन हो — आफूलाई बदल्ने काम सबैभन्दा पहिले आउँछ। आफूलाई बदल्नुहोस्, अनि आफ्नो घरलाई।

भारतमा करोडौं आत्मा ब्युँझे भने, करोडौं घर शान्तिका लाइट हाउसहरू बन्नेछन्। अनि त्यसो हुँदा, पूरै भारत सारा संसारका लागि लाइट हाउस बन्नेछ।

दमकल बन्नुहोस्

बापूजी एउटा शक्तिशाली चित्र दिनुहुन्छ। उहाँ भन्नुहुन्छ, एउटा कठिन समय नजिकिँदै छ। धेरै आत्मा पीडा र छटपटीमा जलिरहेका हुनेछन्। त्यसैले, बेहदका आत्माहरूले — सर्वशक्तिमानका बालबालिकाले — दमकलजस्तै बन्नुपर्छ, परम शान्ति फैलाएर दुःखको आगो निभाउन सधैं तयार। पीडाले जलिरहेको आत्मामा तपाईँले शान्ति ल्याउन सक्नुभएन भने, त्यसको दुःखले तपाईँलाई पनि असर गर्न सक्छ।

आफ्नो घरलाई लाइट हाउस बनाउनुहोस् — शरण र शान्तिको घर। अनि दुःखले थिचिएको जुनसुकै आत्मा तपाईँको घरमा पस्नासाथ परम शान्तिको कम्पन अनुभव गर्नेछ। बापूजीका अनुसार, कमजोर आत्माले परम शान्तिको शक्तिमा विलीन भएर मुक्ति पाउन सक्छ, र यसरी त्यसको यात्रा सकिन्छ। अझ धेरै आध्यात्मिक शक्ति बोकेको शक्तिशाली आत्मा शुद्ध भएर अस्तित्वको अझ माथिल्लो लोकमा उठ्न सक्छ, र जीवन मुक्ति पाउन सक्छ। यसरी, तपाईँको घर आफैं परमधामजस्तै बन्छ — मुक्ति र जीवन मुक्ति दुवै दिने ठाउँ।

बापूजी भन्नुहुन्छ, यस्ता लाइट हाउस घरहरू भारतमा मात्र होइन, बेहदका बालबालिका जहाँ–जहाँ छन्, ती धेरै विदेशी भूमिमा पनि बन्नेछन्। तिनीहरूले पनि प्रकाश र शान्तिले भरिएका घर बनाउनेछन्, र ती घर परम शान्तिको आशीर्वाद फैलाउने केन्द्र बन्नेछन्।

हृदयको नियम

अनि यहाँ हृदयको एउटा नियम छ। हरेक आत्मालाई बदलिन सघाउनुहोस्। कहिल्यै बदला नलिनुहोस्। कसैको कमजोरीमा ध्यान नदिनुहोस्। कमजोरी देख्नुभयो भने, आफ्नै आध्यात्मिक शक्तिले त्यसलाई बलियो बनाउनुहोस्। अरूको नकारात्मकतालाई आफ्नो सकारात्मकताले जित्नुहोस्। घृणाको जवाफ शान्तिले, र रिसको जवाफ करुणाले दिनुहोस्। यसरी, शत्रु पनि मित्र बन्न सक्छ।

"अपने घर को लाइट हाउस बनाना है। हमें सबको बदलना है — बदला नहीं लेना है।"

"अर्थ: हामीले आफ्नो घरलाई लाइट हाउस बनाउनुपर्छ। हामीले सबैलाई बदल्नुपर्छ — बदला लिनु होइन।"

— बापूजी

अध्याय

१७

तिनीहरूको सामूहिक शक्ति

कला भनेको शक्ति वा क्षमता हो।

यी बेहदका आत्माहरू ब्युँझँदा, तिनीहरूको सामूहिक शक्ति नाप्नै नसकिने हुन्छ। यी आत्माहरू को हुन्, बापूजी बुझाउनुहुन्छ।

सबै दिव्य आत्माहरूमध्ये सबैभन्दा माथिल्लो तहका आत्माहरू पनि छन्। ९ लाख बेहदका आत्माहरू छन् — ९ लाख पुरुष (पुरुष ऊर्जा) र ९ लाख प्रकृति (नारी ऊर्जा)। तिनीहरूभित्र विशेष गुण भएका अझ माथिल्ला समूह छन्: १६ हजार, १००८ र १०८।

बापूजीका अनुसार, यी बेहदका आत्माहरूमा बेहदको कला हुन्छ — असीम तहको आध्यात्मिक शक्ति। तिनीहरू ब्युँझँदा, तिनीहरूको संकल्पको कम्पन यस ब्रह्माण्डको सीमाभन्दा पर पुग्छ। यो यस विशाल सृष्टिको हरेक सीमा पार गर्दै बेहदको कलाका ब्रह्माण्डहरूसम्म पनि पुग्छ।

कला भनेको के हो

कला भनेको शक्ति वा क्षमता हो। जसरी बिजुलीको शक्ति वाटमा नापिन्छ, त्यसरी नै आत्माको आध्यात्मिक शक्ति कलामा नापिन्छ।

बापूजीको शिक्षाअनुसार, एउटा ब्रह्माण्डमा १ देखि ४ कला हुन्छ। एउटा आकाशगंगामा ८ देखि १२ कला हुन्छ। एउटा युनिभर्समा १६ देखि २० कला हुन्छ। एउटा महा युनिभर्समा २० देखि २५ कला हुन्छ। एउटा मल्टिभर्समा १०० कला हुन्छ। यसभन्दा पर २०० कला र ५०० कलाका लोकहरू छन्, अनि अन्त्यमा बेहदको कला — आध्यात्मिक शक्तिको असीम तह।

आज पृथ्वीमा हरेक तहका आत्माहरू छन् — आधा कला, १ कला, २ कला, ५ कला, १० कला, २५ कला, र त्योभन्दा पनि बढी कला भएका। तिनीहरू मानव रूपमा हाम्रै बीचमा बस्छन्, अनि अनगिन्ती अरू सूक्ष्म रूपमा छन्। यी दिव्य आत्माहरू ब्युँझँदै जाँदा, तिनीहरूको संकल्प शक्ति पाइलापाइलामा बढ्दै जान्छ, र तिनीहरूको आध्यात्मिक कम्पन झन्–झन् टाढासम्म पुग्छ।

यो जागरणमा एउटा सबैभन्दा माथिको अवस्था पनि छ। १०८, १००८, १६ हजार र ९ लाख बेहदका आत्माहरू सँगै ब्युँझँदा, ती ९ लाख निःसंकल्पको अवस्थामा पुग्छन् — संकल्पबाट पूरै मुक्त। त्यसपछि सारा संसार शान्त हुन थाल्छ। इच्छा बिस्तारै घट्दै जान्छ। मोह छुट्दै जान्छ। हरेक आत्मालाई आफ्नो जम्मा भएको कर्म सक्ने मौका दिइन्छ। नयाँ संसारको बिहानीअघि आउने गहिरो मौन यही हो।

"बेहद की आत्मा में बेहद की कला का पावर है। उनके संकल्प बेहद की कला के ब्रह्माण्ड तक जाएँगे।"

"अर्थ: बेहदको आत्मामा बेहदको कलाको शक्ति हुन्छ। तिनका संकल्प बेहदको कलाका ब्रह्माण्डहरूसम्म पुग्नेछन्।"

— बापूजी

अध्याय

१८

आशीर्वादको सर्त

हरेक आशीर्वाद त्यसका सर्तहरू पूरा भएपछि मात्र फल्छ।

बापूजी एउटा कुरा स्पष्ट पार्नुहुन्छ। हरेक आशीर्वाद त्यसका सर्तहरू पूरा भएपछि मात्र फल्छ।

सर्त भनेको विश्व कल्याण हो — सारा संसारको कल्याण। आत्माले आफ्नो समय, मन र धनको कम्तीमा १० प्रतिशत सारा मानवजातिको कल्याणमा लगाउनुपर्छ।

उहाँ एउटा सरल उदाहरण दिनुहुन्छ। भक्ति मार्गमा सच्चा भक्तहरूले प्रायः आफ्नो आम्दानीको १० प्रतिशत मन्दिरमा चढाउँछन्। यस्तै भक्तिले गर्दा जताततै गाउँ–गाउँमा मन्दिर बनेका छन् र टिकेका छन्। त्यसै गरी, बापूजी भन्नुहुन्छ, साँचो आध्यात्मिक ज्ञान पाएको मान्छेले आफ्नो तन, मन र धनको कम्तीमा १० प्रतिशत — र सकिन्छ भने अझ बढी — यो नकारात्मक सृष्टिलाई बदल्ने दिव्य काममा लगाउनुपर्छ।

बापूजीका अनुसार, १० प्रतिशतभन्दा कम दिने मान्छे भक्ति मार्गले तोकेको स्तरभन्दा पनि पछाडि रहन्छ।

उपहार आशीर्वाद होइन

यहाँ बापूजी एउटा महत्त्वपूर्ण फरक छुट्याउनुहुन्छ। उहाँले कुनै आत्मालाई उपहार दिन सक्नुहुन्छ, र त्यो उपहार त्यो आत्मासँगै रहन्छ। तर परम पिताको आशीर्वाद फरक हुन्छ। आशीर्वाद संसारको कल्याणमा सेवा गर्ने आत्माका लागि मात्र फल्छ। सेवा नगर्नेका लागि आशीर्वाद फल्दैन। बापूजी यसलाई कर्णसँग तुलना गर्नुहुन्छ: कर्णलाई सबैभन्दा खाँचो परेको बेला, उनले पाएका आशीर्वादहरूले अन्त्यमा उनको रक्षा गरेनन्।

बापूजी अर्को एउटा नियमको कुरा पनि गर्नुहुन्छ। कुनै आत्मा बेहद विमानमा पस्नुअघि, त्यसले बेहदको कलाको ऊर्जाको एउटा शक्तिशाली गोलाबाट भएर जानुपर्छ। संसारको कल्याणका लागि केही नगरेको आत्मा त्यो गोला पार गर्न सक्दैन। बापूजीको शिक्षाअनुसार, यस्तो आत्मा त्यहीँ विलीन हुन्छ, र यसको छुट्टै अस्तित्व सकिन्छ। बेहदको आत्माका लागि यो अवस्थालाई मुक्ति भनिन्छ। यसले मुक्ति पाउँछ, तर जीवन मुक्ति पाउँदैन। यसरी, बेहदको आत्माले पनि संसारको कल्याणमा कुनै योगदान गरेको छैन भने, त्यसलाई बेहद विमानमा अगाडि लगिनुको सट्टा त्यही चरणमा मुक्त गरिन्छ।

माथि उठ्ने बाटो

भगवद्गीता सिकाउँछ, आफ्नै लागि मात्र बाँच्ने मान्छे पशुभन्दा राम्रो जीवन बाँच्दैन। त्यसैले, निष्काम कर्मयोगी बन्नुहोस् — स्वार्थी इच्छाबिना कर्म गर्ने। आफ्नो जीवनको ठूलो उद्देश्य राख्नुहोस्: स्व परिवर्तनबाट विश्व परिवर्तन गर्नुहोस्।

बापूजीका अनुसार, विश्व परिवर्तनमा योगदानका फरक–फरक तहहरू छन्। संसारको सेवा गर्नेहरूमा गनिन, आफ्नो समय, मन र धनको कम्तीमा १० प्रतिशत लगाउनुहोस्। बेहदको संसारको मालिक बन्न, ६० प्रतिशत वा त्यसभन्दा बढी लगाउनुहोस्। साँचो त्यागी र तपस्वी बन्नुहोस्। १०८ ती हुन्, जसले सबैको कल्याणका लागि सबै कुरा — समय, मन, धन, देहका नाताहरू, र आफ्नो साससमेत — अर्पण गर्छन्। त्याग र तपस्याबिना कुनै ठूलो कुरा पाइँदैन। यो नियम सबैका लागि एउटै हो।

बापूजी एउटा सरल सत्य पनि देखाउनुहुन्छ। सबैभन्दा कम योगदान गर्नेहरू नै प्रायः सबैभन्दा धेरै हल्ला गर्छन्, र सोध्छन्, "आउँदै गरेको युद्ध वा ठूलो विनाशको बेला मलाई के हुन्छ?" तर चुपचाप काममा लागिपरेकाहरू आफूतिर ध्यान तान्न खोज्दैनन्। त्यसैले, डर, हल्ला वा अशान्ति नफैलाउनुहोस्। बरु, यो सृष्टिलाई बदल्ने दिव्य काममा चुपचाप योगदान गर्नुहोस्।

"बिना त्याग और तपस्या कुछ नहीं मिलने वाला। सबके लिए क़ायदा एक समान है। लॉ इज़ लॉ।"

"अर्थ: त्याग र तपस्याबिना केही पाइँदैन। नियम सबैका लागि एउटै हो। नियम भनेको नियम हो।"

— बापूजी

अध्याय

१९

काल अग्नि — को बच्नेछ

तर, बापूजीका अनुसार, बच्ने एउटा बाटो छ।

बापूजी एउटा अन्तिम आगोको कुरा गर्नुहुन्छ, जसले सृष्टिको सारा स्थूल संसारलाई आफ्नो घेरामा लिनेछ। उहाँको शिक्षाअनुसार, सन् २०२९ को अन्त्य नजिकिँदै जाँदा १०० कलाको काल अग्नि नजिक आउनेछ। यो असाध्यै शक्तिशाली अग्नि तत्त्व हो, जसमा यस मल्टिभर्सभित्रको सारा स्थूल सृष्टि जलाएर सक्ने क्षमता छ।

बापूजीका अनुसार, यो व्यक्तिगत रोजाइको काम होइन। सृष्टिको सूक्ष्म व्यवस्थामा, जसले रच्नुहुन्छ, उहाँले नै विसर्जन पनि गर्नुहुन्छ। मल्टिभर्सका शासकसँग पनि यो प्रक्रिया रोक्ने शक्ति छैन। तोकिएको समयमा, मल्टिभर्सका बाजेले यो सृष्टिभरिको आगो प्रकट गर्नुहुन्छ र सारा मल्टिभर्सलाई आफूभित्रै फर्काएर लिनुहुन्छ। १०० कलाको तहसम्मको हरेक आत्मा आफ्नै स्रोतमा फर्काइन्छ।

उहाँ यसो किन गर्नुहुन्छ? बापूजीका अनुसार, यस मल्टिभर्सका बाजेले देख्नुहुन्छ — अरू मल्टिभर्स शुद्ध, शाश्वत र नबदलिएका रहे, तर यो चाहिँ झन्–झन् तल झर्दै गयो। हरेक नयाँ सृष्टिपछि पनि, यो फेरि–फेरि पाँच तत्त्वको संसार बन्यो — समय र मृत्युले चलाउने लोक। त्यसैले, उहाँले अबदेखि यसलाई नजोगाउने निर्णय गर्नुभयो। बरु, उहाँले यसलाई आफूभित्रै फर्काएर लिने र यसको चक्र अन्त्य गर्ने निर्णय गर्नुभयो।

कमजोर भएका आत्मा

अब ३३ करोड आत्माको कुरा सम्झनुहोस्। तिनीहरू २ कलाको शक्ति लिएर आएका थिए। तर १ अर्ब ९८ करोड वर्षमा तिनीहरूले त्यसको धेरै भाग गुमाइसकेका छन्। कसैसँग आफ्नो शक्तिको १ प्रतिशत मात्र बाँकी छ। कसैसँग आधा प्रतिशत मात्र।

त्यसैले, सोच्नुहोस्। १०० कलाको आगोमा आधा कला वा १ कलाका आत्माहरूलाई के हुनेछ? तिनीहरूले यो सहन सक्दैनन्। तिनीहरू त्यसैमा विलीन हुनेछन्। अरू लोकबाट आएका २५ कला, ४० कलाका आत्माहरू — १०० कलाभन्दा तलका सबै — विलीन हुनेछन्। बेहदको कलाको शक्ति बोकेका ९ लाख बेहदका आत्माहरू मात्र बाँकी रहनेछन्। सुरुदेखि नै योजना यही थियो।

हेल्पलाइन

तर, बापूजीका अनुसार, बच्ने एउटा बाटो छ। आत्माले आत्म ज्ञान र ब्रह्म ज्ञान पाउनुपर्छ, र सर्वशक्तिमानलाई चिन्नुपर्छ। यो ज्ञानबाट, त्यसले उहाँसँग सोझो सम्बन्ध जोड्छ र परम पिताबाट सोझै आध्यात्मिक शक्ति लिन्छ।

परम पिताको ज्ञान फैलाउन सघाउनेहरूका लागि बापूजी आशाको खबर पनि दिनुहुन्छ। ज्ञान दानमा सघाउने र विश्व कल्याणको दृष्टि राखेर काम गर्ने आत्माले विशेष कृपा पाउँछ। यस्तो आत्मा १०० कलाको तहभन्दा तल भए पनि, र बेहदको आत्मा नभए पनि, अन्तिम बेलामा — जब मल्टिभर्सका बाजेले सृष्टि समेट्नुहुन्छ — त्यसले दिव्य मद्दत पाउँछ।

बापूजीको शिक्षाअनुसार, यस्तो आत्माले काल अग्निको जलाइ भोग्नु पर्दैन। त्यसलाई १०० कलाको शक्ति दिइन्छ; अनि यो दिव्य अभियानमा सक्रिय साथ दिने आत्माले २०० कला पाउँछ। त्यो आत्माले अन्त्यमा मुक्ति पाए पनि, त्यो सृष्टिभरिको आगोको पीडाबाट भएर जाँदैन; त्यसलाई कोमल तरिकाले मुक्त गरिन्छ। बापूजी भन्नुहुन्छ, परम पिताको ज्ञान फैलाउन सघाउने निःस्वार्थ सेवाको फल यही हो।

त्यसपछि बेहदको आत्माले जीवन मुक्ति पाउँछ र नयाँ संसारको सृष्टिमा भाग लिन अगाडि बढ्छ। कम आध्यात्मिक शक्ति भएका आत्माहरूले मुक्ति पाउँछन् — यो नकारात्मक सृष्टिबाट शान्तिपूर्ण छुटकारा। त्यसैले, बापूजी भन्नुहुन्छ, सबैले सर्वशक्तिमानलाई उहाँको मूल रूपमा सम्झनुपर्छ, र प्रेमले सम्झनुपर्छ।

"जो सहयोगी हैं, उन्हें भी हेल्पलाइन मिलेगी — उन्हें काल अग्नि में जलना नहीं पड़ेगा।"

"अर्थ: जो सहयोगी छन्, तिनले पनि हेल्पलाइन पाउँछन् — तिनले काल अग्निमा जल्नु पर्नेछैन।"

— बापूजी

अध्याय

२०

भारत कसरी बच्नेछ

तर भारत बच्न सक्छ।

अब भारतको हरेक हृदयले सोध्ने एउटा प्रश्न आउँछ। के भारत बच्नेछ?

बापूजी आशासहित जवाफ दिनुहुन्छ। विदेशमा अवस्था गम्भीर छ। आणविक बम र हाइड्रोजन बम बनाएका देशहरूले आफ्नै हतियारको आगोको सामना गर्नेछन्। ती हतियार विनाशकारी एलियन र सूक्ष्म जगतका जीवहरूको प्रभावमा बनाइएका थिए।

शान्त रहने देश

तर भारत बच्न सक्छ। भारत परम शान्तिले भरियो भने यसको वातावरण बदलिन्छ। विदेशमा आणविक बम पड्किए पनि, तिनको नकारात्मक असर भारतसम्म पुग्नेछैन। कसैले भारतमाथि आक्रमण गर्नेछैन। भारत तटस्थ रहनेछ। यो शान्त रहनेछ। यो युद्धमा जानेछैन।

गृहयुद्ध सुरु हुँदा, अशान्ति फैलिनेछ, र मान्छेहरू शान्तिका लागि पुकार्नेछन्। शान्ति, शान्ति — तिनीहरू बिन्ती गर्नेछन्। पुराना दिनमा ऋषिहरूले संसारको शान्तिका लागि ठूलो यज्ञ गर्थे। अब त्यो शान्ति परम शान्तिको कम्पनले आउनेछ।

यो शान्तिको निमित्त बन्ने, र भारतभरि परम शान्ति फैलाउने आत्माहरूले ठूलो आध्यात्मिक भाग्य कमाउनेछन्। दुःखले थिचिएको संसारमा शान्ति ल्याउनु, आत्माले पाउन सक्ने सबैभन्दा दुर्लभ र सबैभन्दा ठूला आशीर्वादमध्ये एक हो।

आँधी आए पनि

विनाश आइहाल्यो भने पनि, र केही आत्मा ब्युँझे अनि केही ब्युँझेनन् भने पनि, अझै आशा छ। सबैभन्दा पहिले स्व परिवर्तन गरेका, र जसका घरहरू परम प्रकाशका लाइट हाउसहरू बनिसकेका छन्, ती आत्माहरूले सघाइरहन सक्छन्। दुःखी आत्माहरू यस्तो घरमा आउँदा, तिनीहरूले शान्ति अनुभव गर्छन् र परम शान्तिको कम्पन पाउँछन्। बापूजीका अनुसार, यस्तो घर मुक्ति र जीवन मुक्ति दिने ठाउँ बन्छ।

भविष्यले जे ल्याए पनि, बाटो उही रहन्छ। पहिले, आफूलाई बदल्नुहोस्। त्यसपछि आफ्नो घर बदल्नुहोस्। त्यसपछि भारत। अनि अन्त्यमा, सकिन्छ भने, सारा संसार।

बापूजीका अनुसार, परम शान्ति पुग्ने गरी छिटो फैलियो भने, र भारतका सनातनी आत्माहरू ब्युँझेर पृथ्वीभरि यसको कम्पन फैलाए भने, तेस्रो विश्वयुद्धसमेत रोकिन सक्छ।

"विदेश में परमाणु बम फटेगा, मगर भारत को हम बचा लेंगे। भारत न्यूट्रल रहेगा, शान्त रहेगा।"

"अर्थ: विदेशमा आणविक बमहरू पड्किनेछन्, तर भारतलाई हामी बचाउनेछौं। भारत तटस्थ रहनेछ, शान्त रहनेछ।"

— बापूजी

अध्याय

२१

भारत विश्व गुरु बन्नेछ

भारतले कसैसँग लड्नु पर्नेछैन।

आँधीपछिको समयको बारेमा बापूजी उज्यालो चित्र देखाउनुहुन्छ। उहाँ भन्नुहुन्छ, भारत फेरि एक पटक विश्व गुरु — सारा संसारको आध्यात्मिक मार्गदर्शक — बन्नेछ। पृथ्वीको हरेक कुनाका देशहरूले बुद्धि, दिशा र मार्गदर्शनका लागि भारततर्फ हेर्नेछन्।

भारत फेरि सुनको चरा बन्नेछ। त्यसपछि यो हीराजस्तै झन् चम्कनेछ। बापूजी यसलाई भारतको हीरा युग भन्नुहुन्छ। देश हरेक क्षेत्रमा — धन, विज्ञान, ज्ञान र मानव प्रयासको हरेक क्षेत्रमा — छिटो अगाडि बढ्नेछ। यसको प्रगति देखेर संसार छक्क पर्नेछ।

यो कसरी हुनेछ? बापूजीका अनुसार, सूक्ष्म जगतका आत्माहरूले यसमा ठूलो भूमिका खेल्नेछन्। साकारी (भौतिक रूपमा) र आकारी (सूक्ष्म रूपमा) — दुवै रूपका ३३ करोड देवी–देवताले आफ्नो आध्यात्मिक शक्ति भारतमा बगाउनेछन्। तिनीहरूले सूक्ष्म जगतको शक्ति भारतको भूमिमा तल ल्याउनेछन्, र यो ठूलो परिवर्तन ल्याउन सघाउनेछन्।

शान्तिको भूमि

त्यसपछि भारतको वातावरण बदलिनेछ। यो परम तत्त्वले, परम प्रकाशले, परम शान्तिले भरिनेछ। भारतको नक्सा मात्र हेर्ने जो कोहीले पनि शान्ति अनुभव गर्नेछ।

सारा संसारले भारततर्फ हेर्नेछ। शान्तिको एक क्षणका लागि भए पनि, मान्छेहरू यहाँ आउन आतुर हुनेछन्। भारतले कसैसँग लड्नु पर्नेछैन। यसले संसारलाई शान्तिको बाटो, र मुक्ति र जीवन मुक्तिको बाटो दिनेछ।

भारतभित्र कुनै बेला गलत काम गरेकाहरू — भ्रष्ट, क्रूर — आफ्नो कर्मको सामना गर्नेछन् र बिस्तारै बदलिनेछन्। वातावरण शुद्ध हुँदै जाँदा, तिनीहरूको मन पनि बदलिनेछ। अनि मान्छेहरूले आफू को हुन्, सम्झनेछन्। तिनीहरू भन्नेछन्, "हो, हामी सनातनी हौं। हामी शाश्वत हौं — आदि र अनादि।" तिनीहरू शाश्वत सनातन देवी–देवता धर्मका सन्तानहरूका रूपमा एक हुनेछन्।

बापूजीका अनुसार, यी दिव्य आत्माहरूमध्ये धेरैले आफ्नो कर्मले गर्दा अरू धर्ममा जन्म लिए। कोही फरक धर्ममा जन्मिए, कोहीले पछि गएर अर्को धर्म अपनाए। तैपनि, उहाँ भन्नुहुन्छ, भित्री मूलमा तिनीहरू उही देवी–देवता आत्मा नै रहन्छन्। आध्यात्मिक वातावरण बदलिँदै जाँदा र तिनीहरूको मूल संस्कार (भित्री आध्यात्मिक छाप) ब्युँझँदा, तिनीहरू स्वाभाविक रूपमा आफ्नो जरा, सनातन धर्मतर्फ, फेरि तानिएको अनुभव गर्छन्। बापूजीका अनुसार, यो प्रक्रिया सुरु भइसकेको छ, र धेरै आत्मा सनातनको बाटोमा फर्कँदै छन्। उल्टो पनि हुन्छ। हिन्दू परिवारमा जन्मिएका केही आत्मा अरू धर्मतर्फ तानिन्छन् र ती बाटो पछ्याउँछन्। बापूजीका अनुसार, एउटा धर्मबाट अर्को धर्मतर्फको यो आवतजावत सृष्टिको ठूलो लीलाकै भाग हो।

अनि ठूलो परिवर्तन आउँदा, दिव्य आत्माहरू घर फर्कन्छन्। ९ लाख बेहदका आत्माहरू बिस्तारै मानव रूपबाट सूक्ष्म रूप, अनि निराकारतर्फ जान्छन्। तिनीहरू बेहद विमानमा आ–आफ्नो आसन लिन्छन् र बेहद परमधाम (सर्वशक्तिमानको सबैभन्दा माथिको परमधाम) जान तयार हुन्छन्। ३३ करोड देवी–देवता आ–आफ्नो शक्तिको तहसम्म उठ्छन् — कोही १ कलामा, कोही २१ मा, कोही २०० वा ३०० कलामा। हरेक आफ्नै ठाउँमा फर्कन्छ। अनि सारा मल्टिभर्स बिस्तारै परम तत्त्वमा बदलिन्छ।

तर यो सबै भारतबाट सुरु हुन्छ। झिल्को यहीँ बल्छ। भारतबाट यो संसारभरि फैलिन्छ, त्यसपछि पूरै ब्रह्माण्डमा, र अझ अगाडि सारा मल्टिभर्समा। अनि शाश्वत सनातन देवी–देवता धर्मको राज्य भारतमा स्थापना हुनेछ।

"भारत विश्व गुरु बनेगा। भारत सोने की चिड़िया बनेगा। आदि सनातन देवी–देवता धर्म का राज्य भारत में स्थापित होगा।"

"अर्थ: भारत विश्व गुरु बन्नेछ। भारत सुनको चरा बन्नेछ। शाश्वत सनातन देवी–देवता धर्मको राज्य भारतमा स्थापना हुनेछ।"

— बापूजी

अध्याय

२२

सनातन सत्य

सनातन भनेको अविनाशी हो।

अन्त्यमा हामी एउटा गहिरो प्रश्नमा आइपुग्छौं। सनातन भनेको के हो?

सनातन भनेको अविनाशी हो। बापूजी यो कुरा सरल गरी भन्नुहुन्छ: सनातनको संस्थापक त्यो हो, जो कहिल्यै नष्ट हुँदैन। जुन नष्ट हुन्छ, त्यो सनातन हुन सक्दैन। सनातनको अर्थ नै अविनाशी हो — कहिल्यै नष्ट नहुने, शाश्वत।

पृथ्वीमा कुनै पनि धर्म स्थापना हुनुअघि, एउटै शाश्वत धर्म थियो। त्यो सनातन धर्म हो। शाश्वत देवी–देवता धर्म यस ब्रह्माण्डको धर्म हो, जुन यो सृष्टिको सुरुदेखि नै छ।

धर्महरू यसको विरोधमा किन उभिए

बापूजीले मानव इतिहासको एउटा अध्याय वर्णन गर्नुहुन्छ, जसलाई उहाँ दुःखद अध्यायका रूपमा हेर्नुहुन्छ। उहाँ सिकाउनुहुन्छ, पृथ्वीमा रहेका धेरै धर्म र सम्प्रदाय यस ब्रह्माण्डबाहिरबाट आएका आत्माहरूले स्थापना गरेका हुन्। यहाँ आइपुगेपछि, तिनीहरू असुरहरूका गुरु शुक्राचार्यको प्रभावमा परे।

बापूजीका अनुसार, शुक्राचार्य सधैं आदि सनातन धर्मको विरोधमा उभिँदै आएका छन्। उनको प्रभावले गर्दा, बाहिरबाट आएका यी आत्माहरूमा विनाशकारी प्रवृत्ति बढ्यो, र तिनीहरू सनातनको बाटोको विरोध गर्छन्। यसले गर्दा, आदि सनातनी आत्माहरूसँग तिनीहरूको झगडा भयो।

बापूजी अझ बुझाउनुहुन्छ, संसारको नकारात्मक वातावरणले नै आत्माहरूलाई सनातन धर्मको विरोधतर्फ धकेल्छ। यसले तिनीहरूलाई झगडा, रिस र विनाशकारी प्रवृत्तिले भरिदिन्छ, र तिनीहरू असुरजस्तै व्यवहार गर्न थाल्छन्। तर, उहाँ भन्नुहुन्छ, संसार परम शान्तिको कम्पनले भरिँदा, यी आत्माहरू पनि बिस्तारै बदलिनेछन्।

धर्मको परिभाषा बदलिनेछ

आज धेरै मान्छे धर्म भनेको ब्रह्मा, विष्णु, शंकर र धेरै देवी–देवता र अवतारको पूजा हो भनेर बुझ्छन्। तर बापूजी भन्नुहुन्छ, यो बुझाइ बदलिनेछ।

उहाँका अनुसार, एउटा यस्तो समय आउनेछ, जब मान्छेहरूले एउटै शाश्वत ब्रह्मको पूजा गर्नेछन्, र मानवजातिमा ब्रह्मको ज्ञान ब्युँझनेछ। यो बुझाइ फैलिँदै जाँदा, छुट्टाछुट्टै धर्मले बनाएका विभाजन बिस्तारै हराउँदै जानेछन्। त्यसपछि बेहद ब्रह्म भनेर चिनिने एउटै शाश्वत, पूरा ब्रह्म मात्र आध्यात्मिक जीवनको केन्द्रमा रहनेछ। बापूजी भन्नुहुन्छ, यही मात्र सनातन हो।

साँचो सनातन

बापूजीका अनुसार, हिन्दू शास्त्रहरूले एउटा ब्रह्माण्डको ज्ञान वर्णन गर्छन्। तिनले एउटा सृष्टि–प्रणालीको रचना र विसर्जन बुझाउँछन्। उहाँ यसलाई साँचो र पवित्र ज्ञान मान्नुहुन्छ। तर बेहद ज्ञान योभन्दा धेरै अगाडि जान्छ। यसले आकाशगंगा, युनिभर्स, महा युनिभर्स, र अन्त्यमा पूरै मल्टिभर्सको अझ ठूलो सत्य खोल्छ।

बापूजी यो पनि सिकाउनुहुन्छ, ब्रह्म पनि पूरा अर्थमा शाश्वत होइन। महाब्रह्म र परम महाब्रह्मको पनि अन्त्यमा विसर्जन हुन्छ। तिनभन्दा पर सबैभन्दा माथिको सत्य छ — बेहदको कलाको ब्रह्माण्ड। यही शाश्वत र अविनाशी परमधाम हो, जहाँ न सृष्टि छ, न विसर्जन। एक पटक यो अस्तित्वमा आएपछि, यो सधैंभरि रहन्छ।

बापूजीका अनुसार, "सत्यम् धर्म सनातनम्" को साँचो अर्थ यही हो। साँचो सनातन बेहद हो — कहिल्यै नष्ट नहुने असीम र शाश्वत सत्य। अनि यसको शाश्वत स्वभाव सबैभन्दा ठूलो शान्तिले — परम शान्तिले नै — भरिएको छ।

"सनातन का मतलब ही अविनाशी। महा सनातन माना बेहद का परम महाब्रह्म ही सनातन है।"

"अर्थ: सनातनको अर्थ नै अविनाशी हो। महा सनातन भनेको बेहदको परम महाब्रह्म हो — त्यही मात्र सनातन हो।"

— बापूजी

अन्तिम कुरा

सन्देश, छोटकरीमा

३३ करोड देवी–देवताका लागि सन्देश यही हो। तपाईँ साधारण मान्छे हुनुहुन्न। तपाईँभित्र शक्तिले भरिएको एउटा दिव्य आत्मा सुतिरहेको छ।

ब्युँझनुहोस्। तपाईँ को हुनुहुन्छ, चिन्नुहोस्। पिताबाट प्रेमसहित शक्ति लिनुहोस्। आफ्नो आत्म स्वरूपमा स्थिर रहनुहोस्। परम शान्तिको कम्पन फैलाउनुहोस्। आफ्नो घरलाई लाइट हाउस बनाउनुहोस्। जलिरहेको संसारका लागि दमकल बन्नुहोस्।

यो सबै प्रेमले, सबैको कल्याणका लागि गर्नुहोस्। अनि आउँदै गरेको आँधीलाई शान्तितर्फ मोड्न सकिन्छ। भारत विश्व गुरु बनेर उठ्नेछ, र यो मृत्युलोक शान्तिपूर्वक अमरलोकतर्फ अगाडि बढ्नेछ।

पहिले स्व परिवर्तन। त्यसपछि विश्व परिवर्तन। अहिले नै बेला हो।

"स्व परिवर्तन से विश्व परिवर्तन — परम शान्ति से सबको भर दो।"

"अर्थ: स्व परिवर्तनबाट विश्व परिवर्तन — सबैलाई परम शान्तिले भरिदिनुहोस्।"

— बापूजी

बापूजीका अनमोल वचनहरू

तलका अनमोल वचन यस पुस्तकभरि बापूजीकै शब्दमा आएका छन्। बिस्तारै पढ्न र शान्त भएर मनन गर्न यिनलाई यहाँ एकै ठाउँमा राखिएको छ।

"३३ कोटि — कोटि माना करोड़, ३३ प्रकार नहीं, ३३ करोड़, वो G2 से आए थे।"

"अर्थ: ३३ कोटि — कोटि भनेको करोड हो; हामी यसलाई ३३ प्रकार भनेर लिँदैनौं। तिनीहरू ३३ करोड हुन्, र तिनीहरू G2 बाट आए।"

— बापूजी

"३३ कोटि देवी–देवता की जो आत्माएँ हैं, वो ज़्यादातर तो मनुष्य बन गईं, और ज़्यादातर भारत में ही हैं।"

"अर्थ: ३३ करोड देवी–देवताका आत्माहरू धेरैजसो मान्छे बनिसकेका छन्, र तीमध्ये धेरैजसो भारतमा छन्।"

— बापूजी

"जो ३३ कोटि देवी–देवता हैं, वो G2 से आए — १९८ करोड़ साल पहले।"

"अर्थ: ३३ करोड देवी–देवता G2 बाट आए — १ अर्ब ९८ करोड वर्षअघि।"

— बापूजी

"जो सर्जन करता है वही विसर्जन करता है।"

"अर्थ: जसले सृजन गर्नुहुन्छ, उहाँले नै विसर्जन गर्नुहुन्छ।"

— बापूजी

"३३ करोड़ देवी और ३३ कोटि देवता — ६६ करोड़। ये साकारी भी हैं, आकारी भी हैं।"

"अर्थ: ३३ करोड देवी र ३३ करोड देवता — ६६ करोड। तिनीहरू मानव रूपमा पनि छन्, सूक्ष्म रूपमा पनि छन्।"

— बापूजी

"बड़े से बड़े भोगी भी, आवरण हट जाए तो योगी बन जाएँगे।"

"अर्थ: सबैभन्दा ठूलो भोगी पनि आवरण हटेपछि योगी बन्छ।"

— बापूजी

"एलियन माना बाहर से आए हुए लोग। हमारे देवी–देवता भी तो ऊपर से आते थे।"

"अर्थ: एलियन भनेको बाहिरबाट आएका मान्छे। अनि हाम्रा देवी–देवता पनि माथिबाट आउँथे।"

— बापूजी

"राम मन्दिर के उद्घाटन पर ये दिव्य आत्माएँ सनातन धर्म को बचाने के लिए नीचे आई थीं।"

"अर्थ: राम मन्दिरको उद्घाटनमा यी दिव्य आत्मा सनातन धर्मको रक्षा गर्न तल आएका थिए।"

— बापूजी

"यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत — जब जब धर्मग्लानि का समय आता है, तब तब मैं आता हूँ, असुरों का विनाश करता हूँ और देवताओं की रक्षा करता हूँ।"

"अर्थ: हे भारत, जब–जब धर्मको पतन हुन्छ — तब–तब म आउँछु, असुरहरूको विनाश गर्छु र देवताहरूको रक्षा गर्छु।"

— बापूजी

"२०२७ तक सब जाग जाएँ और परम शान्ति के वाइब्रेशन फैला दें, तो ये विनाश रुक सकता है।"

"अर्थ: सन् २०२७ सम्ममा सबै ब्युँझिए र परम शान्तिको कम्पन फैलाए भने, यो विनाश रोकिन सक्छ।"

— बापूजी

"जागना ही पड़ेगा। ये मजबूरी बन जाएगी। समय जगाएगा।"

"अर्थ: तिनीहरूले ब्युँझिनै पर्नेछ। यो बाध्यता बन्नेछ। समयले नै तिनीहरूलाई ब्युँझाउनेछ।"

— बापूजी

"समय का इंतज़ार मत करो। बेहद के आकारी बापूजी ने समय को रोक रखा है।"

"अर्थ: समयको प्रतीक्षा नगर्नुहोस्। शाश्वत पिताले समयलाई रोकेर राख्नुभएको छ।"

— बापूजी

"मैं जप–तप और ध्यान–योग से नहीं मिलता। मैं ज्ञान से मिलता हूँ। और ज्ञानी आत्मा मुझे विशेष प्रिय है।"

"अर्थ: म कर्मकाण्ड र ध्यानले मात्र भेटिँदिनँ। म ज्ञानले भेटिन्छु। अनि ज्ञानी आत्मा मलाई विशेष प्यारो छ।"

— बापूजी

"संकल्प ही वाइब्रेशन है। ब्रह्मा ने संकल्प से ही सृष्टि बनाई।"

"अर्थ: संकल्प नै कम्पन हो। ब्रह्माले संकल्पबाट मात्र सारा सृष्टि रच्नुभयो।"

— बापूजी

"प्यार ही पावर है। प्यार नहीं होगा तो पावर नहीं आएगा, न आत्म–स्वरूप बनोगे।"

"अर्थ: प्रेम नै शक्ति हो। प्रेमबिना शक्ति आउँदैन, र तपाईँ आत्म चेतनामा स्थिर हुन सक्नुहुन्न।"

— बापूजी

"चित्र में विचित्र को याद करोगे तो चरित्रवान बन जाओगे।"

"अर्थ: रूपभित्रको आत्मा–बिन्दुलाई सम्झनुहोस्, अनि तपाईँ गुणले भरिपूर्ण बन्नुहुनेछ।"

— बापूजी

"आत्मा का मूल स्वभाव ही परम शान्त स्वरूप है।"

"अर्थ: आत्माको आफ्नै मूल स्वभाव परम शान्तिको स्वरूप हो।"

— बापूजी

"अपने घर को लाइट हाउस बनाना है। हमें सबको बदलना है — बदला नहीं लेना है।"

"अर्थ: हामीले आफ्नो घरलाई लाइट हाउस बनाउनुपर्छ। हामीले सबैलाई बदल्नुपर्छ — बदला लिनु होइन।"

— बापूजी

"बेहद की आत्मा में बेहद की कला का पावर है। उनके संकल्प बेहद की कला के ब्रह्माण्ड तक जाएँगे।"

"अर्थ: बेहदको आत्मामा बेहदको कलाको शक्ति हुन्छ। तिनका संकल्प बेहदको कलाका ब्रह्माण्डहरूसम्म पुग्नेछन्।"

— बापूजी

"बिना त्याग और तपस्या कुछ नहीं मिलने वाला। सबके लिए क़ायदा एक समान है। लॉ इज़ लॉ।"

"अर्थ: त्याग र तपस्याबिना केही पाइँदैन। नियम सबैका लागि एउटै हो। नियम भनेको नियम हो।"

— बापूजी

"जो सहयोगी हैं, उन्हें भी हेल्पलाइन मिलेगी — उन्हें काल अग्नि में जलना नहीं पड़ेगा।"

"अर्थ: जो सहयोगी छन्, तिनले पनि हेल्पलाइन पाउँछन् — तिनले काल अग्निमा जल्नु पर्नेछैन।"

— बापूजी

"विदेश में परमाणु बम फटेगा, मगर भारत को हम बचा लेंगे। भारत न्यूट्रल रहेगा, शान्त रहेगा।"

"अर्थ: विदेशमा आणविक बमहरू पड्किनेछन्, तर भारतलाई हामी बचाउनेछौं। भारत तटस्थ रहनेछ, शान्त रहनेछ।"

— बापूजी

"भारत विश्व गुरु बनेगा। भारत सोने की चिड़िया बनेगा। आदि सनातन देवी–देवता धर्म का राज्य भारत में स्थापित होगा।"

"अर्थ: भारत विश्व गुरु बन्नेछ। भारत सुनको चरा बन्नेछ। शाश्वत सनातन देवी–देवता धर्मको राज्य भारतमा स्थापना हुनेछ।"

— बापूजी

"सनातन का मतलब ही अविनाशी। महा सनातन माना बेहद का परम महाब्रह्म ही सनातन है।"

"अर्थ: सनातनको अर्थ नै अविनाशी हो। महा सनातन भनेको बेहदको परम महाब्रह्म हो — त्यही मात्र सनातन हो।"

— बापूजी

"स्व परिवर्तन से विश्व परिवर्तन — परम शान्ति से सबको भर दो।"

"अर्थ: स्व परिवर्तनबाट विश्व परिवर्तन — सबैलाई परम शान्तिले भरिदिनुहोस्।"

— बापूजी

शब्दावली

यस पुस्तकमा आएका हिन्दी र संस्कृत शब्दहरूको सरल अर्थ — बापूजीको शिक्षामा नयाँ पाठकहरूका लागि।

१. ३३ कोटि देवी–देवता (33 Koti Devi-Devta)

शास्त्रमा भनिएका ३३ करोड देवी–देवता। कोटिका दुई अर्थ छन् — करोड (एउटा संख्या) र "प्रकार" वा "वर्ग"। यी दिव्य आत्मा हुन्, जो धेरै पहिले यस ब्रह्माण्डमा आए र अहिले धेरैजसो मान्छे भएर बाँचिरहेका छन्।

२. आदि शक्ति (Aadi Shakti)

आदि माता — मूल र शाश्वत दिव्य नारी शक्ति, जसले सृष्टि सुरु भएदेखि नै यसलाई सम्हाल्दै आउनुभएको छ, र सृष्टिको प्रलय हुने बेलासम्म यसलाई चलाइरहनुहुनेछ।

३. आत्मा (Aatma · Soul)

हरेक जनाभित्र रहेको चेतन र शाश्वत अस्तित्व — शरीर, इन्द्रिय र मनभन्दा अलग। यही साँचो आफू हो। आत्मा नै सबै जीवन र सबै चेतनाको स्रोत हो।

४. आवरण (Aavaran)

ढाक्ने पर्दा। शरीर, मन, परिवेशले बसालेका बानी र कर्मका ती तहहरू, जसले आत्मालाई ढाक्छन् र यसको मूल पहिचान लुकाउँछन्।

५. आदि (Adi)

उत्पत्ति। कुनै निश्चित समयमा अस्तित्वमा आउने कुरा। रचिएको, प्रकट भएको, जन्मिएको आत्मा।

६. आदित्य (Aditya)

बाह्र आदित्यमध्ये एक — देवतामध्ये सूर्यका बाह्र रूप।

७. आकारी (Akari)

यो आत्माको सूक्ष्म रूप हो, अर्थात् आत्माबाट निस्कने ऊर्जाले बनेको रूप। यो ऊर्जाले बनेको रूप हो। यो रूप सूक्ष्म भएकाले हाम्रो भौतिक आँखाले देख्न सकिँदैन।

८. सर्वशक्तिमान (Almighty Authority)

बेहदका परम मालिक र सिर्जनहार — बेहद अर्थात् सृष्टिको असीम संसार। सारा अनन्त अस्तित्वमा सबैभन्दा माथिको सत्ता। सबै शक्तिको अन्तिम स्रोत। हरेक आत्माका पर–परबाजे।

९. अमरलोक (Amar Lok)

अमर संसार; परम तत्त्वले बनेको लोक, जहाँ भौतिक मृत्यु हुँदैन। जन्म र मृत्युभन्दा परको अस्तित्वको अवस्था।

१०. अनादि (Anadi)

आत्माको शाश्वत, सुरु नभएको प्रकाश रूप — कुनै पनि शरीर लिनुभन्दा पहिलेको, सूक्ष्म रूपभन्दा पनि पहिलेको। यो अवस्थामा समय नै हुँदैन। आफूलाई चिनेको आत्माले मात्र आफ्नो यो अनादि रूप सम्झन्छ।

११. अनन्त कोटि (Anant Koti)

अनन्त करोड; गन्नै नसकिने संख्या।

१२. अर्ध प्रलय (Ardh Pralay)

हरेक चतुर्युगको अन्त्यमा हुने सानो प्रलय, जब असुरहरू जलेर सकिन्छन् र असल आत्माहरू नयाँ सत्ययुगमा पुग्छन्।

१३. असुर (Asur)

राक्षस; नकारात्मक स्वभावको वशमा परेको आत्मा। बापूजी भन्नुहुन्छ, असुर पनि मूलमा शक्तिशाली आत्मा नै हो, जो कर्मको आवरणमुनि लुकेको छ।

१४. आत्म ज्ञान (Atma Gyan)

आत्माको साँचो पहिचानको ज्ञान।

१५. आत्म स्वरूप (Atma Swaroop)

आत्माको मूल स्वभावमा टिकिरहने अवस्था — आफूलाई शरीर होइन, पूरै आत्मा ठान्नु। यही आध्यात्मिक अभ्यास र ज्ञानको जग हो।

१६. अविनाशी (Avinaashi)

नाश नहुने — जसलाई नष्ट गर्न सकिँदैन। सधैंभरि कहिल्यै नाश हुन नसक्ने। यो समयभन्दा पर छ, अर्थात् यसमा समयको कुनै असर पर्दैन। यो समयरहित हो।

१७. अव्यक्त (Avyakt)

प्रकट नभएको। स्थूल भौतिक रूपमा नदेखिएको। अव्यक्तले ती लोक, ऊर्जा, चेतना वा जीवलाई जनाउँछ, जो सामान्य भौतिक आँखाले देखिने सीमाभन्दा पर रहन्छन्।

१८. बेहद ज्ञान (Behad Gyan)

सर्वशक्तिमान र उहाँको विशाल, सीमा नभएको, अनन्त सृष्टिको परम ज्ञान। यो बापूजीमार्फत प्रकट भएको परम सत्य हो — जुन उहाँले दिव्य दृष्टि, अर्थात् तेस्रो नेत्रबाट आफैं सोझै अनुभव गर्नुभयो।

१९. बेहदका पिता (Behad ka Baap)

उहाँ यो असीम, विशाल सृष्टिका परम मालिक र सिर्जनहार हुनुहुन्छ। त्यसैले उहाँलाई परम पिता वा सर्वशक्तिमान भन्न सकिन्छ। उहाँ सबै सृष्टिको शक्तिको अन्तिम स्रोत हुनुहुन्छ। उहाँ मल्टिभर्सभन्दा पर हुनुहुन्छ।

२०. बेहदको आत्मा (Behad ki Atma)

अनन्त शक्ति भएको सृष्टिको आत्मा। बेहदको अर्थ सीमाभन्दा पर हो। बेहदका आत्माहरू अपार शक्ति भएका आत्मा हुन्, जो परम दिव्य प्रकाशले बनेका छन्। तिनीहरूले आकाशगंगा, युनिभर्स र सृष्टिका विशाल आयामहरू पार गर्दै यात्रा गरेका छन्।

२१. बेहदको कलाको परमधाम (Behad ki Kala ka Paramdham)

यो सृष्टिको सबैभन्दा माथिल्लो आयामको परमधाम हो, जसको शक्ति अनुमान गर्नै नसकिने वा अनन्त छ। यो सर्वशक्तिमानको धाम हो, जो यस विशाल सृष्टिका परम मालिक र सिर्जनहार हुनुहुन्छ।

२२. बेहद विमान (Behad Viman)

परम प्रकाशले बनेको स्वर्गीय वाहन, जसले बेहदका आत्माहरूलाई परमधामसम्म लैजान्छ।

२३. भावातीत (Bhavatit)

परम ज्ञानको अनुभूतिबाट सबै भाव र भावनाभन्दा माथि उठ्नु। यस्तो अवस्था, जसमा आत्मा हरेक भौतिक मोहभन्दा माथि उठ्छ र कुनै पनि सांसारिक भावनालाई समातेर राख्दैन।

२४. भुवर्लोक (Bhuvar Lok)

पृथ्वीभन्दा ठीक माथिको सूक्ष्म लोक, जहाँ गन्धर्व र किन्नरजस्ता जीव बस्छन्।

२५. ब्रह्म ज्ञान (Brahm Gyan)

सृष्टिको पूरा ज्ञान — यसको उत्पत्तिदेखि विसर्जनसम्म। सृष्टि कसरी सुरु भयो, कसबाट सुरु भयो, सृष्टिको पूरा अवधिभरि यसलाई चलाउने नियम के हुन्, र अन्त्यमा यो कसरी विसर्जन हुन्छ — यही ज्ञान हो।

२६. ब्रह्मा (Brahma)

हाम्रो सौरमण्डलभित्रका आत्माहरूका सिर्जनहार; त्यो स्रोत, जसमार्फत शिवले सृष्टि सुरु गर्नुहुन्छ।

२७. ब्रह्माण्ड (Brahmand)

हाम्रो सौरमण्डल — सृष्टिको एउटा एकाइ। बापूजीको ज्ञानमा ब्रह्माण्ड भनेको खास गरी एउटा सौरमण्डल हो — शिवले रच्नुभएको एउटा ब्रह्माण्ड। एउटै आकाशगंगाभित्र यस्ता अनगिन्ती ब्रह्माण्ड हुन्छन्। हाम्रो आफ्नै सौरमण्डल नै हाम्रो ब्रह्माण्ड हो।

२८. चतुर्युग (Chaturyug)

पृथ्वीमा चार युगको एउटा पूरा चक्र, जम्मा ४३ लाख २० हजार वर्षको।

२९. चित्र (Chitra)

सर्वशक्तिमानको छवि वा रूप। शक्ति लिन चित्रभित्रको विचित्र (आत्मा–बिन्दु) सम्झन बापूजी सिकाउनुहुन्छ।

३०. देवता (Devta)

देव; स्वर्ग भनिने, सृष्टिका माथिल्ला लोकहरूमा तीन तत्त्वको शरीरमा रहने जीव।

३१. धर्म (Dharma)

सदाचार; सही आचरणको आध्यात्मिक नियम।

३२. धर्मग्लानि (Dharma Glani)

धर्मको ठूलो पतन। गीता भन्छ, जब–जब धर्मको पतन हुन्छ, ईश्वर यसको रक्षा गर्न आउनुहुन्छ।

३३. स्वर्गदूत (Farishta)

स्वर्गको दूत; ब्रह्माले रच्नुभएको, परम तत्त्वको शरीर भएको जीव।

३४. G2 — महा–महा युनिभर्स (G2 · Great-Great Universe)

बापूजीको सरल संकेतमा G1 भनेको महा युनिभर्स, G2 भनेको महा–महा युनिभर्स, र यसरी नै G17 सम्म। ३३ करोड देवी–देवता G2 बाट आए।

३५. गन्धर्व (Gandharva)

माथिल्ला लोकका स्वर्गीय जीवहरूको एउटा वर्ग, जो संगीतमा निपुण हुन्छन्, र अहिले पृथ्वीमा पनि तल आइसकेका छन्।

३६. गृहस्थ आश्रम (Grihastha Ashram)

गृहस्थ जीवन। सनातन आध्यात्मिक परम्परामा मानव जीवनलाई परापूर्वदेखि चार आश्रममा बाँडिन्छ।

३७. गुणातीत (Gunatit)

सतो, रजो र तमो — यी तीन गुणभन्दा पर; मुक्तितर्फको बाटोमा आत्मा पुग्ने एउटा अवस्था।

३८. ज्ञान (Gyan)

बोध; खास गरी दिव्य वा यो संसारभन्दा परको ज्ञान।

३९. ज्ञान गंज (Gyan Ganj)

हिमालयभित्र रहेको, कथाहरूमा चर्चित दिव्य ज्ञानको लुकेको केन्द्र, जुन साँच्चै रहेको ठाउँ हो भनेर बापूजीले पुष्टि गर्नुभएको छ। यो ठाउँ तीन तत्त्वको, अव्यक्त रूपमा छ, त्यसैले स्थूल जगतमा देखिँदैन।

४०. हवन (Havan)

पवित्र अग्निमा चढाइने आहुति। पुराना समयमा मान्छेहरू पाँच तत्त्वका देवताहरूको शक्ति खिच्न तिनीहरूका लागि हवन र यज्ञ गर्थे।

४१. इच्छा मात्रम् अविद्या (Ichha Matram Avidya)

जुनसुकै इच्छा पनि आफ्नो स्वभावैले अज्ञान हो। शुद्ध अवस्थामा आत्मालाई केही चाहिँदैन। यो पहिल्यै अखण्ड छ, पहिल्यै शान्त छ — आफैंमा पूरा। तर जुन बेला इच्छा जाग्छ, त्यही बेला त्यो अखण्डता टुट्छ।

४२. इन्द्र (Indra)

देवताका राजा, स्वर्गका शासक। बापूजी बताउनुहुन्छ, ३३ करोड देवताका राजा इन्द्र पनि असाध्यै तल्लो अवस्थामा झर्नुभयो।

४३. जल प्रलय (Jal Pralay)

ठूलो बाढी। आउँदै गरेको विनाशमा अन्तिम आगोभन्दा पहिले चर्को गर्मीले सबै हिउँलाई पगालेर पानी बनाउँछ।

४४. जीवन मुक्ति (Jeevan Mukti)

जीवन मुक्ति त्यो अवस्था हो, जहाँ आत्माले आफूलाई कर्मको सबै हिसाबबाट पूरै मुक्त गर्छ। यसको साँचो स्वभाव लुकाउने हरेक आवरण हट्छ, र आत्माले आफ्ना सिर्जनहारलाई पूरै चिन्छ — एउटा विचारका रूपमा होइन, सोझो अनुभवका रूपमा।

४५. काल अग्नि (Kaal Agni)

काल अग्नि सृष्टिभरिको त्यो आगो हो, जसले समयलाई नै निल्छ। समयभन्दा परको आगो।

४६. कला (Kalaa)

कला आत्माको शक्ति नाप्ने एकाइ हो।

४७. कलियुग (Kaliyug)

लौह युग; एउटा "चतुर्युग" को चौथो र अन्तिम युग, जुन ४ लाख ३२ हजार वर्षसम्म चल्छ। अँध्यारोको युग; पृथ्वीमा सृष्टिको समयको चार युगको चक्र (चतुर्युग) को अन्तिम कालखण्ड।

४८. कल्कि (Kalki)

हिन्दू आस्थामा, युगको अन्त्यमा अधर्म अन्त्य गर्न र धर्म फेरि स्थापना गर्न आउने अन्तिम अवतार।

४९. कल्प (Kalp)

ब्रह्माको एक दिन; १,००० चतुर्युग वा पृथ्वीको ४ अर्ब ३२ करोड वर्ष बराबर।

५०. कल्प प्रलय (Kalp Pralay)

ब्रह्माको एक दिनको अन्त्यमा हुने ठूलो प्रलय, जब तीन लोक सकिन्छन् र पृथ्वी पनि फेरि बन्नुअघि जलेर खरानी हुन्छ।

५१. कर्म बन्धन (Karma Bandhan)

कर्म बन्धन भनेको पहिले र अहिले गरिएका दुवै कर्मले बनाएको अल्झन हो — आत्मालाई यस संसारसँग बाँध्ने नदेखिने साङ्लो। यो साङ्लो एउटा सरल क्रममा बन्छ: अज्ञानबाट इच्छा जन्मिन्छ, र इच्छाबाट कर्म जन्मिन्छ।

५२. कर्मातीत (Karmatit)

यो कर्मभन्दा परको अवस्था हो — जहाँ आत्मा पहिले र अहिले गरिएका सबै कर्मको बन्धनबाट मुक्त भएर उभिन्छ।

५३. किन्नर (Kinnar)

माथिल्ला लोकका स्वर्गीय जीवहरूको एउटा वर्ग, जसले पृथ्वीमा पनि रूप लिएका छन्।

५४. कुम्भकर्णको निद्रा (Kumbhakaran Nidra)

एकदमै गहिरो निद्रा, जसको नाम रामायणमा आउने कुम्भकर्णको नामबाट राखिएको हो। बापूजी यो शब्द आफू को हुन् भन्ने बिर्सेका दिव्य आत्माहरूको गहिरो आध्यात्मिक निद्राका लागि प्रयोग गर्नुहुन्छ।

५५. लाइट हाउस (Lighthouse)

परम शान्तिले भरिएको आत्मा वा घर। जसरी लाइट हाउसले जहाजहरूलाई उज्यालो दिन्छ, त्यसरी नै यस्तो आत्माले आफ्नो नजिक आउने हरेक आत्मालाई शान्ति दिन्छ।

५६. महाब्रह्म (Maha Brahm)

महान् ब्रह्म, महाशिव, अनगिन्ती ब्रह्माण्ड बनाउनुहुने। उहाँ एउटै संकल्पले सृष्टिहरूको पूरै आकाशगंगा प्रकट गर्नुहुन्छ।

५७. महाब्रह्माण्ड (Maha Brahmand)

महाब्रह्माण्ड भनेको एउटा आकाशगंगा हो — सृष्टिको एउटा विशाल बनावट, जसभित्र अर्बौं सौरमण्डल आफ्नै कक्षमा घुम्छन्। हाम्रो आफ्नै महाब्रह्माण्ड मिल्की वे हो, र यसैभित्र हाम्रो सौरमण्डलको ठाउँ छ — अर्बौंमध्ये एउटा।

५८. महातत्त्व (Maha Tattva)

शुद्ध आत्माको वरिपरि रहने परम तत्त्वको एकदमै मसिनो तह, जसलाई "माइट" भनिन्छ; ज्ञानले सफा नपारुन्जेल यसले आत्माको पूरा लेखाजोखा राख्छ।

५९. महाकाल प्रलय (Mahakaal Pralay)

महाकाल प्रलय भनेको आकाशगंगाको तहमा हुने ठूलो प्रलय हो — महाब्रह्माण्डकै प्रलय।

६०. मन्वन्तर (Manvantar)

सृष्टिको ठूलो कालखण्ड। मन्वन्तर सृष्टिको समयको एउटा विशाल एकाइ हो। एउटा मन्वन्तरमा ७१.४ साना समयचक्र, अर्थात् ७१.४ "चतुर्युग" हुन्छन्। हरेक मन्वन्तरमा सात अरू सौरमण्डलबाट सात ब्रह्मर्षि ज्ञान दिन तल आउँछन्।

६१. माया (Maya)

माया भौतिक संसारको भ्रम पार्ने शक्ति हो — त्यो शक्ति, जसले आत्मालाई आफ्नै साँचो स्वभाव बिर्साउँछ। यसले मोह र दुःखको त्यो संसार बनाउँछ, जसमा धेरैजसो आत्मा आफूलाई बाँधिएको पाउँछन्।

६२. मृत्युलोक (Mrityu Lok)

मर्नुपर्ने लोक — मृत्युको संसार। माथिल्ला लोकहरू हुँदै तल झरेपछि आत्माले पाँचवटै तत्त्वको शरीर लिन्छ। यो पृथ्वी, यो भौतिक अस्तित्व नै मृत्युलोक हो — मृत्युको लोक। यहाँ सबै कुरा अस्थायी छ।

६३. मुक्ति (Mukti)

छुटकारा; जन्म र मृत्युको चक्रबाट मुक्त हुनु। मोक्ष पनि यही हो। त्यो अवस्था, जब आत्मा सृष्टिमा रहँदैन। यो आफ्ना सिर्जनहारमा विलीन हुन्छ।

६४. मल्टिभर्स (Multiverse)

सृष्टिको त्यो तह, जसभित्र धेरै युनिभर्स, महा युनिभर्स, महा–महा युनिभर्स र त्योभन्दा माथि G17 (महा शब्द १७ पटक दोहोरिएको युनिभर्स) सम्मका युनिभर्सका तहहरू हुन्छन्।

६५. नष्टोमोहा (Nashto Moha)

मोहको अन्त्य। शरीर र त्यसका नाताहरूप्रतिको मोह नष्ट हुनु — जुन परम ज्ञान र कर्मयोगीको जीवनबाट पाइन्छ। जब आत्माको मूल दिव्य सम्झना फर्कन्छ, तब साँचो वैराग्य सम्भव हुन्छ।

६६. नवरत्न (Navratnas)

नौ रत्न; मल्टिभर्सको सुरुमा रचिएका पहिला नौ आत्मा, जो एकदमै शक्तिशाली छन्, किनकि तिनीहरू सिर्जनहारसँग पूरा शक्ति हुँदा बनाइएका थिए।

६७. निमित्त (Nimit)

माध्यम; परम शान्ति फैलाउन छानिएको माध्यम बन्ने र ठूलो भाग्य कमाउने आत्मा।

६८. निराकारी (Nirakari)

यो आत्माको निराकार अवस्था हो। आत्मा दिव्य प्रकाशको रूपमा हुँदा, त्यो नै यसको साँचो दिव्य अवस्था हो। यसलाई आत्माको शरीर नभएको अवस्था पनि भनिन्छ। यस अवस्थामा आत्मालाई परम आत्मा भनिन्छ।

६९. निर्विकारी (Nirvikari)

विकारबाट मुक्त; कामना, क्रोध, लोभ, मोह र अहंकारभन्दा परको शुद्धताको अवस्था।

७०. निःसंकल्प (Nisankalp)

कुनै संकल्प नउठ्ने अवस्था; मनको पूरा स्थिरता। जब सबैभन्दा माथिका आत्माहरू निःसंकल्प हुन्छन्, तब सारा संसार स्थिर हुन थाल्छ।

७१. निष्काम कर्मयोगी (Nishkam Karma Yogi)

कुनै स्वार्थी इच्छाबिना कर्म गर्ने, र हरेक कर्म सबैको कल्याणका लागि अर्पण गर्ने व्यक्ति।

७२. पञ्च तत्त्व (Panch Tattva)

पाँच तत्त्व: पृथ्वी, जल, अग्नि, वायु र आकाश।

७३. परम महाब्रह्माण्ड (Param Maha Brahmand)

एउटा युनिभर्स। अझ ठूलो बनावट, जसभित्र आकाशगंगाहरू रहन्छन्।

७४. परम प्रकाश (Param Prakash)

सनातन शास्त्रमा ब्रह्माको शक्ति, वा ब्रह्मा नै भनेर वर्णन गरिएको परम दिव्य प्रकाश। यो शुद्ध, मौन, र सबै विचार (संकल्प) र हलचलभन्दा पर छ।

७५. परम पुरुष (Param Purush)

सृष्टिको सुरुमा ब्रह्माले संकल्पबाट रच्नुभएका सात परम जीव, जसबाट सात माथिल्ला लोक बने।

७६. परम शान्ति (Param Shanti)

सबैभन्दा ठूलो शान्ति — योगबाट परमात्मासँग एक हुँदा आत्माको मूल अवस्था। यो अवस्थामा आत्मा इच्छाबाट पूरै मुक्त हुन्छ, पूरै मौन हुन्छ, र यसभित्र एउटा पनि संकल्प उठ्दैन।

७७. परम तत्त्व (Param Tattva)

परम तत्त्व भनेको कुनै तत्त्व (मूल पदार्थ) को अझ मसिनो, अझ शुद्ध र अझ शक्तिशाली रूप हो। यसमा आत्माका संकल्पहरूलाई बदलेर प्रकट गर्ने धेरै बढी ऊर्जा र सृजन गर्ने शक्ति हुन्छ।

७८. परम वायु (Param Vayu)

स्थूल हावा तत्त्व (वायु) को अझ मसिनो, शुद्ध पारिएको रूप। यसलाई कारण वायु पनि भन्न सकिन्छ — हावाको कारण रूप। परम वायुमा चेतन शक्ति धेरै बढी मात्रामा हुन्छ — परम प्रकाशको, अर्थात् दिव्य प्रकाशको, चेतन ऊर्जा।

७९. परमधाम (Paramdham)

सबैभन्दा माथिको धाम — आत्माहरूको मूल घर। परमधाम सौरमण्डलभित्रको सबैभन्दा माथिल्लो आयाम हो — शुद्ध दिव्य प्रकाशको लोक, जहाँ सिर्जनहार निराकार अवस्थामा रहनुहुन्छ। परमधाममा आत्माहरू पूरा शान्ति र आनन्दमा रहन्छन्।

८०. परार्ध (Parardh)

भगवान् ब्रह्माको आयुभित्र सृष्टिको समयको एउटा एकाइ। अहिलेका ब्रह्माको एउटा परार्ध (ब्रह्माका ५० वर्ष) पूरा भइसकेको छ; हामी अहिले दोस्रो परार्धभित्र छौं।

८१. पुरुषार्थ (Purusharth)

परम सत्यलाई अनुभव गर्न र जन्म र मृत्युको चक्रबाट उम्कन सत्यको खोजीमा लागेको साधकले गर्ने प्रयास र अनुशासन।

८२. कयामत (Qayamat)

इस्लामी आस्थामा न्यायको दिन; अन्तिम समय। बापूजी देखाउनुहुन्छ, यसले पनि कल्कि र न्यायको दिनले जनाउने त्यही अन्तिम समयतर्फ औंल्याउँछ।

८३. रुद्र (Rudra)

एघार रुद्रमध्ये एक — देवतामध्ये शिवका एघार उग्र रूप।

८४. सहयोगी (Sahyogi)

सहयोग गर्ने; ज्ञान बाँड्न र विश्व कल्याणमा मद्दत गर्ने आत्मा, जसले यसै कारण अन्तिम समयमा हेल्पलाइन पाउँछ।

८५. साकारी (Sakari)

सृष्टिको यो देखिने, भौतिक संसारभित्र स्थूल, भौतिक शरीर लिएको आत्मा। साकारको अर्थ "भौतिक रूप भएको" हो — स्थूल शरीर आफैं। आत्माको भौतिक अवस्था।

८६. सनातन धर्म (Sanatan Dharm)

पृथ्वीमा कुनै पनि धर्म स्थापना हुनुभन्दा पहिले, सृष्टिको सुरुदेखि नै एउटा धर्म छ, जुन शाश्वत छ; त्यसलाई सनातन धर्म भनिन्छ। हिन्दू धर्मलाई आदि सनातन धर्म पनि भनिन्छ।

८७. संकल्प (Sankalp / Sankalpa)

आत्माको दिव्य उद्देश्य वा अठोट। संकल्प साधारण इच्छा होइन — यो आत्माको शक्तिले भरिएको उद्देश्य हो।

८८. संकल्प शक्ति (Sankalp Shakti)

यो आत्माको संकल्पको शक्ति हो। आत्मामा अपार शक्ति हुँदा यसले संकल्पबाट सृष्टि प्रकट गर्न सक्छ। आत्मामा शक्ति नहुँदा संकल्पको शक्ति बेअसर हुन्छ।

८९. सत्ययुग (Satyug)

चार युग (चतुर्युग) मध्ये पहिलो र सबैभन्दा उच्च युग, जसलाई सुनौलो युग भनिन्छ। यो पूरा शुद्धता र प्रकाशको युग हो।

९०. शंकर (Shankar)

पार्वतीसँग कैलाशमा बस्नुहुने देवता।

९१. शुक्राचार्य (Shukracharya)

असुरहरूका गुरु। बापूजी भन्नुहुन्छ, उनमा विनाशका गहिरा प्रवृत्तिहरू छन्, र उनी सधैं सनातन धर्मको विरोधमा उभिएका छन्।

९२. सुनको चरा (Sone ki Chidiya)

सुनको चरा — भारतको वैभवको समयमा यसलाई दिइएको नाम। बापूजी भन्नुहुन्छ, भारत फेरि एक पटक सुनको चरा बन्नेछ।

९३. स्पन्दन (Spandan)

कम्पन। संकल्प वा गहिरो विचारबाट निस्कने असर। संकल्प कारण हो; स्पन्दन त्यो असर हो, जुन वातावरणमा बाहिर फैलिन्छ।

९४. स्थूल जगत (Sthool Jagat)

स्थूल तत्त्वले बनेको भौतिक संसार।

९५. सूक्ष्म जगत (Sukshm Jagat)

भौतिक आँखाले देख्न नसकिने सूक्ष्म संसार।

९६. स्व परिवर्तन (Swa Parivartan)

आत्माको संस्कारको परिवर्तन — अर्थात् यसको बानी र छापको परिवर्तन। अहिले आत्मा बाहिरी संसारबाट लिइएका नकारात्मक संस्कारको प्रभावमा बाँचिरहेको छ — ती संस्कार यसको कारण शरीरभित्र गहिरोसम्म छापिएका छन्।

९७. तमोप्रधान (Tamo Pradhan)

अँध्यारो र भारी गुण (तमो) हावी भएको। अहिलेको वातावरण र पाँच तत्त्वसमेत तमोप्रधान भइसकेका छन्।

९८. तपस्या (Tapasya)

आध्यात्मिक तप। यो धेरै जन्मसम्म निरन्तर चलिरहने गहिरो र कडा आध्यात्मिक तप र अनुशासन हो।

९९. त्रिदेव (Tridev)

एउटा ब्रह्माण्डका तीन देवता — रच्नुहुने ब्रह्मा, पालना गर्नुहुने विष्णु र विसर्जन गर्नुहुने शंकर।

१००. त्रिगुणातीत (Trigunatit)

तीन गुण (सतो, रजो, तमो) भन्दा पर; निराकार, मुक्त अवस्थातर्फको बाटोको एउटा चरण।

१०१. युनिभर्स (Universe)

सृष्टिको त्यो तह, जसभित्र धेरै आकाशगंगा हुन्छन्। एउटा युनिभर्सका मालिक परम महाशिव हुनुहुन्छ। बापूजीको सृष्टिको ज्ञानमा युनिभर्स भनेको, दैनिक अंग्रेजीमा यो शब्दले प्रायः जनाउने कुराभन्दा धेरै ठूलो हो।

१०२. वैराग्य (Vairagya)

मोहबाट अलग रहनु। संसारमै बस्दै पनि यस संसारको नाफा र नोक्सानप्रति कुनै मोह र बन्धनबाट भित्रैदेखि मुक्त रहनु। भ्रम (माया) बाट भित्री रूपमा पछि हट्नु।

१०३. वरुण (Varuna)

३३ करोड देवतामध्ये जल, न्याय र सत्यका देवता।

१०४. विकर्म विनाश (Vikarma Vinash)

आत्माले गरेका नकारात्मक कर्मको असरको विनाश।

१०५. विष्णु (Vishnu)

शिव–शक्तिबाट प्रकट हुनुभएको दिव्य सत्ता; पालना र रक्षा गर्ने सृष्टिको सिद्धान्त।

१०६. विश्व कल्याण (Vishva Kalyan)

सारा संसारको कल्याण। विश्व कल्याण ब्रह्म ज्ञानीको भित्री प्रेरणा हो — आफ्नो मात्र होइन, आफ्नो परिवारको मात्र होइन, सारा संसारको सेवा गर्ने।

१०७. विश्व गुरु (Vishwa Guru)

संसारको गुरु। बापूजी भन्नुहुन्छ, भारत सारा संसारलाई शान्तिको बाटोमा मार्गदर्शन गर्दै विश्व गुरुका रूपमा उठ्नेछ।

१०८. विश्व परिवर्तन (Vishwa Parivartan)

संसारको परिवर्तन; स्थूल तत्त्वको मृत्युलोकलाई परम तत्त्व र परम प्रकाशको अमरलोकमा बदल्ने ठूलो अभियान।

१०९. व्यक्त (Vyakt)

पाँच स्थूल तत्त्वको देखिने संसार।

११०. यज्ञ (Yajna)

पवित्र अग्निमा गरिने धार्मिक विधि। पुराना समयमा ऋषिहरूले संसारको शान्तिका लागि ठूलो यज्ञ गर्थे।

१११. यक्ष (Yaksha)

माथिल्ला लोकका स्वर्गीय जीवहरूको एउटा वर्ग, जो अहिले पृथ्वीमा पनि सूक्ष्म वा मानव रूपमा छन्।

भिडियो स्रोत

बापूजी दशरथभाई पटेलका मूल प्रवचनहरू

यस पुस्तकमा दिइएका शिक्षाहरू सोझै बापूजी दशरथभाई पटेलले बोल्नुभएका प्रवचनहरूबाट लिइएका हुन्। यो पुस्तक जुन भिडियो प्रवचनहरूमा आधारित छ, ती प्रवचनहरू पूरै आधिकारिक युट्युब च्यानलमा निःशुल्क उपलब्ध छन्।

अझ गहिरो र सोझो बुझाइका लागि मूल प्रवचनहरू हेर्न पाठकहरूलाई हार्दिक अनुरोध गरिन्छ। बापूजीको आफ्नै आवाज सुन्दा एउटा यस्तो कम्पन पाइन्छ, जुन कुनै पनि लेखिएको शब्दले पूरै दिन सक्दैन। पुस्तक र भिडियो सँगै लिँदा सबैभन्दा राम्रो हुन्छ — शान्त भएर मनन गर्न पुस्तक, जीवन्त रूपमा सोझै पाउन भिडियो।

बापूजीको आधिकारिक युट्युब च्यानल

youtube.com/@bapujidashrathbhaipatel

आगामी चलचित्र

PARAMSHANTI: ANTIM PARAM SATYA

परमशान्ति — अन्तिम परम सत्य

बापूजी दशरथभाई पटेलबारेको एक आध्यात्मिक चलचित्र

प्रस्तुतकर्ता: विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय

आध्यात्मिक चलचित्र — २०२६ मा आउँदैछ

Soon… THE WORLD WILL KNOW

बापूजी दशरथभाई पटेलको दिव्य जीवन, यात्रा र परम सत्यको अनुभूतिमा आधारित एउटा आगामी आध्यात्मिक जीवनी चलचित्र। यस चलचित्रले बापूजीको असाधारण बाटो पछ्याउँछ — मानवजातिको दुःखबारे ईश्वरलाई प्रश्न गर्ने एक युवा आत्मादेखि परम शान्तिको सबैभन्दा ठूलो आध्यात्मिक अनुभूतिसम्म — अन्तिम परम सत्य: अन्तिम, सबैभन्दा ठूलो सत्य।

COMING SOON…

हामीसँग जोडिनुहोस्

बापूजी र परमशान्ति परिवारसँग यो यात्रा जारी राख्नुहोस्। दैनिक लाइभ सत्र, निर्देशनसहित गराइने ध्यान र बापूजीका भिडियो शिक्षाहरू — निःशुल्क र सबैका लागि खुला।

इमेल

anant@paramshanti.org

ankur@paramshanti.org

वेबसाइट

www.paramshanti.org

www.paramshantiblogs.org

युट्युब च्यानल

youtube.com/@BapujiDashrathbhaiPatel

youtube.com/@maakadivyasandesh7661

youtube.com/@spiritualpodcastwithanant

youtube.com/@paramshantimeditation

फेसबुक

facebook.com/discoveryofnewworldcom

facebook.com/bapujidashrathbhaipatel

इन्स्टाग्राम

instagram.com/bapujidashrathbhaipatel

instagram.com/paramshanti.motivation

instagram.com/spiritualpodcastwithanant

X (ट्विटर)

x.com/bapujiofficial

x.com/sakshipatel85

x.com/anant982511

व्हाट्सएप च्यानल

व्हाट्सएप च्यानल १:

https://whatsapp.com/channel/0029VaGpKERBvvsfluYm0R1a

व्हाट्सएप च्यानल २:

https://whatsapp.com/channel/0029VaI3s52KwqSPsa4x1k1T

थप पुस्तकहरू हेर्नुहोस्

बापूजी दशरथभाई पटेलका थप पुस्तकहरू खोज्नुहोस्। पूरा संग्रह हेर्न www.paramshantiblogs.org मा जानुहोस् — यी पुस्तकहरू संसारभरका प्रमुख इ–बुक स्टोर र डिजिटल प्लेटफर्महरूमा पनि उपलब्ध छन्।

परमशान्ति एपहरू — अब उपलब्ध

परमशान्तिका दुई नयाँ एप भर्खरै लन्च भएका छन्। थप जानकारीका लागि www.paramshantiblogs.org मा जानुहोस्।

ठेगाना

Vishwa Parivartak Ishwariya Vidhyalay

c/o Paramshanti Bhawan, Chenpur

Near Chenpur Bus Stand, New Ranip Road

Ahmedabad, Gujarat – 382470, India