प्रकाशक र अस्वीकरण
प्रकाशक
विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय
अहमदाबाद आश्रमको ठेगाना
Vishwa Parivartak Ishwariya Vidhyalay c/o Paramshanti Bhawan Chenpur, Near Chenpur Bus Stand New Ranip Road Ahmedabad, Gujarat – 382470
सर्वाधिकार © २०२६ विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय सर्वाधिकार सुरक्षित। अनुमतिबिना यसको कुनै पनि भाग छाप्न वा नक्कल गर्न पाइने छैन।
"ज्ञान दान महा दान"
(ज्ञान बाँड्नु नै सबैभन्दा ठूलो दान हो)
सबैसँग जति सकिन्छ त्यति बाँड्नुहोस्।
— बापूजी दशरथभाई पटेल
अस्वीकरण / सामग्रीको स्रोत
यो पुस्तक बापूजी दशरथभाई पटेलका आध्यात्मिक प्रवचनहरूबाट प्रेरित भएर विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालयको परमशान्ति टोलीले आफैं जम्मा गरेको, सम्पादन गरेको र प्रकाशन गरेको हो। कुन कुरा राख्ने, कसरी बुझाउने, कुन शब्द छान्ने र कसरी प्रस्तुत गर्ने — यी सबै कुरा पूरै परमशान्ति टोलीको काम र जिम्मेवारी हो। बापूजीले यो पुस्तक आफैं लेख्नुभएको, जाँच्नुभएको वा स्वीकृत गर्नुभएको छैन, र यसभित्रका कुराहरूको सम्पादकीय, कानुनी वा प्रकाशकीय जिम्मेवारी उहाँको छैन।
AI को प्रयोग: यस पुस्तकको आध्यात्मिक सार AI ले बनाएको होइन। AI उपकरणहरू व्याकरण मिलाउन, कुरा स्पष्ट पार्न र ढाँचा मिलाउन मात्र प्रयोग गरिएका हुन्। सम्पादनको पूरा जिम्मेवारी परमशान्ति टोलीको हो।
कानुनी अस्वीकरण: यी कुराहरू केवल आध्यात्मिक र जानकारीका लागि, असल नियतले बाँडिएका हुन्। यी चिकित्सकीय, कानुनी, आर्थिक वा मनोवैज्ञानिक सल्लाह होइनन्। यसलाई कसरी बुझ्ने र यसअनुसार के गर्ने भन्ने कुराको पूरा जिम्मेवारी पाठक आफैंको हुनेछ। यस पुस्तकको प्रयोगबाट हुने कुनै पनि परिणामका लागि बापूजी, परमशान्ति टोली वा विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय कोही पनि जिम्मेवार हुने छैनन्।
सबै आस्थाप्रति सम्मान: यो पुस्तक केवल आध्यात्मिक उन्नतिका लागि हो। यो कुनै पनि धर्म, आस्था, जात, समुदाय, देश, सरकार, लिङ्ग, वंश, परम्परा, संस्था वा व्यक्ति — जीवित वा बितिसकेका — का विरुद्ध लेखिएको होइन, न त तिनको आलोचना गर्ने वा तिनलाई चोट पुर्याउने उद्देश्य नै राख्छ। सबै मार्ग र सबै आस्थाहरूको गहिरो सम्मान गरिन्छ।
कुनै सम्बन्ध छैन: यो पुस्तक विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय (परमशान्ति) ले आफैं प्रकाशित गरेको हो। यो अरू कुनै पनि संस्था वा निकायसँग जोडिएको छैन, तिनको समर्थन पाएको छैन, न त तिनको प्रतिनिधित्व नै गर्छ।
बापूजीको परिचय
बापूजी (पूरा नाम: बापूजी दशरथभाई पटेल, जसलाई युवा पुस्ताले मायाले "दादाजी" पनि भन्छन्) को जन्म सन् १९५६ मा गुजरातको मेहसाणा जिल्लाको अखज नामक सानो गाउँमा भएको थियो। तर उहाँको बाल्यकाल मेहसाणा जिल्लाकै अम्बासन नामक अर्को गाउँमा बित्यो।
जीवनको सुरुको कालमा उहाँ धेरै सफल वकिल हुनुहुन्थ्यो। पछि उहाँले आफ्नो जीवन परम आध्यात्मिक सत्यलाई आफैं अनुभव गर्न र मानिसहरूको भलाइका लागि यो दिव्य ज्ञान अगाडि ल्याउनमा लगाउनुभयो। आज यो परम ज्ञान सच्चा साधकहरूका लागि आफ्नो अन्तिम गन्तव्यसम्म पुग्ने बाटो देखाउने बत्ती बनेको छ। पृथ्वीका आत्माहरूलाई आफ्नो मूल घर फर्कने बाटो देखाउने यो परम आध्यात्मिक ज्ञान अहिलेको समयमा आउनु नै सबैभन्दा ठूलो दिव्य शक्तिको आशीर्वाद हो।
धेरै गरिब परिवारमा हुर्केर र कठिन परिस्थितिहरू झेल्दाझेल्दै पनि बापूजीमा यो दुःख र पीडाले भरिएको संसारलाई अझ राम्रो ठाउँ बनाउने गहिरो चाहना थियो। छ वर्षको सानै उमेरमा उहाँले बारम्बार ईश्वरलाई सोध्नुभयो — मानिसहरूको दुःख देखेर पनि ईश्वर किन चुप बस्नुहुन्छ? मानव दुःखको अन्त्य गर्ने यही बलियो चाहनाले नै उहाँलाई जीवनको पछिल्लो चरणमा आध्यात्मिकताको सबैभन्दा माथिल्लो स्तरमा पुर्यायो।
बाल्यकालमै बापूजी आफ्नो सुख–सुविधाको वास्ता नगरी घण्टौंसम्म खेतमा एक्लै बस्नुहुन्थ्यो। गरिबीका कारण उहाँ जुत्ता–चप्पलबिना खाली खुट्टा हिँड्नुहुन्थ्यो र प्रायः काँडाले घोचिनुहुन्थ्यो। धेरैपटक उहाँ खेतमा अबेरसम्म बस्नुहुन्थ्यो र घर फर्कने बाटोमा सूक्ष्म जगतका (आँखाले नदेखिने संसारका) जीवहरूसँग भेट हुन्थ्यो। यी अनुभवहरूले सूक्ष्म जगतका आत्माहरूसँग कुरा गर्ने उहाँको रुचि जगाए।
बापूजी सानै उमेरदेखि साहसी हुनुहुन्थ्यो, र यही साहसले उहाँलाई धेरै अप्ठ्याराहरू पार गर्न मद्दत गर्यो। चार्टर्ड एकाउन्टेन्सी (CA) को पढाइसँगसँगै उहाँले आफ्नो खर्च चलाउन ट्युसन कक्षाहरू पढाउनुभयो। पछि उहाँले कानुनमा स्नातक (LLB) पूरा गर्नुभयो र अहमदाबादका एक प्रसिद्ध वकिल बन्नुभयो।
सन् १९९७ मा उहाँले दुःख र अव्यवस्थाले भरिएको यस मृत्युलोकलाई अमरत्वको शाश्वत दिव्य संसारमा बदल्ने मिसनका साथ अहमदाबादको चेनपुरमा विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय नामक आध्यात्मिक संस्था खोल्नुभयो। "माँ" भनेर प्रेमले चिनिने श्रीमती सुषमा टण्डनले यस महान् दिव्य मिसनमा बापूजीसँगै काम गर्नुभयो।
यस मिसनलाई पूरा गर्न बापूजीले आफ्नो सबै साधन र सम्पत्ति यही दिव्य उद्देश्यमा लगाएर नथाकी मेहनत गर्नुभयो। त्यस बेला उहाँ आराम नगरी लगातार १८ घण्टासम्म आध्यात्मिक प्रवचन दिनुहुन्थ्यो। यी प्रवचनहरूमा उहाँले दिव्य ज्ञानका सबैभन्दा माथिल्ला तहहरू बुझाउनुभयो — जुन उहाँले अतिचेतन अवस्थामा (साधारण चेतनाभन्दा माथिको अवस्थामा) गहिरो ध्यान र दिव्य दृष्टिबाट आफैं देख्नुभएको र अनुभव गर्नुभएको थियो। यो ज्ञान साधारण मानव मनको कल्पनाभन्दा धेरै पर छ।
बापूजीका शिक्षाहरूमा धेरै विषय समेटिएका छन् — विभिन्न तहका दिव्य सिर्जनहारहरूका प्रकारहरू; हाम्रो सौरमण्डल, आकाशगंगा र युनिभर्स कसरी बने; र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण — मल्टिभर्स र त्यसभन्दा परका सत्यहरूको अलौकिक ज्ञान। उहाँको ज्ञान धेरै गहिरो छ र यो "बेहदका आत्माहरू" भनिने उच्च स्तरका साधकहरूका लागि हो। बापूजीका अनुसार यी बेहदका आत्माहरूले नै यस मृत्युलोकलाई शाश्वत दिव्य लोकमा बदल्ने मुख्य भूमिका खेल्नेछन्।
हाल बापूजी लामो समयसम्म गहिरो ध्यान र समाधिमा लीन रहनुहुन्छ। उहाँ अतिचेतन अवस्थामा आफ्नो अलौकिक मिसनमा लगातार लीन रहनुभएकाले कसैसँग भेट्नुहुन्न।
प्रस्तावना
आजको संसारमा आध्यात्मिक उद्योग बढेर एउटा ठूलो बजार बनिसकेको छ। पूर्वजन्मतिर फर्काउने विधि, पुनर्जन्मका दाबीहरू र अलौकिक अनुभवहरूले लाखौं साधकहरूलाई आफूतिर तान्छन्, तर यी घटनाहरूपछाडिको गहिरो भित्री प्रक्रिया साँच्चै बुझ्ने मानिस धेरै थोरै छन्।
यो पुस्तकले यी विषयहरूमा बापूजी दशरथभाई पटेलको स्पष्ट र सोझो दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्छ। बापूजीले गहिरो ध्यान र अतिचेतन अनुभवबाट अन्तिम सत्य आफैं जानिसक्नुभएको छ। त्यही अधिकारका साथ उहाँ बुझाउनुहुन्छ — पूर्वजन्मतिर फर्काउने विधि गर्दा वास्तवमा के हुन्छ, केही बच्चाहरूले अघिल्ला जन्महरू किन सम्झन्छन्, र सूक्ष्म जगतले यी अनुभवहरूमा कसरी प्रभाव पार्छ।
उहाँका शिक्षाहरूको उद्देश्य साँचो आध्यात्मिक खोजलाई नकार्नु होइन। बरु, यी शिक्षाहरू बाटो देखाउने बत्तीका रूपमा दिइएका हुन्, ताकि साधकहरूले सत्य र छल छुट्याउन सकून्, र साँच्चै महत्त्वपूर्ण कुरामा ध्यान दिन सकून् — वर्तमानमा बाँच्नु, शुद्ध कर्म गर्नु, र परमात्मासँग जोडिनु।
यो ज्ञानले सत्यको बाटोमा हिँड्ने सबै सच्चा साधकहरूलाई सहयोग गरोस्।
अध्याय
१
केही मानिसहरूले पूर्वजन्म किन सम्झन्छन्
मुख्य कारण सूक्ष्म जगतका ती आत्माहरूको प्रभाव हो, जसले एक किसिमको सम्मोहनबाट यी सम्झनाहरू हालिदिन्छन्।
हामी यस्ता कथाहरू सुन्छौं — पाँच वा सात वर्षको बच्चा टाढाको ठाउँमा जान्छ, एउटा घर चिन्छ, र भनिएको अघिल्लो जन्ममा आफ्नी पत्नी र छोराछोरी भएकाहरूलाई चिन्छ। यस्ता घटनाहरू समाचार च्यानलहरूमा र इन्टरनेटभरि देखिन्छन्। तर के यी अनुभवहरू साँचो हुन्? र साँचो हुन् भने, तिनीहरूपछाडिको वास्तविक कारण के हो?
बापूजीका अनुसार, यस्ता घटनाहरू धेरै दुर्लभ हुन्छन्। एक अर्ब चालीस करोडभन्दा बढी मानिस भएको देशमा, सायद चार, पाँच, वा बढीमा दस–बाह्र जना मात्र यस्ता सम्झनाहरू अनुभव गर्छन्। यी साधारण घटना होइनन्। तिनीहरूपछाडि खास कारणहरू छन्।
सूक्ष्म शरीरको भूमिका
आत्माले पुनर्जन्म लिँदा, उसको अघिल्लो जीवनको एउटा खास रेकर्ड कारण शरीर भनिने शरीरमा जम्मा भएर रहन्छ। यो रेकर्ड बिस्तारै सूक्ष्म शरीरमा सर्छ। दुर्लभ अवस्थामा, खास गरी साना बच्चाहरूमा, यो रेकर्ड स्वाभाविक रूपमा माथि आउन सक्छ। तर बापूजी स्पष्ट पार्नुहुन्छ, यो मुख्य कारण होइन।
सूक्ष्म जगतका आत्माहरूको प्रभाव
बापूजी भन्नुहुन्छ, यस्ता सम्झनाहरूपछाडिको मुख्य कारण सूक्ष्म जगतका आत्माहरूको प्रभाव हो। सूक्ष्म जगतका यी आत्माहरूले जिउँदो मानिसमाथि एक किसिमको प्रभाव — सम्मोहनजस्तै — पार्न सक्छन्, जसले गर्दा पूर्वजन्मका सम्झनाहरू बाहिर आउँछन्।
जसरी सम्मोहन गर्ने मानिसले कुनै मानिसलाई उसको अवचेतन मनभित्र लगेर लुकेका सम्झनाहरू बाहिर निकाल्न सक्छ, त्यसरी नै सूक्ष्म जगतका आत्माहरूले पनि आफ्नै शक्तिले त्यही काम गर्छन्। तिनीहरूले पूर्वजन्मका रेकर्डहरू त्यो मानिसको चेतन मनमा हालिदिन्छन्, जसले गर्दा उसले अघिल्लो जन्मका ठाउँहरू, मानिसहरू र घटनाहरू चिन्छ।
सूक्ष्म जगतका आत्माहरूले यस्तो किन गर्छन्?
बापूजी बुझाउनुहुन्छ, सूक्ष्म जगतका यी आत्माहरूको एउटा खास उद्देश्य हुन्छ। तिनीहरू भौतिक संसारका मानिसहरूले पुनर्जन्ममा विश्वास गरून् भन्ने चाहन्छन्। बच्चालाई पूर्वजन्मका कुराहरू ठीकसँग सम्झन लगाएर — परिवारका सदस्यहरूलाई चिन्ने, आफ्नो मृत्यु कसरी भएको थियो भनेर बताउने, आफ्नो अघिल्लो घर चिन्ने — यी आत्माहरूले पुनर्जन्मको जीवित प्रमाण बनाउँछन्।
तिनीहरूको उद्देश्य यही हो, मानिसहरूले पुनर्जन्म साँचो हो भनेर स्वीकार गरून्, र भौतिक शरीरको मृत्युसँगै जीवन सकिँदैन भन्ने बुझून्।
बापूजीको निष्कर्ष
यस विषयमा बापूजीको बुझाइ स्पष्ट छ। आत्म स्वरूप (आफू आत्मा हुँ भन्ने सजगता) को अवस्थामा यो विषय गहिरोसँग जाँच्नुभएपछि, पाँच तत्त्वले बनेको नयाँ शरीरमा प्रवेश गर्ने आत्माले आफ्नै शक्तिले पूर्वजन्महरू स्वाभाविक रूपमा सम्झन सक्छ भन्ने कुरा उहाँ मान्नुहुन्न। मुख्य कारण सूक्ष्म जगतका ती आत्माहरूको प्रभाव हो, जसले एक किसिमको सम्मोहनबाट यी सम्झनाहरू हालिदिन्छन्।
"आध्यात्मिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा, पूर्वजन्मका सम्झनाहरूपछाडिको एउटा मुख्य कारण सूक्ष्म जगतका ती आत्माहरूको प्रभाव हो, जसले जिउँदो मानिसलाई प्रभाव पार्न र उसमा त्यस्ता सम्झनाहरू हालिदिन सक्छन्।"
"सूक्ष्म जगतका आत्माहरूले जिउँदा मानिसहरूलाई सम्मोहित गर्छन् र तिनमा सम्झनाहरू हालिदिन्छन्।"
— बापूजी
अध्याय
२
पूर्वजन्मतिर फर्काउने विधिको अभ्यास
विधि गर्ने मानिसले प्रायः त्यो मानिसको आफ्नै आत्माले के प्रकट गरिरहेको छ र लागेका जीवहरूले के गढिरहेका छन् भनेर छुट्याउन सक्दैन।
पूर्वजन्मतिर फर्काउने विधि धेरैतिर फैलिएको अभ्यास बनेको छ। विधि गर्नेहरूले मानिसहरूलाई अघिल्ला जन्महरूका सम्झनाहरूसम्म पुग्न तिनीहरूकै सूक्ष्म शरीरभित्र गहिराइसम्म लैजाने दाबी गर्छन्। बापूजीको आध्यात्मिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा, यस अभ्यासपछाडिको वास्तविकता धेरैजसो मानिसहरूले बुझेभन्दा कतै बढी जटिल छ — र कतै बढी बारीक पनि।
सूक्ष्म शरीरका तहहरू
सूक्ष्म शरीरमा सात तह हुन्छन्। हरेक तहमा अघिल्ला जीवनहरूका फरक–फरक किसिमका रेकर्डहरू जम्मा भएका हुन्छन्। फर्काउने विधि गर्ने धेरैजसो मानिसहरू पहिलो दुई–तीन तहसम्म मात्र पुग्न सक्छन्। चौथो, पाँचौं वा छैटौं तहसम्म पुग्न ठूलो मेहनत र अवचेतन मनमा गहिरो काम चाहिन्छ। सबैभन्दा पुराना रेकर्डहरू रहेको सातौं तहसम्म छिचोल्न सक्ने धेरै थोरै हुन्छन् — सायद कोही पनि हुँदैन।
सूक्ष्म शरीरभन्दा पर कारण शरीर छ, जसमा आत्माले अहिलेसम्म लिएको हरेक जन्मको पूरा रेकर्ड हुन्छ। तर फर्काउने विधि गर्नेहरू लगभग कहिल्यै यो तहसम्म पुग्दैनन्।
नकारात्मक जीवहरूको दखल
बापूजी धेरैजसो मानिसहरूलाई थाहा नभएको एउटा महत्त्वपूर्ण सत्य प्रकट गर्नुहुन्छ। कुनै मानिसले पूर्वजन्मतिर फर्काउने विधि गराउँदा, सूक्ष्म लोकमा उसको साथमा विधि गर्ने मानिसका मार्गदर्शक आत्माहरू मात्र होइन, उसलाई पहिलेदेखि नै लागेका नकारात्मक जीवहरू — भूत–प्रेत (सूक्ष्म जगतका नकारात्मक जीव) — पनि जान्छन्।
फर्काउने प्रक्रियाको बेला यी जीवहरू छोडेर जाँदैनन्। विधि गर्ने मानिसले जति नै प्रयास गरे पनि, यी जीवहरू त्यो मानिसभित्रै बसिरहन्छन्। अनि विधि चलिरहेको बेला तिनीहरू बोल्न थाल्छन्।
एउटा जीवले एउटा कुरा भन्न सक्छ। अर्कोले पूरै फरक कुरा भन्न सक्छ। तिनीहरूले सत्यमा मनगढन्ते कुरा मिसाउँदै खुलेर बोल्न सक्छन्। विधि गर्ने मानिसले प्रायः त्यो मानिसको आफ्नै आत्माले के प्रकट गरिरहेको छ र लागेका जीवहरूले के गढिरहेका छन् भनेर छुट्याउन सक्दैन।
पत्याउन गाह्रो पर्ने दाबीहरू
बापूजी देखाउनुहुन्छ, फर्काउने विधिका सत्रहरूमा गरिने केही दाबीहरू पत्याउन गाह्रो पर्ने खालका हुन्छन्। मानिसहरूले कहिलेकाहीँ पूर्वजन्ममा आफू इतिहासका प्रसिद्ध पात्रहरू, राजपरिवार, वा अवतारहरूसँग जोडिएका मानिसहरूमध्ये कोही भएको दाबी गर्छन्। बापूजी बुझाउनुहुन्छ, यस्ता दाबीहरू प्रायः साधकको आफ्नै साँचो रेकर्डबाट होइन, बरु फर्काउने विधिको बेला बोलिरहेका तमोप्रधान (अँध्यारो बढी भएका) आत्माहरूबाट आउँछन्।
बापूजी एउटा सरल प्रश्न सोध्नुहुन्छ: के साँच्चै सतोप्रधान (शुद्धता बढी भएको) आत्मा — एउटा उच्च आत्मा — यस्ता गतिविधिमा भाग लिन तल झर्ला? बापूजीको आध्यात्मिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा, यस्ता घटनाहरूमा जोडिएका आत्माहरू सामान्यतया तमोप्रधान हुन्छन् — अँध्यारो, अज्ञान र मोहले भरिएका आत्माहरू — र त्यसैले सही र उच्च जानकारी दिने तिनीहरूको क्षमता सीमित हुन सक्छ।
धेरैतिर फैलिएको अभ्यास
बापूजी देख्नुहुन्छ, पूर्वजन्मतिर फर्काउने विधि बढ्दै गएर धेरैतिर फैलिएको अभ्यास बनेको छ। उहाँ औंल्याउनुहुन्छ, यो माध्यम बनेर गरिने अरू आध्यात्मिक अभ्यासहरूसँग मिल्दोजुल्दो छ, जहाँ विधि गर्ने मानिस र साधक दुवैमाथि लागेका सूक्ष्म जगतका जीवहरूको प्रभाव पर्न सक्छ, प्रायः ती दुवैलाई थाहै नभई।
बापूजी सावधान गराउनुहुन्छ, फर्काउने विधिका सत्रहरूमा बाहिर आउने कुराको ठूलो भाग गलत, मनगढन्ते कुरा मिसिएको, वा त्यसमा जोडिएका सूक्ष्म जगतका जीवहरूले तोडमोड गरेको हुन सक्छ। उहाँको आध्यात्मिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा, साधारण साधकसँग साँचो सम्झनालाई यस्ता तोडमोडबाट छुट्याउने भर पर्न सकिने कुनै उपाय छैन।
"पूर्वजन्मतिर फर्काउने विधि धेरैतिर फैलिएको अभ्यास बनेको छ। यसबाट बाहिर आउने कुराको ठूलो भाग भर पर्न नसकिने वा तोडमोड भएको हुन सक्छ।"
"फर्काउने विधिमा माथि आउने धेरैजसो कुरा जीवहरू हुँदै छानिएर आउँछ, आत्माको शुद्ध सम्झना होइन।"
— बापूजी
अध्याय
३
फर्काउने विधि वास्तवमा कसरी काम गर्छ
सबै कुरा रेकर्ड भएको हुन्छ — हरेक कर्म, हरेक क्षण, हरेक कर्मको हिसाब।
साँचो क्षमताका साथ पूर्वजन्मतिर फर्काउने विधि गर्नेहरूको हकमा, बापूजी यस प्रक्रियापछाडि वास्तवमा के–कसरी हुन्छ, त्यो बुझाउनुहुन्छ।
विधि गर्ने मानिसको शक्ति
साँचो क्षमता भएको, फर्काउने विधि गर्ने मानिससँग एक निश्चित स्तरको आत्मिक शक्ति हुन्छ, जुन प्रायः त्याग र तपस्याका अभ्यासहरूबाट बढेको हुन्छ। यसका साथै, सूक्ष्म जगतका केही आत्माहरूले फर्काउने प्रक्रियामा उसलाई मद्दत गर्छन्।
कारण शरीरसम्म पुग्नु
सहयोगी आत्माहरूले विधि गराउन आएको मानिसको आत्माको शक्ति बढाउन मद्दत गर्छन् र त्यसलाई कारण शरीरतिर लैजान्छन्। कारण शरीरमा हरेक जन्मको पूरा रेकर्ड हुन्छ — पहिलो जन्मदेखि अहिलेको जन्मसम्म। कुनै आत्मा मूल रूपमा महाब्रह्माण्ड (महा युनिभर्स) बाट तल झरेको हो भने, त्यो रेकर्ड कारण शरीरमा हुन्छ। परम ब्रह्माण्ड (परम युनिभर्स) बाट आएको हो भने, त्यो रेकर्ड परम कारण शरीरमा हुन्छ।
सबै कुरा रेकर्ड भएको हुन्छ — हरेक कर्म, हरेक क्षण, हरेक कर्मको हिसाब। आत्मालाई कारण शरीरभित्र पर्याप्त गहिराइसम्म लगियो भने, त्यसले आफू मूल रूपमा कहाँबाट आएको हो र आफ्ना सबै जन्महरूमा के–के अनुभव गरेको छ, त्यो प्रकट गर्न सक्छ।
सम्झने प्रक्रिया
विधि गर्ने मानिसका मार्गदर्शक आत्माहरूले विधि गराउन आएको मानिसको आत्मालाई कारण शरीरको तहसम्म लैजाँदा, रेकर्ड भएको जानकारी बाहिर आउन थाल्छ। रेकर्ड कारण शरीरबाट मनमा जान्छ, अनि मनबाट बुद्धिमा, र बुद्धिले त्यसलाई बोलीमा ढाल्छ। यो पूरै प्रक्रिया धेरै छिटो हुन्छ।
गल्ती हुने कारणहरू
तर बापूजी औंल्याउनुहुन्छ, यसमा भिन्नता र गल्तीहरू हुन सक्छन्। प्रक्रिया धेरै छिटो हुने भएकाले केही विवरणहरू एकआपसमा मिसिन सक्छन्। आत्माले कुनै खास कालखण्डमा — जस्तै, भगवान् कृष्णको समयमा — कुनै भूमिका खेलेको छ भने, त्यसले आफ्नो त्यो भूमिका ठीकसँग बताउन सक्छ, तर वरिपरिका विवरणहरू गडबड हुन सक्छन्।
त्यसबाहेक, भक्ति मार्ग (भक्तिको बाटो) का आत्माहरूले — विष्णुपुरी वा शिवपुरीमा बस्नेहरूले — आफ्ना अनुभवहरू भक्तिको ढाँचाअनुसार बताउँछन्, जुन जस्ताको तस्तै रेकर्डभन्दा फरक हुन सक्छ।
बापूजीको निष्कर्ष व्यावहारिक छ: फर्काउने विधिबाट जे प्रकट भए पनि, साधकले वर्तमान र भविष्यमा ध्यान दिनुपर्छ। पूर्वजन्महरूको ज्ञान, सही होस् वा नहोस्, यस जीवनमा आध्यात्मिक परिवर्तन गर्नुको तुलनामा थोरै मात्र काम लाग्छ।
"पाँच तत्त्वले बनेको शरीरमा प्रवेश गर्ने आत्माले आफ्नै शक्तिले पूर्वजन्महरू स्वाभाविक रूपमा सम्झन सक्दैन।"
"शरीरमा रहेको आत्माले स्वाभाविक रूपमा सम्झनु कारण होइन; बाहिरी प्रभाव नै कारण हो।"
— बापूजी
अध्याय
४
वर्तमानमा बाँच्नु
कर्म बन्धनहरू चुक्ता हुँदै र गल्दै जाँदा, मन स्वतन्त्र र ताजा हुन्छ — नयाँ अवसरहरू बोकेको नयाँ दिनमा ब्युँझेजस्तै।
यस विषयमा बापूजीको मार्गदर्शन पूरै स्पष्ट छ: पूर्वजन्महरूको ज्ञान नखोज्नुहोस्। वर्तमानमा बाँच्नुहोस्।
थाहा पाउनुको खतरा
बापूजी चेतावनी दिने एउटा उदाहरण बताउनुहुन्छ। कलेजमा पढाउने एक युवा प्राध्यापिकामा आफ्नो पूर्वजन्म जान्ने बलियो इच्छा थियो। उनका गुरुले यसो नगर्न सल्लाह दिँदा पनि, उनी ध्यान र अभ्यासका विभिन्न तरिकाहरू प्रयोग गर्दै लागिरहिन्। अन्त्यमा, उनी आफ्नो पूर्वजन्मको सम्झनासम्म पुग्न सफल भइन्।
उनले जे पत्ता लगाइन्, त्यो मनलाई गहिरो गरी हल्लाउने खालको थियो। अघिल्लो जन्ममा उनी यस्तो परिस्थितिमा बाँचेकी थिइन्, जुन अहिलेको जीवनबाट हेर्दा स्वीकार गर्न धेरै गाह्रो थियो। यो ज्ञानको बोझले गर्दा उनलाई अहिलेको जीवनमा शान्तिसँग बाँच्न लगभग असम्भव भयो।
बापूजी बुझाउनुहुन्छ, ठीक यही कारणले गर्दा कसैले पनि पूर्वजन्मका सम्झनाहरू कहिल्यै खोज्नु हुँदैन। त्यो ज्ञानले मनलाई गहिरो गरी अशान्त बनाउन सक्छ र अहिलेको जीवनको शान्ति नष्ट गर्न सक्छ।
"कसैले पूर्वजन्मका केही सत्यहरू थाहा पायो भने, उसलाई वर्तमानमा शान्तिसँग बाँच्न धेरै गाह्रो हुन सक्छ।"
"पूर्वजन्मका केही सत्यहरू थाहा पाउँदा वर्तमानको शान्ति चकनाचुर हुन सक्छ।"
— बापूजी
वर्तमान क्षणको ज्ञान
बापूजी महाभारतमा उल्लेख भएको एउटा शिक्षाबाट उदाहरण लिनुहुन्छ। सञ्जयले धृतराष्ट्रलाई भनेका थिए — परमात्माले जानीजानी यस्तो व्यवस्था बनाउनुभएको छ, जसले गर्दा प्राणीहरूले भविष्य देख्न सक्दैनन्। हरेक मानिसले वर्तमान क्षणमा आफ्नो कर्म राम्ररी गर्न सकोस् भनेर यस्तो गरिएको हो। कसैलाई भविष्य थाहा हुने हो भने, ऊ चिन्तामा फस्ने थियो र सही तरिकाले कर्म गर्ने उसको क्षमता ठप्प हुने थियो।
बापूजी स्पष्ट पार्नुहुन्छ, यो ईश्वरले जानीजानी बनाउनुभएको व्यवस्था होइन, बरु सृष्टिको व्यवस्था जसरी चल्छ, त्यसैमा आफैं रहेको गुण हो। ब्रह्माको सृष्टि, विष्णुको पालना र शंकरको परिवर्तनको चक्रबाट, आत्माको रक्षा गर्न यो स्वाभाविक सीमा रहेको छ।
अगाडिको बाटो
पछाडि फर्केर हेर्नुको सट्टा, बापूजी साधकहरूलाई वर्तमानमा ध्यान दिन आग्रह गर्नुहुन्छ। उहाँको शिक्षा स्पष्ट छ: आत्म स्वरूप (आत्म चेतनामा रहने) बन्नुहोस्, परमात्मालाई सम्झनुहोस्, शुद्ध र असल कर्म गर्नुहोस्, र पुराना विकर्म (नकारात्मक कर्मका हिसाबहरू) जलाउनुहोस्।
ज्ञान मार्ग (ज्ञानको बाटो) मा शिक्षा सरल छ: बीती सो बिंदी — जे बितिसक्यो, त्यो सकियो। एक सेकेन्डअघि तपाईँ जे सोच्दै हुनुहुन्थ्यो, त्यसलाई पनि छोड्नुहोस्। यही क्षणमा आफूलाई बदल्नुहोस्।
मन सधैं बदलिइरहन्छ। कर्म बन्धनहरू चुक्ता हुँदै र गल्दै जाँदा, मन स्वतन्त्र र ताजा हुन्छ — नयाँ अवसरहरू बोकेको नयाँ दिनमा ब्युँझेजस्तै। यो आध्यात्मिक शुद्धिको स्वाभाविक प्रक्रिया हो।
बापूजीको अन्तिम मार्गदर्शन फराकिलो छ। आफ्नो बारेमा मात्र नसोच्नुहोस्। पूरै संसारको परिवर्तनबारे सोच्नुहोस्। मिसन व्यक्तिगत मुक्ति मात्र होइन — यो विश्व परिवर्तन हो। हरेक आत्माले आफ्नो साँचो पहिचान, आफ्नो मूल र आफ्ना परम पितालाई जान्ने चाहना राख्नुपर्छ, अनि आफ्नो शाश्वत घर फर्कने अन्तिम लक्ष्यतिर काम गर्नुपर्छ।
गीताले भनेझैं: आत्म चेतनामा रहनुहोस्, परमात्मालाई सम्झनुहोस्, अनि उहाँले सबै पाप नष्ट गर्नुहुनेछ र अन्त्यमा तपाईँलाई सबैभन्दा माथिल्लो दिव्य धाममा लैजानुहुनेछ।
"बीती सो बिंदी — जे बितिसक्यो, त्यो सकियो। यही क्षणमा आफूलाई बदल्नुहोस्।"
"बितेको कुरा छोड्नुहोस्। परिवर्तन वर्तमान क्षणमै हुन्छ।"
— बापूजी
"आफ्नो बारेमा मात्र नसोच्नुहोस्। पूरै संसारको परिवर्तनबारे सोच्नुहोस्।"
"मिसन विश्व परिवर्तन हो, व्यक्तिगत मुक्ति मात्र होइन।"
— बापूजी
"गीता भन्छ: आत्म चेतनामा रहनुहोस्, परमात्मालाई सम्झनुहोस्, अनि उहाँले तपाईँका सबै पाप नष्ट गर्नुहुनेछ र तपाईँलाई सबैभन्दा माथिल्लो दिव्य धाममा लैजानुहुनेछ।"
"आत्म चेतना र परमात्माको सम्झना = अन्तिम गन्तव्य।"
— बापूजी
बापूजीका अनमोल वचनहरू
तल दिइएका कुराहरू मूल प्रवचनहरूमा बापूजीले भन्नुभएका मुख्य भनाइहरू हुन्। यिनलाई यहाँ कुनै फेरबदल नगरी राखिएको छ।
"आध्यात्मिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा, पूर्वजन्मका सम्झनाहरूपछाडिको एउटा मुख्य कारण सूक्ष्म जगतका ती आत्माहरूको प्रभाव हो, जसले जिउँदो मानिसलाई प्रभाव पार्न र उसमा त्यस्ता सम्झनाहरू हालिदिन सक्छन्।"
"सूक्ष्म जगतका आत्माहरूले जिउँदा मानिसहरूलाई सम्मोहित गर्छन् र तिनमा सम्झनाहरू हालिदिन्छन्।"
— बापूजी
"पूर्वजन्मतिर फर्काउने विधि धेरैतिर फैलिएको अभ्यास बनेको छ। यसबाट बाहिर आउने कुराको ठूलो भाग भर पर्न नसकिने वा तोडमोड भएको हुन सक्छ।"
"फर्काउने विधिमा माथि आउने धेरैजसो कुरा जीवहरू हुँदै छानिएर आउँछ, आत्माको शुद्ध सम्झना होइन।"
— बापूजी
"पाँच तत्त्वले बनेको शरीरमा प्रवेश गर्ने आत्माले आफ्नै शक्तिले पूर्वजन्महरू स्वाभाविक रूपमा सम्झन सक्दैन।"
"शरीरमा रहेको आत्माले स्वाभाविक रूपमा सम्झनु कारण होइन; बाहिरी प्रभाव नै कारण हो।"
— बापूजी
"कसैले पूर्वजन्मका केही सत्यहरू थाहा पायो भने, उसलाई वर्तमानमा शान्तिसँग बाँच्न धेरै गाह्रो हुन सक्छ।"
"पूर्वजन्मका केही सत्यहरू थाहा पाउँदा वर्तमानको शान्ति चकनाचुर हुन सक्छ।"
— बापूजी
"बीती सो बिंदी — जे बितिसक्यो, त्यो सकियो। यही क्षणमा आफूलाई बदल्नुहोस्।"
"बितेको कुरा छोड्नुहोस्। परिवर्तन वर्तमान क्षणमै हुन्छ।"
— बापूजी
"आफ्नो बारेमा मात्र नसोच्नुहोस्। पूरै संसारको परिवर्तनबारे सोच्नुहोस्।"
"मिसन विश्व परिवर्तन हो, व्यक्तिगत मुक्ति मात्र होइन।"
— बापूजी
"गीता भन्छ: आत्म चेतनामा रहनुहोस्, परमात्मालाई सम्झनुहोस्, अनि उहाँले तपाईँका सबै पाप नष्ट गर्नुहुनेछ र तपाईँलाई सबैभन्दा माथिल्लो दिव्य धाममा लैजानुहुनेछ।"
"आत्म चेतना र परमात्माको सम्झना = अन्तिम गन्तव्य।"
— बापूजी
शब्दावली
१. आत्मा (Atma)
भौतिक शरीरभन्दा फरक, चेतन र जीवित ऊर्जाको एउटा बिन्दु।
२. आत्मिक शक्ति (Atma Shakti)
आत्माको आफ्नै भित्री आध्यात्मिक बल।
३. आत्म स्वरूप (Atma Swaroop)
आत्म चेतनामा रहने अवस्था; आफूलाई शरीर होइन, आत्मा भनेर जान्ने सजगता।
४. भक्ति मार्ग (Bhakti Marg)
भक्तिको बाटो; ईश्वरको पूजा र उहाँप्रतिको प्रेममा आधारित आध्यात्मिक तरिका।
५. भूत–प्रेत (Bhoot Pret)
सूक्ष्म जगतका नकारात्मक जीव; शरीर नभएका आत्माहरू, जो जिउँदा मानिसलाई लाग्न र तिनमा प्रभाव पार्न सक्छन्।
६. देवदासी (Devdasi)
भारतका केही क्षेत्रमा मन्दिरको सेवामा समर्पित गरिएका महिलाहरूको एउटा ऐतिहासिक परम्परा।
७. ज्ञान मार्ग (Gyan Marg)
ज्ञानको बाटो; सत्य बुझ्ने र आफूलाई चिन्ने कुरामा आधारित आध्यात्मिक तरिका।
८. कारण शरीर (Karan Sharir)
आत्माको आवरणको सबैभन्दा गहिरो तह, जसले सबै जन्मको पूरा रेकर्ड राख्छ।
९. महाब्रह्माण्ड (Maha Bramand)
महा युनिभर्स; साधारण भौतिक युनिभर्सभन्दा परको माथिल्लो आयामको तह।
१०. परम ब्रह्माण्ड (Param Bramand)
परम युनिभर्स; मल्टिभर्सको बनावटमा सबैभन्दा माथिल्लो आयामको तह।
११. परम कारण शरीर (Param Karan Sharir)
सबैभन्दा माथिल्ला आयामबाट आएका आत्माहरूको रेकर्ड राख्ने सबैभन्दा गहिरो तह।
१२. परमधाम (Paramdham)
आत्माहरू मूल रूपमा बस्ने सबैभन्दा माथिल्लो दिव्य घर।
१३. सतोप्रधान (Sato-Pradhan)
शुद्धता बढी भएको; आत्माको मूल उच्च अवस्था, जसमा सत्य, शान्ति र प्रकाश हुन्छ।
१४. सूक्ष्म जगत (Sukshma Jagat)
अभौतिक लोक, जहाँ शरीर नभएका आत्माहरू दुई जन्मबीच बस्छन्।
१५. सूक्ष्म शरीर (Sukshma Sharir)
आत्माको अभौतिक आवरण, जसले कर्मका छापहरू र पूर्वजन्मका रेकर्डहरू सात तहमा राख्छ।
१६. तमोप्रधान (Tamo-Pradhan)
अँध्यारो बढी भएको; आत्माको तल झरेको अवस्था, जसमा अज्ञान, झूट र मोह हुन्छ।
१७. विकर्म (Vikarm)
नकारात्मक कर्मका हिसाबहरू; पाप लाग्ने कर्महरू, जसको फल आध्यात्मिक अभ्यासबाट चुक्ता गर्नुपर्ने वा जलाउनुपर्ने हुन्छ।
१८. विष्णुपुरी (Vishnu Puri)
विष्णुको धाम; सूक्ष्म जगतको एउटा माथिल्लो क्षेत्र, जहाँ विष्णुप्रति समर्पित आत्माहरू बस्छन्।
१९. शिवपुरी (Shiv Puri)
शिवको धाम; सूक्ष्म जगतको एउटा माथिल्लो क्षेत्र, जहाँ शिवप्रति समर्पित आत्माहरू बस्छन्।
२०. बेहद (Behad)
सीमाभन्दा पर; साधारण बुझाइभन्दा पर जाने ज्ञान र अस्तित्वको अलौकिक आयाम।
२१. योग (Yog)
ध्यान र सम्झनाबाट आत्मालाई परमात्मासँग जोड्ने अभ्यास। (टिप्पणी: बापूजीले प्रयोग गर्नुहुने सही शब्द ‘योग’ हो, ‘योगा’ होइन।)
आगामी चलचित्र

PARAMSHANTI: ANTIM PARAM SATYA
परमशान्ति — अन्तिम परम सत्य
बापूजी दशरथभाई पटेलबारेको एक आध्यात्मिक चलचित्र
प्रस्तुतकर्ता: विश्व परिवर्तक ईश्वरीय विद्यालय
आध्यात्मिक चलचित्र आउँदैछ
2026
Soon… THE WORLD WILL KNOW
बापूजी दशरथभाई पटेलको दिव्य जीवन, यात्रा र परम सत्यको अनुभूतिमा आधारित एउटा आगामी आध्यात्मिक जीवनी चलचित्र। यस चलचित्रले बापूजीको असाधारण बाटो पछ्याउँछ — मानवजातिको दुःखबारे ईश्वरलाई प्रश्न गर्ने एक युवा आत्मादेखि परम शान्तिको सबैभन्दा ठूलो आध्यात्मिक अनुभूतिसम्म — अन्तिम परम सत्य: अन्तिम, सबैभन्दा ठूलो सत्य।
COMING SOON....
हामीसँग जोडिनुहोस्
बापूजी र परमशान्ति परिवारसँग यो यात्रा जारी राख्नुहोस्। दैनिक लाइभ सत्र, निर्देशनसहित गराइने ध्यान र बापूजीका भिडियो शिक्षाहरू — निःशुल्क र सबैका लागि खुला।
इमेल
anant@paramshanti.org
ankur@paramshanti.org
वेबसाइट
www.paramshanti.org
www.paramshantiblogs.org
युट्युब च्यानल
youtube.com/@BapujiDashrathbhaiPatel
youtube.com/@maakadivyasandesh7661
youtube.com/@spiritualpodcastwithanant
youtube.com/@paramshantimeditation
फेसबुक
facebook.com/discoveryofnewworldcom
facebook.com/bapujidashrathbhaipatel
इन्स्टाग्राम
instagram.com/bapujidashrathbhaipatel
instagram.com/spiritualpodcastwithanant
instagram.com/paramshanti.motivation
X (ट्विटर)
x.com/bapujiofficial
x.com/sakshipatel85
x.com/anant982511
सबै प्रमुख प्लेटफर्ममा उपलब्ध
यो पुस्तक र बापूजी दशरथभाई पटेलका अरू शीर्षकहरू सबै प्रमुख अनलाइन इ–बुक प्लेटफर्म र पुस्तक पसलमा उपलब्ध छन्।
पूरा पुस्तकालय र निःशुल्क डाउनलोडका लागि www.paramshantiblogs.org हेर्नुहोस्।
गुगल प्ले स्टोरमा चाँडै आउँदै। हाम्रा परमशान्ति एपहरू चाँडै गुगल प्ले स्टोरमा उपलब्ध हुनेछन्। पर्खनुहोस्।
ठेगाना
Vishwa Parivartak Ishwariya Vidhyalay
c/o Paramshanti Bhawan, Chenpur
Near Chenpur Bus Stand, New Ranip Road
Ahmedabad, Gujarat – 382470, India
Vishwa Parivartak Ishwariya Vidhyalay
www.paramshanti.org
